Huta Stalowa Wola (HSW) to polski producent z bogatą historią, znany zarówno z produkcji zbrojeniowej, jak i maszyn budowlanych. W ostatnich latach firma aktywnie uczestniczy w modernizacji polskiego wojska, jednocześnie rozwijając swoje cywilne działy. W kontekście zapotrzebowania na specjalistyczny sprzęt, HSW angażuje się w konsultacje dotyczące koparko-ładowarek, oferując także szeroką gamę maszyn cywilnych, które znajdują zastosowanie w różnorodnych warunkach.
Udział HSW w Konsultacjach Rynkowych dla Wojska
W odpowiedzi na zapytanie redakcji Defence24, Agencja Uzbrojenia udzieliła informacji dotyczących wstępnych konsultacji rynkowych na opancerzoną koparko-ładowarkę z łyżką wieloczynnościową. Do tych konsultacji zgłosiło się kilka podmiotów, wśród których znalazła się Huta Stalowa Wola Spółka Akcyjna. Wśród innych uczestników wymieniono Konsorcjum firm: IH Systems Sp. z o.o. i IBKOL Sp. z o.o., AT Tomasz AFFET, Bergerat Monnoycur Sp. z o.o., MILDAT Sp. z o.o., SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o. oraz TEKNE S.p.A.
Dokładne konstrukcje oferowane Wojsku Polskiemu nie zostały publicznie podane. Jedynie na podstawie znanych informacji o ofertach poszczególnych firm można domyślać się potencjalnych rozwiązań. W wypadku Huty Stalowa Wola, może chodzić o rozwinięcie koparko-ładowarki UMI. Bergerat Monnoycur Sp. z o.o. natomiast, może zaoferować model Penelopa, będący wariantem Cat 432. Należy jednak pamiętać, że nie można z całą pewnością ocenić, jakie konkretne rozwiązania zostaną zaproponowane przez poszczególne firmy.
Cywilna Produkcja Maszyn Budowlanych HSW
Huta Stalowa Wola, oprócz swojej kluczowej roli w przemyśle obronnym, ma także długą i bogatą tradycję w produkcji maszyn budowlanych. W przeszłości była jednym z największych polskich producentów w tej branży, a jej maszyny dotarły do różnych części świata.
Ładowarki Kołowe HSW: Globalna Obecność
Jednym z rodzajów maszyn budowlanych oferowanych przez spółkę Huta Stalowa Wola były ładowarki kołowe, znane i popularne wśród użytkowników od wielu lat. Maszyny HSW sprawdzają się we wszystkich strefach klimatycznych - począwszy od Syberii, przez Europę, Amerykę Północną, Amerykę Południową i Środkową, Afrykę, po pustynie krajów arabskich. Pracują w różnorodnych warunkach terenowych, nawet ekstremalnych, takich jak kamieniołomy, zakłady wapiennicze, cementownie i kopalnie odkrywkowe.
Rodzinę ładowarek kołowych HSW tworzyło 6 maszyn o mocy silnika od 90 do 319 kW i pojemności łyżki od 1,34 do 11,50 m3. Oznaczono je symbolami 515G, 520G, 530H, 534E, 555C Extra oraz 560E Extra. Ładowarki HSW wyposażono w bezpieczne kabiny z wyciszeniem, klimatyzacją i ogrzewaniem. Wyposażenie kabin, mające wpływ na komfort pracy operatora, obejmuje amortyzowany i regulowany fotel z pasem bezpieczeństwa, regulowaną kolumnę kierowniczą, pulpit wskaźników i lampek ostrzegawczych w bezpośrednim zasięgu wzroku oraz ergonomiczną dźwignię sterowania układem roboczym. Duża powierzchnia przeszklona oraz sposób posadowienia kabiny pozwalały dobrze kontrolować pole pracy ładowarki i niwelowały przenoszenie drgań z podłoża na operatora.
Ładowarki HSW posiadają hydrostatyczny układ skrętu, zapewniający płynne sterowanie maszyną przy każdej prędkości obrotowej silnika. Kąt skrętu wynoszący maksymalnie 40° umożliwia wykonywanie manewrów w ograniczonej przestrzeni. Napęd na cztery koła oraz dobrany do konkretnego modelu typ mechanizmu różnicowego, zapewniają dobrą trakcję podczas pracy w trudnych warunkach terenowych oraz redukują zużycie opon. Tarcze hamulcowe, dzięki swej odporności na ścieranie, charakteryzują się długotrwałym okresem eksploatacji.
