Wózki widłowe najczęściej są wykorzystywane do transportu wewnętrznego oraz układania towarów znajdujących się na paletach. Ich podstawowe zalety - nieduże gabaryty oraz możliwość przenoszenia ładunków o dużej masie - czynią z nich narzędzie, bez którego nie obejdzie się właściwie żaden większy zakład przemysłowy bądź transportowy. Wózki widłowe, znane również jako widlaki bądź paleciaki, umożliwiają przemieszczanie ładunków o dużej masie na niewielkie odległości. Podstawową cechą łączącą wszystkie modele wózków widłowych jest obecność wideł - narzędzia umożliwiającego unoszenie i przemieszczanie dużych ładunków swobodnych bądź ładunków umieszczonych na paletach. Widły do palet to chyba najbardziej charakterystyczny oraz nieodzowny element wózków widłowych, stanowiący wymienny osprzęt do wózków jezdniowych unoszących.
Ich stalowa konstrukcja swoim kształtem przypomina literę „L”. Widły cechować musi dobre, solidne wykonanie oraz wysokiej jakości materiały użyte przy ich produkcji. Są one montowane na karetce (płycie czołowej) wózka widłowego na wiele sposobów. Wózki jezdniowe podnośnikowe, tradycyjnie nazywane wózkami widłowymi, mają widły stanowiące rodzaj wymiennego osprzętu, montowanego w pojazdach w celu wykonywania czynności unoszenia, utrzymywania podczas transportu i rozmieszczania ładunków.
Rodzaje Mocowań Wideł w Wózkach Widłowych
Różnice pomiędzy poszczególnymi rodzajami wideł do wózków widłowych opierają się w głównej mierze na sposobie ich montażu. Wśród najczęściej spotykanych i najbardziej popularnych typów mocowań wideł do wózków widłowych wyróżniamy:
- Widły z mocowaniem ISO
- Widły przykręcane BOLT-ON (z otworami)
- Widły zawieszane na tulei PIN (PIN TYPE)
- Widły na karetkę prostokątną DIN
- Widły z mocowaniami specjalnymi
- Mocowane na rolkach
- Widły bez mocowań BLANK
- Widły TWS
Widły z Mocowaniem ISO
Najczęściej stosowanymi widłami do wózków widłowych są widły nasuwane od boku na płytę czołową (tzw. karetkę) wózka widłowego. Posiadają mocowania sklasyfikowane według normy ISO. W tej grupie wideł występuje pięć klas, co w praktyce oznacza pięć różnych odległości pomiędzy górnym a dolnym uchwytem widły i tym samym stanowi wysokość karetki. Dodatkowo w każdej klasie karetki możemy wyróżnić typ A i B, różniący się między sobą wysokością dolnego mocowania od dolnej krawędzi widły.
Dobór Wideł z Mocowaniem ISO
Aby prawidłowo określić klasę karetki, należy zwymiarować wysokość płyty czołowej lub wysokość, jaka dzieli górny i dolny uchwyt widły. Następnie, aby określić typ widły, musimy zmierzyć wysokość dolnego mocowania od podłoża. Istnieje też sposób, w którym wystarczy podać jedynie wysokość górnego mocowania widły do podłoża. Taki pomiar jednak wymaga precyzji, w przeciwnym razie łatwo popełnić błąd i pomylić widły w klasie 1B (H1=432mm) z klasą 2A (H1=470mm) lub klasę 2B (H1=546mm) z klasą 3A (H1=568mm). W przypadku tych wideł różnica w całkowitej wysokości jest niewielka i niedokładny pomiar może doprowadzić do pomyłki. Prawidłowe oznaczenie klasy (oraz typu) karetki pojazdu jest niezbędne w celu dobrania odpowiednich wideł.
Widły z Mocowaniem BOLT-ON (Przykręcane)
Kolejną popularną grupą wideł do wózków widłowych są widły przykręcane BOLT-ON. Widły te posiadają w części pionowej (tzw. plecach) otwory, przez które przykręca się widły do karetki w wózku. Ilość otworów oraz ich średnica, jak i umiejscowienie, różni się w zależności od producenta osprzętu dodatkowego oraz jego typu (pozycjoner itp.). Widły z otworami często można spotkać nie tylko w wózkach widłowych, ale również w maszynach budowlanych, takich jak ładowarki, koparki czy koparko-ładowarki.
