W dzisiejszym artykule przyjrzymy się produktowi wschodnioniemieckiej motoryzacji - ciężarówkom marki IFA, które, choć wyparły je nowocześniejsze konstrukcje po zjednoczeniu Niemiec, wykazały się niezwykłą wytrzymałością i wszechstronnością, znajdując zastosowanie również w sektorze rolniczym. Motoryzacja wschodnioniemiecka w rekordowym tempie wyginęła, niemal natychmiast po zjednoczeniu kraju ustępując miejsca nowocześniejszym produktom z zachodu.
Trabanty, Wartburgi, Barkasy i Robury po prostu nie miały wolnorynkowej racji bytu, a ciężarówki marki IFA - przez lata będące podstawą wschodnioniemieckiego transportu - przestały zjeżdżać z taśmy jeszcze jesienią 1990 roku. Mimo to, z całego tego towarzystwa IFA obroniła się najbardziej. O ile bowiem Trabanty i Wartburgi wyjątkowo szybko ustąpiły miejsca Golfom i Kadettom, a o Roburach mało kto chciał w ogóle pamiętać, to pracująca IFA jeszcze przez lata była w Niemczech stosunkowo normalnym widokiem.
IFA W50: Projektowanie i Produkcja
Prace nad następcą pojazdu ciężarowego IFA S4000-1 rozpoczęły się pod koniec 1959 roku w fabryce Ernst Grube Werdau. W 1961 roku powstał prototyp W45, który odpowiadał w dużej mierze seryjnej wersji W50. Ze względu na plan, który zakładał produkcję wielkoseryjną, 21 grudnia 1962 r. Rada Ministrów NRD podjęła decyzję o budowie fabryki i uruchomieniu produkcji w Ludwigsfelde. 17 lipca 1965 roku z taśmy produkcyjnej zjechał pierwszy egzemplarz W50, którego do końca roku wyprodukowano 855 sztuk. Samochód produkowano w wielu wersjach, w tym skrzyniowej, wywrotka, nadwozie pod zabudowę, militarnej, strażackiej, dźwig, wóz spedycyjny, podwójna kabina, cysterna, meblowóz i wiele innych.
W pojazdach IFA W50 stosowano czterocylindrowy silnik wysokoprężny o pojemności 6,6 l i mocy 110 KM, której moc w 1967 roku została zwiększona do 125 KM. W 1986 roku powstała rekordowa liczba egzemplarzy - 32 516. W50 produkowany w 60 wariantach i 240 wersjach wyposażenia eksportowano m.in. do Czechosłowacji, Rumunii, Polski, na Węgry, a także do Wietnamu, Mozambiku i Iraku.
IFA jako Pojazd Rolniczy: Wersja W50 LA/Z
Jednym z kluczowych aspektów, który sprawił, że IFA W50 zyskała uznanie, była jej adaptowalność do różnych zadań. Na potrzeby sektora rolniczego stworzono specjalną wersję W50 LA/Z. Była ona wyposażona w wał transmisyjny, co umożliwiało napędzanie maszyn żniwnych, czyniąc ją funkcjonalnym ciągnikiem rolniczym. Pojazd występował w dwóch rodzajach napędu: tylnym i AWD (napęd na wszystkie koła), który otrzymał oznaczenie W50 LA. Egzemplarze z napędem na obie osie, łączące świetne właściwości terenowe z niską ceną oraz wyjątkowo prostą konstrukcją, zostały docenione przez rolników.
Wiele części zamiennych pasuje na przykład od ciągników rolniczych, co znacznie ułatwiało serwisowanie i obniżało koszty eksploatacji. Dodatkowo, na podwoziu W50 stworzono także zamiatarkę KM 2301 (Kehrmaschine), co świadczy o uniwersalności konstrukcji.
Charakterystyka Terenowa i Użytkowa
Ciężarówka IFA W50LA dysponuje stałym napędem na tylną oś i ręcznie dołączanym napędem przedniej osi, co odbywa się za pośrednictwem dźwigni w kabinie. Posiada również blokady przedniego i tylnego mechanizmu różnicowego, a także reduktor z biegami terenowymi. W terenie taki układ radzi sobie naprawdę dobrze, co czyni ją idealnym pojazdem do pracy w trudnych warunkach wiejskich i leśnych. Pojazdy te były również cenione przez służby ratunkowe, a spora ilość egzemplarzy zachowała się w niemieckich remizach straży pożarnej.