Układ roboczy typu „Z” zastosowany w większości maszyn (z wyjątkiem modelu 534E), charakteryzuje się dużym udźwigiem i siłą wyrywającą oraz wysoką odpornością na obciążenia.
Uniwersalność Osprzętu Roboczego
O uniwersalności ładowarek HSW świadczy szeroka gama osprzętów roboczych oraz innego rodzaju dodatków, dobieranych na życzenie, stosownie do rodzaju i warunków pracy maszyny. Wśród dostępnych łyżek ładowarkowych znajdują się:
- Łyżki ogólnego stosowania (z zębami, listwą kątową, listwą prostą lub przykręcanym ostrzem).
- Łyżka ze zrywakiem.
- Łyżki do kamieni (z listwą kątową lub zębami, prosta, z zębami).
- Łyżka do płodów rolnych.
- Łyżka wysokiego wysypu.
- Łyżka do lekkich materiałów.
- Łyżka żaroodporna.
- Wieloczynnościowa dzielona.
- Łyżka do ścierów.
Ponadto, ładowarki można wyposażyć w widły, chwytak hydrauliczny, system centralnego smarowania, system ważenia urobku, szybkozłącze hydrauliczne, system stabilizacji jazdy oraz łańcuchy ochronne na koła.
Koparko-Ładowarki HSW 9.30 i 9.50 - Specyfikacja Techniczna
Huta Stalowa Wola S.A. poszerzyła swoją ofertę maszyn budowlanych o koparko-ładowarki HSW 9.30 i 9.50. W zależności od potrzeb i rodzaju wykonywanych prac, firma oferuje koparko-ładowarkę 9.30 o mocy silnika 72 KM lub koparko-ładowarkę 9.50 z silnikiem turbodoładowanym o mocy 108 KM, których producentem jest IVECO.
Silniki i Układ Napędowy
Silniki standardowo wyposażone są w termiczne wspomaganie rozruchu, zapewniające niezawodne uruchamianie w temperaturze otoczenia do minus 30°C. Spełniają one wymagania poziomu emisji spalin według normy ISO 8178 i "EUROMOT-STEP I". W silnikach zastosowano wysokociśnieniowe urządzenia wtryskowe - system common rail i układy pompowtryskiwaczy. Napędzana za pomocą paska pompa wodna zapewnia stały i niezawodny napęd. Filtr i tłumik zostały specjalnie zaprojektowane przez firmę IVECO do pracy w tego typu urządzeniach. Dwustopniowy, suchy filtr zbudowany jest z części wstępnego oczyszczania typu "cyklon" oraz części zasadniczej, w której następuje dokładne oczyszczanie.
Koparko-ładowarki w standardzie wyposażone są w nowoczesną, w pełni automatyczną skrzynię biegów firmy Carraro, przełączalną pod obciążeniem (Full Power Shift) zarówno w zakresie kierunku jazdy, jak i poszczególnych biegów. Użytkownik ma także możliwość wyboru półautomatycznego trybu pracy skrzyni biegów, w którym biegi zmieniane są przez operatora samodzielnie, jednakże przy stałym monitorowaniu optymalnego doboru określonego biegu do prędkości jazdy. Właściwie dobrana charakterystyka zmiennika momentu i silnika zapewniają elastyczne przeniesienie napędu i uzyskanie maksymalnych wartości momentu obrotowego i mocy przy właściwych obrotach silnika.
Hydrostatyczny układ skrętu firmy Danfoss zapewnia dobrą manewrowość i mobilność maszyny. Koparko-ładowarki wyposażone są w napęd na cztery koła (4x4). W standardzie mosty napędowe mają mechanizm różnicowy z przekładniami planetarnymi w piastach kół. Opcjonalnie maszyna może być wyposażona w mechanizm różnicowy o podwyższonym tarciu, tzw. "limited slip". Most tylny jest mocowany sztywno do ramy, natomiast przedni jest wahliwy o kącie wahania 20°.