Widły z Mocowaniem PIN TYPE (Na Sworzniu/Tulei)
Dość powszechnie występującymi widłami w wózkach widłowych są widły z mocowaniem na sworzniu (tulei), zwane również PIN TYPE. Tego typu mocowanie nie jest sklasyfikowane według żadnej z norm. Takie widły są wykonywane indywidualnie, w zależności od typu maszyny, w której mają pracować, a konstrukcja uchwytu zależy od zakładanej nośności oraz konstrukcji osprzętu, z którym współpracują. Ta grupa wideł, podobnie jak widły z otworami, jest również często spotykana w maszynach budowlanych, a także w maszynach rolniczych.
Widły z Mocowaniem DIN
Warto też wymienić widły do wózków widłowych z mocowaniem typu DIN, czyli nasuwane na karetkę prostokątną, tak samo jak widły ISO. Jednak różnią się tym, że płyta czołowa, na której są zawieszane, ma przekrój prostokątny.
Dobór Wideł i Osprzętu
Prawidłowo zamontowane widły powinny być stabilne, tak aby nie uszkodzić transportowanego ładunku. Najbardziej popularne i najczęściej wybierane są widły standardowe. Ich łatwy i szybki montaż sprawia, że w razie potrzeb można szybko zamienić je na dowolny niezbędny inny element osprzętu do wózków widłowych lub sprawnie zamontować widły do palet innej długości. Szeroki wybór różnych rodzajów (a także długości) wideł do wózków widłowych pozwala na zakup osprzętu, który idealnie sprawdzi się w każdej codziennej pracy wózka.
Długość i Grubość Wideł
Widły do palet mogą różnić się między sobą zarówno pod względem długości, jak i grubości konstrukcji. Istnieją oczywiście zarówno krótsze, jak i dłuższe widły, jednak są one mniej popularne. Grubość wideł jest o tyle ważna, że w przypadku zbyt dużego zużycia widły i utraty grubości, element należy koniecznie wymienić na nowy. Zmierzenie poziomu zużycia wideł nie jest skomplikowane - w tym celu wystarczy użyć suwmiarki lub innego dostępnego przyrządu pomiarowego. Pomiaru należy dokonać na odcinku 50 mm. Maksymalne dopuszczalne zużycie widły nie powinno przekraczać 10% jej oryginalnej grubości (ale nie może to być powyżej 5 mm). W praktyce oznacza to, że maksymalne zużycie zarówno w przypadku wideł o grubości 50, 60, jak i 70 mm to 5 mm.
Klasa Karetki Wideł
Najważniejszą czynnością podczas wyboru nowych wideł jest wyznaczenie klasy karetki wózka. Niemożliwe i nieprawidłowe jest zamontowanie wideł do wózków widłowych przeznaczonych na inną niż występująca klasę karetki. W celu określenia klasy karetki wideł należy dokonać kilku niezbędnych pomiarów. Tylko ich właściwe przeprowadzenie umożliwi prawidłowy dobór odpowiedniej klasy karetki wideł.
Udźwig Wideł
Wiele osób nieprawidłowo zakłada, że udźwig pojedynczej widły musi być równy udźwigowi wózka widłowego, co jest błędnym założeniem. Udźwig wideł wyznacza się, biorąc pod uwagę udźwig maksymalny wózka widłowego. Jeżeli maksymalny udźwig urządzenia wynosi, np. 2500 kg, oznacza to, że każda z wideł musi posiadać udźwig o wartości co najmniej 1250 kg.
Oznaczenia na Widłach do Palet
Widły do palet, jako elementy przynależne do wózka widłowego, także podlegają pod kontrolę UDT. Wszystkie informacje dotyczące wymiarów i parametrów wideł znajdują się w dokumencie nazywanym „Świadectwem Zgodności”. Widły do wózków widłowych powinny posiadać ten dokument.
Przedłużki do Wideł
Czasem, w wyniku konieczności przechowywania i transportu innego niż zazwyczaj asortymentu, okazuje się, że zamontowane w maszynach widły są zbyt krótkie i nie pozwalają na bezpieczną obsługę towaru. Rozwiązaniem mogą okazać się nakładki przedłużające do wideł, czyli przedłużki. Przedłużki wideł do wózków widłowych służą do przedłużenia wideł zamontowanych fabrycznie w wózku widłowym. Są znacznie tańsze niż zakup nowych wideł, a ich montaż jest bardzo prosty.