Przykład Praktyczny: IFA W50LA w OSP Bolewice
Doskonałym przykładem trwałości i niezawodności pojazdu jest egzemplarz IFA W50LA, który aż do 2010 roku stacjonował w Niemczech, należąc do straży pożarnej z powiatu Potsdam-Mittelmark. Dwanaście lat temu został przekazany do Polski, trafiając do OSP Bolewice, w powiecie nowotomyskim, gminie Miedzichowo. Tamtejsi strażacy przyznają, że otrzymane auto okazało się bardzo zadbane i nie wymagało większych prac. Pojazd wykazał się odpornością na upływ czasu i do dzisiaj pozostaje w takim samym stanie, jak w momencie przyjechania z Niemiec. Awaryjność jest znikoma, a jeśli już coś ciężarówce dolega, to nigdy nie są to skomplikowane naprawy, a najważniejsze podzespoły pojazdu wytrzymały 35 lat w oryginale. Pojazd ma minimalny przebieg, wynoszący niecałe 15 tys. kilometrów, gdyż OSP Bolewice eksploatuje go głównie na terenach wiejskich, szczególnie często wyjeżdżając do gaszenia pożarów pól i lasów, gdzie dystanse nie są duże, ale istotne okazują się właściwości terenowe.
Problem pojawia się jednak w momencie, gdy ciężarówka musi się rozpędzić lub utrzymać wyższą prędkość. Wówczas wolnossący silnik okazuje się niewystarczający dla 10-tonowej ciężarówki, czyniąc pojazd bardzo wolnym i hałaśliwym. Załogowa kabina, choć chwalona przez strażaków za dużą ilość przestrzeni, jest pozbawiona wygłuszenia, a komora silnika znajduje się w praktyce między fotelami. Strażacy przyznają, że przestarzałość pojazdu wyraźnie da się wyczuć, nawet w porównaniu z innymi pojazdami z tego samego okresu.
Po dwunastu latach bezproblemowej służby, IFA z OSP Bolewice powoli szykuje się do ustąpienia ze stanowiska. OSP Bolewice stara się już o inny, nowszy pojazd, natomiast wschodnioniemiecka „terenówka” ma zostać wystawiona na sprzedaż. Istnieje szansa, że dzięki minimalnemu przebiegowi oraz dobrym właściwościom terenowym samochód szybko znajdzie nowego właściciela, na przykład w sektorze rolniczym, gdzie jego atuty wciąż są cenne.
Ewolucja i Koniec Ery IFA
W latach 80. od 1972 do 1979 roku trwały prace we współpracy z Robur-Werke (0611/D609) nad prototypami L60, które charakteryzowały się nową, kanciastą kabiną. Z powodów ekonomicznych i politycznych pojazdy nie weszły do produkcji seryjnej. Jednak w 1987 roku pojawiła się zmodernizowana wersja L60 (od Ludwigsfelde). Charakteryzowała się silnikiem sześciocylindrowym 9,2 l o mocy 180 KM z fabryki w Nordhausen, odchylaną kabiną do przodu, przeprojektowaną deską rozdzielczą, kosmetycznymi zmianami kabiny oraz nowymi osiami. Z powodu embarga handlowego i zakazu sprzedaży licencji konstruktorzy musieli wstawić dwie skrzynie biegów dające łącznie osiem przełożeń + wsteczny. Jednak L60 ze względu na bardziej skomplikowaną konstrukcję nie zdobył uznania klientów w NRD.
Po zjednoczeniu Niemiec pojazdy z fabryki w Ludwigsfelde nie mogły w żaden sposób konkurować z nowoczesnymi konstrukcjami z zachodu, a dodatkowo fabryka popadła w problemy finansowe. W sierpniu 1990 roku zakończono produkcję modelu L60 liczbą 20 289 egzemplarzy. W efekcie współpracy z koncernem Daimler-Benz w dniu 3 maja 1990 roku stworzono prototyp IFA 1318, który był bliźniaczą odmianą ciężarówki Mercedes-Benz LK, jednak z podzespołami z modelu L60.