HSW 9.50 M Cold start Koparko-ładowarka
Kabina Operatora: Komfort i Ergonomia
Kabina została zaprojektowana z myślą o wygodzie i ergonomii. Redukcję drgań i hałasu na stanowisku operatora osiągnięto poprzez zamocowanie kabiny do ramy głównej na czterech gumowych amortyzatorach oraz zastosowanie specjalnego pakietu wyciszającego. Dwa przednie i tylne reflektory robocze, dwa reflektory drogowe, duża powierzchnia szyby przedniej, opuszczana szyba tylna, przeszklone obustronne drzwi wejściowe i uchylne szyby boczne zapewniają operatorowi dobrą widoczność oraz precyzyjne sterowanie maszyną i osprzętem w czasie pracy zarówno w dzień, jak i w nocy. Kabina wyposażona jest w system wentylacyjny i nagrzewnicę z wieloma szczelinami i otworami nawiewowymi, zapewniającymi optymalne warunki cieplne lub chłodzenie. Czytelne wskaźniki, funkcjonalne pulpity sterownicze, regulowana kolumna kierownicy oraz fotel operatora wraz z przestronnym wnętrzem kabiny są kolejnymi atutami koparko-ładowarek HSW.
Układ Hydrauliczny i Osprzęt Roboczy
Układ hydrauliczny zasilany jest pompą zębatą o maksymalnym wydatku 155 l/min. Filtr zlewowy o wysokiej dokładności filtrowania 10 µm zapewnia właściwą czystość oleju. Konstrukcja układu ładowarkowego jest typu równoległego. Równoległy układ ładowarkowy zapewnia dużą prostowodność (stałe utrzymywanie tego samego kąta zamknięcia łyżki) przy podnoszeniu ładunków, co ma szczególne znaczenie w przypadku pracy osprzętem widłowym. Odpowiednio dobrane wymiary elementów układu (wysięgniki, dźwignie i cylindry) zapewniają wysoką siłę wyrywającą i duży udźwig.
Układ roboczy koparkowy zbudowany jest z ramienia, wysięgnika i dźwigni obrotu łyżki. Wysięgnik i ramię mają konstrukcję skrzynkową ze specjalnymi wzmocnieniami, wydatnie zwiększającymi jego wytrzymałość. Wąski kształt wysięgnika znacząco zwiększa pole widoczności na łyżkę i cały obszar roboczy. Dostępny w opcji wysięgnik teleskopowy pozwala na powiększenie zasięgu i głębokości kopania o 1,1 m. Osprzęt koparkowy zamocowany jest do koparko-ładowarki poprzez przesuwną i blokowaną czterema siłownikami ramę. Przesuwna rama umożliwia wykonywanie wykopów przy ścianach budynków oraz zwiększa kąt obrotu i zasięg ramienia koparki. Stabilność maszyny podczas kopania zapewniają hydraulicznie sterowane podpory.
Wielofunkcyjność koparko-ładowarek HSW wynika z możliwości zastosowania różnorodnych łyżek ładowarkowych i koparkowych oraz narzędzi i osprzętów dodatkowych, np. młota hydraulicznego, zamiatarki, lemiesza do odśnieżania. Szczególnie przydatne są uniwersalne łyżki ładowarkowe z odchylanymi widłami mocowanymi na łyżce, a zwłaszcza wielofunkcyjna łyżka Drotta z widłami.
Ewolucja Huty Stalowa Wola: Od COP do Współczesności
Historia Huty Stalowa Wola jest nierozerwalnie związana z rozwojem polskiego przemysłu i obronności. Początki firmy sięgają czasów przedwojennego Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP).
19 stycznia 1937 roku w Warszawie, Huta Pokój-Śląskie Zakłady Górniczo-Hutnicze Sp. Akc. i Towarzystwo Starachowickich Zakładów Górniczych Sp. Akc. zawarły umowę o założeniu spółki o nazwie „Zakłady Południowe - Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Nisku”. Budowę zakładów, których głównym przeznaczeniem miała być produkcja artyleryjska, rozpoczęto od podstaw, na terenie wykarczowanej puszczy w marcu 1937 roku, w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego. Inż. Marceli Siedlanowski, prezes Spółki i dyrektor naczelny przedsiębiorstwa, stanął na czele komisji poszukującej odpowiedniego miejsca na budowę fabryki i to on zadecydował, iż powstanie ona nieopodal wsi Pławo. Podpisano również umowę z Ministerstwem Spraw Wojskowych na wykonanie inwestycji. Uroczystego otwarcia dokonał Prezydent RP prof. inż. Ignacy Mościcki w czerwcu 1939 roku. Zakład produkował wtedy stal szlachetną, sprzęt zbrojeniowy oraz rolniczy. W ekspresowym tempie powstawała także elektrownia oraz osiedle pracownicze Stalowa Wola. Inwestycje te nie zostały całkowicie zakończone przed wybuchem drugiej wojny światowej.
