Praca operatora wózka widłowego to odpowiedzialne zajęcie, wymagające nie tylko odpowiednich uprawnień, ale także potwierdzenia zdolności psychicznych i psychomotorycznych. Zanim operator wózka widłowego zostanie dopuszczony do pracy na stanowisku, musi przejść kompleksowe badania, w tym psychotesty na wózek widłowy oraz badania lekarskie u lekarza medycyny pracy.
Wielu kandydatów zastanawia się, ile kosztują te badania, na czym polegają, jak długo są ważne i jak często trzeba je odnawiać.
Obowiązkowe badania dla operatorów wózków widłowych
Każdy operator wózka widłowego przed podjęciem pracy musi uzyskać orzeczenie o zdolności do wykonywania pracy na tym stanowisku. Proces ten składa się z dwóch głównych etapów:
- Badania lekarskie u lekarza medycyny pracy.
- Badania psychotechniczne (psychotesty dla operatorów wózków widłowych).
Badania psychotechniczne to nie formalność, ale istotny element bezpieczeństwa pracy, sprawdzający predyspozycje psychiczne i psychomotoryczne niezbędne do bezpiecznej i skutecznej obsługi wózka.
Badania lekarskie
Badania lekarskie wykonuje lekarz medycyny pracy. Ocenia on ogólny stan zdrowia, wydolność układu ruchu, wzrok, słuch oraz ewentualne choroby przewlekłe, które mogłyby stanowić przeciwwskazanie do pracy operatora.
Badania psychotechniczne (psychotesty)
Psychotesty dla operatorów wózków widłowych to drugi obowiązkowy etap. Powszechnie mianem psychotestów na wózki widłowe określa się badania psychologiczne, jakie muszą przejść uczestnicy kursów na wózki przed przystąpieniem do pracy w charakterze operatora, czy to nowych pojazdów, czy wózków widłowych używanych.
Badania te pomagają ocenić zdolność do pracy w warunkach stresu, presji czasu i wymagającej koordynacji wzrokowo-ruchowej. Przeprowadza je psycholog transportu lub psycholog medycyny pracy.
Przebieg psychotestów
Większość badań psychologicznych polega na rozmowie z psychologiem oraz wypełnianiu kwestionariuszy i ankiet, pozwalających określić predyspozycje egzaminowanych, ich zdolność do pracy pod presją czasu oraz w stresie. Testy pisemne sprawdzają uwagę, pamięć roboczą i odporność na stres.
Tylko jeden etap psychotestów na wózki widłowe wymaga sprawności psychoruchowej - są to testy aparaturowe. Polegają one na wykonywaniu określonych działań, opartych na prawidłowej reakcji na bodźce, badając przy tym czas tejże reakcji, koordynację oraz precyzję działań. Badana osoba reaguje na sygnały świetlne lub dźwiękowe (np. wciska przycisk lub pedał). Ta część przypomina czynności związane z obsługą wózka widłowego.
Ponadto egzaminowani poddani mogą zostać badaniom mierzącym ich dolny próg wrażliwości wzrokowej oraz adaptację wzroku do ciemności, a także badaniu widzenia głębi (stereoskopii).
Badania kierowców PSYCHOTESTY
Kto musi przejść psychotesty na wózki widłowe?
Konieczność przechodzenia testów psychologicznych wiąże się bezpośrednio z zapisem na kurs na wózki widłowe, po którego ukończeniu kursant przystępuje do egzaminu przed Komisją Urzędu Dozoru Technicznego, a następnie podejmuje pracę w charakterze magazyniera, operatora wózka widłowego lub kierowcy wózków jezdniowych.
Tylko prawidłowe zaliczenie psychotestów na wózki widłowe stanowi podstawę umożliwiającą podejście do państwowego egzaminu oraz uzyskanie zaświadczeń i certyfikatów pozwalających podjąć pracę przy obsłudze wózków widłowych (takich jak np. magazynowe wózki widłowe). W skrócie - każdy operator wózka (szczególnie jeżdżącego) musi wykazać się zdolnościami psychomotorycznymi porównywalnymi do kierowcy zawodowego czy maszynisty.
Skierowanie na badania psychologiczne
Najczęściej skierowanie na badanie psychologiczne wystawiane jest przez pracodawcę, który kieruje pracownika na szkolenie na wózki widłowe. Pracodawca może wystawić takie skierowanie także, jeśli pracownik kierowany jest na badania okresowe, w celu ponownego sprawdzenia jego sprawności. Obowiązek kierowania na badania psychologiczne spoczywa na pracodawcy, który ponosi odpowiedzialność za dopuszczenie do pracy osób z aktualnymi badaniami.
Skierowanie na badania psychologiczne może również wystawić lekarz, po konsultacji z pacjentem, w przypadku gdy ma wątpliwości, czy ten (np. po urazie czy wypadku) powinien dalej pełnić swoje obowiązki. Psychotesty na wózki widłowe albo rozwieją, albo potwierdzą wszelkie wątpliwości, co jest szczególnie istotne dla bezpieczeństwa np. w przypadku obsługi i kierowania dużymi pojazdami jak ładowarki teleskopowe.
Trzecim organem, który może wystawić skierowanie na badania psychologiczne, jest Prezydent Miasta lub Starosta Powiatowy.
Ile kosztują badania na wózek widłowy?
Koszt wykonania badań różni się w zależności od regionu i ośrodka. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych, opłata za badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu wynosi 150 zł. Jednak w praktyce cena psychotestów na wózki widłowe zwykle plasuje się w okolicach 100-150 zł.
