Koszty związane z eksploatacją maszyn budowlanych, w tym walców drogowych, stanowią znaczący element budżetu każdego projektu. Jednym z kluczowych aspektów jest zużycie paliwa, które, choć często pomijane w specyfikacjach producentów, ma decydujący wpływ na rentowność kontraktu. W niniejszym artykule przyjrzymy się czynnikom wpływającym na spalanie walców i zagęszczarek, a także przedstawimy konkretne przykłady zużycia paliwa dla różnych typów maszyn.
Brak ujednoliconych norm zużycia paliwa w maszynach budowlanych
Producenci maszyn budowlanych, w przeciwieństwie do branży motoryzacyjnej, zazwyczaj unikają podawania szacunków zużycia paliwa dla swoich urządzeń. Wynika to z faktu, że (stan na 2016 rok) nie istnieją międzynarodowe normy określające przeciętne zużycie paliwa przez maszyny budowlane. Taka sytuacja jest wygodna dla wszystkich producentów, ponieważ pozwala im na większą swobodę w prezentacji danych.
Koszty zużycia paliwa są często największym składnikiem kosztów eksploatacji maszyny i mogą decydować o powodzeniu kontraktu budowlanego. Skalkulowane zbyt wysoko, uniemożliwią zdobycie zlecenia. Niektórzy producenci, tacy jak Volvo, Caterpillar, Hitachi, a w przeszłości także Liebherr, informują w ograniczonym zakresie o zużyciu paliwa. Na przykład Liebherr w specyfikacji ładowarek L 550 - L 580 (dokument „LBH/PM 11214023-3-03.14_enGB”) podawał zużycie paliwa uzyskane w trakcie szczegółowo opisanego testu. Niestety, w specyfikacji nowszych maszyn z serii „XPower” taka wzmianka już się nie pojawia.
Zużycie paliwa w walcach drogowych i zagęszczarkach
Większość maszyn i urządzeń na budowie, w tym walce drogowe i zagęszczarki do gruntu, zasilana jest silnikami spalinowymi i wymaga odpowiednich ilości paliwa (benzyny lub oleju napędowego). Poniżej przedstawiamy szczegółową analizę czynników wpływających na zużycie paliwa oraz przykłady dla różnych typów zagęszczarek.
Czynniki wpływające na zużycie paliwa
Na to, ile pali walec drogowy lub zagęszczarka, ma wpływ kilka kluczowych czynników:
- Ciężar maszyny: Im cięższa zagęszczarka, tym więcej paliwa będzie zużywać, ponieważ silnik musi zapewnić większą moc do zasilenia układu wibrującego. Lekkie ubijaki będą spalać zdecydowanie mniej paliwa niż ciężkie zagęszczarki dwukierunkowe.
- Moc i pojemność silnika: Na wysokość spalania wpływa w dużym stopniu moc silnika i związana z tym jego pojemność skokowa. Wraz ze wzrostem mocy rośnie również pojemność silnika, a w konsekwencji spalanie.
- Warunki atmosferyczne: Warunki atmosferyczne mają nieco mniejszy wpływ na spalanie zagęszczarki. Jest to spowodowane przede wszystkim koniecznością rozgrzania oleju przed rozpoczęciem pracy. W przypadku skrajnie niskich temperatur proces ten zajmuje więcej czasu, a silnik podczas pracy w takich warunkach zużywa więcej paliwa.
Przykładowe zużycie paliwa dla różnych typów zagęszczarek
Średniej wielkości zagęszczarki stopowe (ubijaki) zużywają około 1 litra paliwa na godzinę pracy. Podobne wartości zachowują płytowe zagęszczarki jednokierunkowe. Zdecydowanie więcej spalają zagęszczarki dwukierunkowe - w zależności od masy nawet do 3 litrów paliwa na godzinę.
Ubijaki (modele stopowe)
Modele stopowe, zwane także skoczkami lub ubijakami, ze względu na swoją stosunkowo niewielką masę, są najczęściej wyposażone w silniki benzynowe. Cięższe zagęszczarki tego typu napędzane są silnikami wysokoprężnymi. Moc silnika w ubijakach waha się w granicach 1-4 kW, a spalanie praktycznie nie przekracza 1 litra paliwa na godzinę pracy.
Zagęszczarki jednokierunkowe
Zagęszczarki jednokierunkowe są wyposażone w nieco większe silniki spalinowe niż ubijaki, co wynika z ich większej masy. Najcięższe maszyny w tej klasie mogą dysponować mocą silnika na poziomie ponad 4 kW. Niemniej jednak spalanie nie jest specjalnie wyższe od wersji stopowych i może sięgać około 1 litra paliwa na godzinę.