Okres II Wojny Światowej i Powojenna Odbudowa
Podczas okupacji niemieckiej, w 1939 roku, zakłady zostały przejęte przez Niemców i włączone do koncernu Reichswerke Hermann Göring jako Werk Stalowa Wola. W czerwcu 1940 roku zakłady zostały przemianowane na „Stahlwerke Braunschweig Werk Stalowa Wola”. Produkowano m.in. działa przeciwlotnicze 88 mm, elementy bomb lotniczych, pociski artyleryjskie, szybkostrzelne działka przeciwlotnicze 37 mm oraz peryskopy do łodzi podwodnych. Wycofując się, Niemcy zdewastowali zakłady i ogołocili je z cennego sprzętu. Kiedy w lipcu 1944 roku region został opanowany przez Armię Czerwoną, HSW była największym zakładem przemysłu ciężkiego w zdobytej części Polski. Mimo zniszczeń, do końca wojny wykonano ponad 15 tys. wyrobów.
Pierwsze lata powojenne zdominowały próby odzyskania wywiezionych maszyn i ciężka praca nad uruchomieniem fabryki. Początkowo produkowano wyroby zaspokajające potrzeby armii, później to, czego potrzebowało odradzające się państwo i społeczeństwo. Podjęto produkcję armat polowych i czołgowych na licencji radzieckiej. W 1948 zmieniono nazwę Zakładów Południowych na Huta Stalowa Wola.
Specjalizacja w Maszynach Budowlanych i Rozwój w PRL
Długo szukano właściwego profilu produkcji, zajmując się wytwórstwem na potrzeby branży rolniczej, budowlanej, naftowej, górniczej, a nawet samochodowej. Z tych poszukiwań wyłoniły się pierwsze sztandarowe wyroby HSW - agregaty sprężarkowe oraz wózki akumulatorowe. W latach 60 i 70 XX wieku HSW opracowała i wdrożyła własne konstrukcje maszyn budowlanych. W 1965 roku dyrektorem naczelnym HSW został inż. Zdzisław Malicki, który postanowił postawić na specjalizację w produkcji maszyn budowlanych i podjąć współpracę z zachodnimi firmami. Efektem tych działań była zmiana profilu produkcji i kolejne partie wyrobów, takich jak koparki KM 602a, betonomieszarki na licencji niemieckiego Stettera, żurawie na bazie współpracy z brytyjskimi firmami Jones i Coles, ładowarki ze sławnymi Ł-34 oraz ciągniki gąsienicowe na licencji amerykańskiego Harvestera. Dochodziły do tego mosty napędowe (na amerykańskiej licencji Clarka), skrzynie przekładniowe i koła zębate.
W maju 1961 roku po utworzeniu Zjednoczenia Przemysłu Ciągników i Maszyn Rolniczych i podporządkowaniu HSW Zjednoczeniu miała ona być w pierwszej kolejności producentem urządzeń hutniczych i górniczych oraz maszyn ciężkich. Opracowany program przewidywał wykonanie w HSW 5 zasadniczych grup maszyn. W tym też czasie odbywała się produkcja zbrojeniowa, poszerzając stopniowo asortyment. Produkowano głównie armaty i haubice na licencji radzieckiej, kalibru do 122 mm, dla Wojska Polskiego i na eksport. Jednym z głównych produktów stała się armata czołgowa 100 mm D-10T czołgów rodziny T-54/T-55. Hitami utajnionej produkcji wojskowej były transportery opancerzone MT-LB wraz z ich modyfikacjami Opalami I i II, wykorzystywane jako podwozie wielu rodzajów wozów bojowych, oraz samojezdne haubice 122 mm Goździk.
W 1972 roku został utworzony Kombinat Przemysłowy Huta Stalowa Wola, w skład którego weszły filie w Janowie Lubelskim, Leżajsku, Strzyżowie i Zaklikowie oraz fabryki w Suchedniowie i FM Radomsko. Przedsiębiorstwo będące już światowym potentatem w produkcji maszyn budowlanych zatrudniało ponad 20 tys. pracowników. Pod koniec lat 70. i na początku lat 80. Huta Stalowa Wola, oprócz produkcji maszyn budowlanych i sprzętu artyleryjskiego, stała się znaczącym producentem opancerzonych pojazdów bojowych, a także stali jakościowych dla potrzeb prawie całego krajowego przemysłu obronnego.