Należy podkreślić, iż psychotesty na wózki widłowe nie są tym samym co badania lekarskie. Zaświadczenie lekarskie potwierdzające ogólny dobry stan zdrowia i brak przeciwwskazań do pracy na wózkach wymaga osobnego badania i dodatkowych opłat. Koszt takich badań lekarskich to zazwyczaj około 200-250 zł.
W większości przypadków koszt pokrywa pracodawca, zwłaszcza jeśli badania są związane z obowiązkami służbowymi. Jeśli jednak kandydat ubiega się o uzyskanie uprawnień na własną rękę, musi liczyć się z koniecznością pokrycia opłat z własnej kieszeni. Łączne wydatki na badania (lekarskie + psychotesty) często nie przekraczają 350-400 zł.
Ważność i częstotliwość odnawiania badań
Wielu operatorów zastanawia się, ile są ważne psychotesty na wózek widłowy. Ich ważność wynosi zazwyczaj od 2 do 5 lat, a po upływie tego czasu psychotesty należy powtarzać, by zachować prawo do wykonywania zawodu. Nieodnowienie badań może skutkować brakiem możliwości wykonywania obowiązków.
O ile lekarz nie zaleci inaczej, psychotesty na wózki widłowe należy wykonywać co 5 lat (w przypadku osób, które nie ukończyły 60. roku życia). W przypadku osób powyżej 60. roku życia testy należy powtarzać częściej ze względu na możliwość słabnącej koncentracji, a co za tym idzie, wydłużającego się czasu reakcji na bodźce.
Także w przypadku zmiany miejsca pracy, pracodawca może wymagać powtórzenia psychotestów na wózki widłowe w związku z objęciem nowego stanowiska, szczególnie jeśli od ich wykonania minął już dłuższy czas.
Ile trwają psychotesty na wózki widłowe?
Czas trwania wszystkich części testów psychologicznych jest różny, a łączny czas odbywania badań waha się pomiędzy 1 a 2 godzinami. W znacznej mierze zależy on od współpracy pomiędzy osobą poddającą się testom a psychologami, prawidłowym rozumieniu poleceń i stosowaniu się do nich.
Czas trwania psychotestów może być nieco dłuższy w przypadku osób starszych, zmęczonych, przepracowanych czy mających kłopoty zdrowotne.
Czy można nie zdać psychotestów na wózki widłowe?
Wbrew wielu opiniom, panującym m.in. na popularnych forach na temat sztaplarek, istnieje możliwość niezaliczenia testów psychologicznych na wózki widłowe. Dzieje się tak np. jeśli osoba poddawana testom ma znaczny ubytek słuchu lub wzroku, zaburzenia koncentracji, pamięci lub też nie jest w pełni sprawna fizycznie.
Istnieje także lista chorób, które uniemożliwiają przejście psychotestów na wózki widłowe (a tym samym podjęcie pracy wymagającej obsługi tych pojazdów). Jedną z takich chorób jest np. epilepsja (czyli padaczka).
W praktyce, każda osoba ma zwykle drugą szansę - można powtórzyć test w innym terminie. Wyniki wpływają na oceny psychologa - gdyby kandydat nie poradził sobie z testami, można je poprawić, zanim operator zostanie dopuszczony do pracy.
Gdzie wykonać badania?
Psychotesty na wózki widłowe można wykonać w większości dużych miast w Polsce. W praktyce w każdym większym mieście (Warszawa, Poznań, Kraków, Gdańsk itp.) znajdziesz poradnię medycyny pracy lub prywatną pracownię realizującą psychotesty.
Wskazówki przed badaniem
Psychotesty dla operatorów wózków widłowych stanowią kluczowy etap w procesie rekrutacji na to stanowisko. Aby zwiększyć swoje szanse na pozytywne przejście badań, warto pamiętać o kilku kwestiach:
- W dniu wykonywania psychotestów na wózki widłowe należy być wypoczętym, zdrowym i wyspanym (wtedy czas reakcji na bodźce jest krótszy, a człowiek ma większą zdolność koncentracji).
- Przed badaniem nie są wymagane specjalne przygotowania - wystarczy przyjść wypoczętym i trzeźwym, z dowodem tożsamości i ewentualnym skierowaniem od lekarza medycyny pracy.
- Dobre przygotowanie i znajomość przykładowych testów psychologicznych zwiększa szanse na pozytywne przejście tego etapu i szybsze zdobycie uprawnień.
- Jeśli planujesz kurs operatora lub odnowienie niezbędnych uprawnień, nie czekaj do ostatniej chwili - umów się na badania odpowiednio wcześnie.
Kluczowe informacje w pigułce
Podsumowując, oto najważniejsze kwestie dotyczące badań na wózek widłowy:
- W praktyce każdy kandydat na operatora wózka widłowego musi przejść psychotesty.
- Cena badania psychotechnicznego wynosi zwykle od 100 do 150 zł.
- Całość badań (psychotesty i lekarskie) często nie przekracza 350-400 zł.
- Psychotesty wykonasz w poradniach medycyny pracy oraz w prywatnych pracowniach psychologicznych.
- Całość badania psychotechnicznego trwa zazwyczaj od 30 do 90 minut.
- Zaświadczenie z psychotestów ważne jest najczęściej 5 lat. Po ukończeniu 60. roku życia badania należy powtarzać częściej.
- Za badania najczęściej płaci pracodawca, choć możliwe jest ich wykonanie na własną rękę.