Rodzaje Przedłużek
Rozróżniamy przedłużki wykonane z profilu zamkniętego - tak zwane przedłużki pełne, oraz przedłużki puste z profilu otwartego. Z uwagi na ilość stali potrzebnej do wykonania przedłużek, przedłużki zamknięte są cięższe, ale też wytrzymalsze niż przedłużki puste. Mogą różnić się również grubością i sposobem montażu. W przypadku użycia przedłużek pełnych, środek ciężkości ładunku nie musi znajdować się na środku wideł, podczas gdy przy użyciu przedłużek pustych środek ciężkości musi być umieszczony w tej części, która wsparta jest widłami właściwymi wózka.
Dobór i Montaż Przedłużek
Przedłużki są dostępne w różnych długościach. Podstawową i najważniejszą zasadą dobierania długości przedłużki jest taka, że oryginalne widły nie powinny być mniejsze niż 60% długości przedłużki. W celu doboru właściwej przedłużki będziemy potrzebowali informacji na temat wymiarów przekroju wideł. Brak tej wiedzy spowoduje, że możemy kupić przedłużkę za wąską lub taką, która będzie z kolei za luźna. Dobór właściwych przedłużek do wideł nie jest nadmiernie skomplikowany. Zaleca się, aby w przypadku maksymalnej długości przedłużki, wyznaczać ją, biorąc pod uwagę długość widły, na jaką będzie założona.
Sam montaż jest stosunkowo prosty. Przedłużki są nakładane lub, w przypadku przedłużek zamkniętych, nasuwane bezpośrednio na fabrycznie zainstalowane widły i zabezpieczane łatwym w użyciu ogranicznikiem bezpieczeństwa. Przedłużki można montować na widłach w zasadzie większości wózków widłowych, najczęściej są montowane na wózkach czołowych oraz maszynach wysokiego składowania. Nie wolno montować przedłużek na zniszczonych lub skorodowanych widłach. Należy zdawać sobie sprawę, że przedłużki wideł nie są przeznaczone do codziennego użytku. Zakup przedłużek do wideł jest lepszym rozwiązaniem, gdy większa długość robocza wideł potrzebna jest sporadycznie lub gdy operator wózka widłowego w trakcie jednego dnia musi kilkukrotnie „zmieniać” długość wideł.
Wpływ na Udźwig i Koszty
W przypadku korzystania z przedłużek należy wykonać obliczenia w celu określenia udźwigu wózka widłowego. Dodanie dłuższych wideł zawsze zmniejsza udźwig maszyny. Przedłużki produkuje się i stosuje zgodnie z normami. Ceny przedłużek do wideł różnią się w zależności od producenta oraz specyfikacji technicznej obejmujących rodzaj profilu, z jakiego je wykonano - długości, udźwigu, grubości użytego materiału itp. Najtańsze przedłużki (komplet 2 szt.) można już nabyć w cenie około 1000 złotych brutto.
Kontrola i Stan Techniczny Wideł
Bardzo ważne jest dbanie o prawidłowy stan wideł do wózka widłowego, tym bardziej, iż poziom ich zużycia sprawdzany jest podczas regularnych kontroli inspektorów Urzędu Dozoru Technicznego. Wszelkie usterki, wadliwy montaż itd. powinny być niezwłocznie usunięte. Widły muszą być stabilnie przymocowane i właściwie dobrane do karetki wózka. Istnieje kilka istotnych parametrów, które warto sprawdzić, poddając kontroli stan techniczny wideł do wózka widłowego:
- Sprawdzenie stanu technicznego całej powierzchni wideł - głównie tego, czy nie posiadają odkształceń, pęknięć, uszczerbków.
- Wszystkie wykryte odkształcenia, braki czy defekty drobniejszych elementów, takich jak haki czy łańcuchy, decydują o natychmiastowym wycofaniu sprzętu z eksploatacji i konieczności jego naprawy.
- Osprzęt powinien mieć zawsze widoczne i czytelne oznakowanie.