Zagęszczarki dwukierunkowe (rewersyjne)
Dwukierunkowe modele zagęszczarek potrafią osiągać masę nawet kilkuset kilogramów, co wymaga znacznie większej mocy. Urządzenia o masie pół tony mogą być wyposażone w silniki o mocy nawet 10 kW i więcej. W przypadku takich maszyn, spalanie może wahać się w granicach 2-3 litrów paliwa na godzinę.
Przykład specyfikacji walca drogowego CT160-80
Walec drogowy napędzany silnikiem wysokoprężnym o mocy 20,8 KM jest wyposażony w zbiornik paliwa o pojemności 24 litrów. Orientacyjne zużycie wynosi około 4,5 l/h. Maszyna jest wydawana z pełnym bakiem. Maksymalny walec wibracyjny jest sterowany zdalnie (zasięg 20 m). Najczęstsze zastosowania to zagęszczanie wszelkiego rodzaju podłoży, w tym zwartych, w rowach i miejscach trudno dostępnych dla operatora. Dwie możliwe prędkości jazdy to 1,3 oraz 2,5 km/h. Orientacyjna powierzchnia zagęszczanego podłoża wynosi 990 m²/h przy szerokości 820 mm. Przegubowa konstrukcja walca wibracyjnego sprawia, że jest łatwy w manewrowaniu (wewnętrzny promień skrętu: 1,6 m). Urządzenie jest wyposażone w elektryczny rozrusznik.
Walec wibracyjny waży 1467 kg (po przygotowaniu do pracy, w przypadku najpowszechniejszego modelu z rozszerzaczem) i mierzy razem z rozszerzaczem 183 × 82 × 127 cm (dł. × szer. × wys.) (56 cm szerokości bez rozszerzacza). Można go przewieźć na ciężarówce z platformą lub lawecie. Walec wibracyjny podlega zaleceniu R482 kategorii A CNAMTS (francuskiej Krajowej Kasy Pracowniczych Ubezpieczeń Zdrowotnych). Przy wypożyczeniu na życzenie klienta wydawana jest dokumentacja techniczno-ruchowa lub instrukcja obsługi, która przedstawia zasady bezpieczeństwa, których należy ściśle przestrzegać.
Dane techniczne walców drogowych JCB
Poniżej przedstawiono wybrane modele walców drogowych JCB wraz z ich specyfikacją:
| Model walca drogowego | Obciążenie liniowe | Siła odśrodkowa |
|---|---|---|
| JCB CT160-80 | 10-11.4 kg/cm | 10.9 - 19.1 kN |
| JCB CT160-100 | 8.4-9.5 kg/cm | 10.9 - 19.1 kN |
| JCB CT260-100 | 11.9-12.3 kg/cm | 23.6 - 41.1 kN |
Jak zmniejszyć zużycie paliwa przez zagęszczarkę?
Wydajność i sprawność silnika spalinowego w zagęszczarce zależą w dużym stopniu od jego stanu technicznego. Dlatego kluczowe jest regularne konserwowanie i serwisowanie silnika, stosowanie odpowiedniego paliwa oraz obsługa zagęszczarki zgodnie z zaleceniami producenta.
Regularne serwisowanie i konserwacja
Podstawą sprawnego działania zagęszczarki i jej silnika są zabiegi konserwacyjne i serwisowe zgodne z zaleceniami producenta. Właściwe ich wykonanie zapewnia wysoką niezawodność maszyny, bezpieczeństwo, a także niższe koszty eksploatacji, w tym niższe spalanie. W przypadku silnika należy pamiętać między innymi o regularnej wymianie oleju, filtra paliwa i powietrza, a także świec zapłonowych. Częstotliwość serwisowania zagęszczarki jest zawsze określona w instrukcji obsługi danego urządzenia.
Używanie odpowiedniego paliwa
Podstawą jest zawsze stosowanie rodzaju paliwa dostosowanego do możliwości silnika w zagęszczarce. W przypadku silników dwusuwowych zawsze należy stosować mieszankę benzyny i oleju (tzw. mieszanka olejowa, najczęściej w proporcji 40:1), w silnikach czterosuwowych stosuje się benzynę Pb95 lub olej napędowy (tylko silniki Diesla). Cena paliwa niekoniecznie wpływa na jego jakość; najważniejsze, aby stosować rodzaj paliwa dostosowany do możliwości spalania danego silnika. Z pewnością nie opłaca się inwestować w paliwo premium, takie jak benzyna wysokooktanowa Pb98, z uwagi na charakterystykę pracy silników w zagęszczarkach.
Odpowiednie użytkowanie zagęszczarki
Każdy sprzęt budowlany, w tym również zagęszczarki, należy eksploatować zgodnie z zaleceniami producenta. Dotyczy to wielu różnych aspektów technicznych, takich jak chociażby wcześniejsze rozgrzanie silnika przed rozpoczęciem pracy na wysokich obrotach, co przyczynia się do wydłużenia jego żywotności. Właściwa eksploatacja urządzenia przełoży się zarówno na jego niezawodność, jak i niższe spalanie paliwa.