Restrukturyzacja i Nowa Rzeczywistość Gospodarcza
Po przemianach ustrojowych przystąpiono do restrukturyzacji i komercjalizacji przedsiębiorstwa. 15 lipca 1991 roku przedsiębiorstwo państwowe Huta Stalowa Wola Kombinat Przemysłowy stało się jednoosobową spółką akcyjną Huta Stalowa Wola S.A. (HSW S.A.), w której całość akcji posiadał Skarb Państwa. W wyniku restrukturyzacji HSW S.A. stała się największym polskim producentem maszyn budowlanych. Wieloletnie doświadczenie w produkcji sprzętu wojskowego uczyniło także z HSW S.A. wiodącego producenta dla krajowego przemysłu obronnego. Kryzys przyszedł z chwilą załamania się rynków wschodnich oraz trudności z płatnościami za wysłane wyroby.
Potrzeba restrukturyzacji sprawiła, iż przedsiębiorstwo w 1991 roku zamieniło się w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Dopiero państwowe wsparcie dla przedsiębiorstwa oraz racjonalizacja i modernizacja produkcji na początku XXI wieku zaowocowały zmianą koniunktury. Rozwinięto projekty nowoczesnego sprzętu dla wojska: wyrzutni rakiet Langusta, systemu minowania narzutowego Kroton i Baobab, czy wreszcie samobieżnych armatohaubic Krab i Kryl. W tym roku Centrum Produkcji Wojskowej HSW zawarło z MON kontrakty na budowę wyrzutni rakietowych Langusta i samobieżnych haubic Krab, na kwotę prawie 200 mln zł w ciągu trzech lat. Armia nie wyklucza kolejnych zamówień w przyszłości. Wojskowa część potencjału HSW pozostanie pod kontrolą państwa, co zapewnia środki na nowe projekty, takie jak budowa systemów wieżowych moździerzy 120 mm Rak.
Sprzedaż, Odkupienie i Przyszłość Produkcji Cywilnej
Produkcja i sprzedaż maszyn budowlanych została przekazana w 2004 roku do nowo powstałej spółki HSW - Trading Sp. z o.o. Produkowane maszyny sprzedawane były pod marką HSW. Z dniem 1 kwietnia 2007 roku HSW-Trading Sp. z o.o. została przekształcona. Następnie zdecydowano pozostawić w HSW jedynie produkcję zbrojeniową i 1 lutego 2012 roku część produkująca maszyny cywilne HSW została sprzedana chińskiemu koncernowi Guangxi LiuGong Machinery Co. (obecnie produkuje maszyny pod marką LiuGong Dressta). Sprzedaż ta pozwoliła dekapitalizować rozwój produkcji wojskowej w HSW.
W 2016 roku ukończono budowę lufowni dla potrzeb m.in. programu haubicoarmaty Krab, co umożliwiło produkcję luf kalibru do 155 mm i długości do 11 m, przez co HSW dołączyła do nielicznych producentów w Europie posiadających takie możliwości. Dnia 1 grudnia 2022 roku miała miejsce finalizacja procesu nabycia przez Hutę Stalowa Wola S.A. całości przedsiębiorstwa od Autosan sp. z o.o. z Sanoka. Od tego momentu zakład ten stał się częścią HSW i kontynuuje swoją działalność jako Huta Stalowa Wola S.A. Oddział Autosan. Od 2014 roku HSW należy do Polskiej Grupy Zbrojeniowej.
Dnia 10 października 2023 roku Huta Stalowa Wola odkupiła ponownie majątek, bez produkcji maszyn, od chińskiego koncernu Guangxi LiuGong Machinery Co. Przejęty od LiuGong HSW - Zakład Zespołów Napędowych, to obecnie specjalnie utworzony nowy oddział pod nazwą: Huta Stalowa Wola S.A. Oddział Zakład Zespołów Napędowych. Huta Stalowa Wola szykuje się do prywatyzacji swojej cywilnej części. Projekt stworzenia potężnego centrum produkcji maszyn budowlanych o zasięgu regionalnym ma spore szanse powodzenia, mimo że konkurencja światowych gigantów, takich jak Caterpillar, Komatsu, Hyundai czy Volvo, jest coraz silniejsza. Huta, która już robi co roku ponad tysiąc ciężkich ciągników gąsienicowych i koparek, chce odbudować pozycję w kraju i rozpocząć prawdziwą ekspansję eksportową. Szef HSW nie ukrywa, że obecność strategicznego inwestora ma wzmocnić zakład technologicznie i rozkręcić produkcję.
W sierpniu 2024 roku Huta Stalowa Wola otrzymała certyfikat uprawniający do serwisowania wyrzutni M903 Patriot.