Pompa hydrauliczna to jeden z podstawowych elementów wyposażenia każdego ciągnika rolniczego. Zapewnia pracę takich podzespołów jak podnośnik trójpunktowego układu zawieszenia (TUZ), ładowacza czołowego (TUR) - jeśli jest zainstalowany, a także daje możliwość korzystania z hydrauliki zewnętrznej, na przykład do kiprowania przyczep. Za pomocą pompy hydraulicznej możemy sterować dodatkowymi funkcjami przyczepy rolniczej, kosiarki bijakowej, glebogryzarki czy ładowacza czołowego TUR. W nowoczesnych ciągnikach pompa hydrauliczna odpowiedzialna jest również za wspomaganie kierownicy. Hydraulika siłowa jest zatem konieczna do pracy z maszynami, które wymagają regularnego podnoszenia i opuszczania w trakcie pracy, co realizuje siłownik TUZ-a.
Lokalizacja i podłączenie pompy hydraulicznej w Iseki TU
W ciągnikach Iseki TU z pompy hydraulicznej wychodzą zazwyczaj dwa przewody: jeden do góry, drugi do dołu. Górny przewód przechodzi pod blaszaną osłoną skrzyni biegów i wchodzi pod siedzeniem kierowcy do tylnego mostu. Ten górny, cienki przewód od pompy, stanowi zasilanie hydrauliki. Dolny przewód natomiast, pod spodem tylnego mostu, przechodzi w gumowy wężyk i również wchodzi do mostu. Ten dolny, gruby przewód to powrót ze skrzyni do pompy.
Podłączenie dodatkowej hydrauliki
Istnieją różne sposoby podpięcia dodatkowej hydrauliki. Jednym z rozwiązań jest wiercenie otworu w skrzyni biegów. Jednak pojawia się wtedy pytanie o odpowiednią średnicę otworu oraz o to, jak skutecznie, elegancko i mało inwazyjnie wpiąć się w górny przewód.
Alternatywnym rozwiązaniem jest wykorzystanie istniejącego dekla na 3 śruby, który znajduje się na bocznej części korpusu. W jego miejsce można dorobić przejściówkę, która będzie zawierała 3 otwory i króćce do podłączenia dodatkowych przewodów. Warto sprawdzić, czy takie dekle są w jakiś sposób standaryzowane, co ułatwi dobór lub wykonanie przejściówki.
Typy pomp hydraulicznych i zasady działania
W większości traktorów ciśnienie w układzie zapewnia pompa hydrauliczna zębata. Jest to rodzaj pompy wyporowej rotacyjnej, w której korpusie znajdują się dwa koła zębate, możliwie jak najciaśniej osadzone. Koła te napędzane są przez silnik spalinowy traktora, którego obroty przenoszone są na wałek pompy hydraulicznej.
Jak działa pompa zębata?
Pompy zębate są bardzo trwałe dzięki prostej zasadzie działania i minimalnej ilości współpracujących ze sobą elementów. Można je znaleźć niemal we wszystkich markach i modelach ciągników. Jedną z ich cech charakterystycznych jest z góry ustalony kierunek obrotów.
Identyfikacja kierunku obrotów pompy
Działanie pompy hydraulicznej zębatej jest w ogromnej mierze zależne od obracania się w odpowiednim kierunku. Większość traktorów posiada pompy, które wymagają obrotów w lewą stronę, choć zdarzają się traktory, głównie zagraniczne, których pompy pracują z obrotami w prawą stronę. Identyfikacja kierunku obrotów jest absolutnie kluczowa dla poprawnego działania urządzenia, a każda pompa musi być sprawdzona przed założeniem. Nieprawidłowy kierunek obrotów zwykle nie powoduje zniszczenia mechanizmu, jednak o jakiejkolwiek pracy układu można wtedy zapomnieć, ponieważ pompa będzie tłoczyć olej w przeciwnym kierunku do zasadniczego.
Najprostszym i najpewniejszym sposobem identyfikacji kierunku obrotów nowej pompy jest odnalezienie na obudowie strzałki, która go wskazuje. Można ją znaleźć, spoglądając na obudowę od strony wałka. Niestety, w przypadku pompy używanej, zdemontowanej z ciągnika, oznaczenia te mogą być już nieczytelne.
Aby ustalić kierunek obrotów pompy, gdy jeden wąż jest grubszy od drugiego, należy ustawić urządzenie w taki sposób, by wałek był skierowany naprzeciw nas. Następnie obracamy pompę kołnierzem centrującym (zawierającym wałek) do góry. Identyfikujemy na obudowie dwa otwory, do których podłącza się węże od instalacji. W bardzo wielu przypadkach otwór ssący pompy hydraulicznej zębatej jest większy od otworu tłoczącego. Jeśli strona ssąca pompy (większy otwór) jest po naszej lewej, a strona tłocząca pompy (mniejszy otwór) po prawej, to urządzenie pracuje z obrotami w prawą stronę.
Podczas demontażu starej pompy możemy wyjątkowo spotkać się z sytuacją, gdy oba otwory będą identycznej średnicy, a na obudowie nie da się odnaleźć strzałki. Wówczas nie pozostaje nic innego, jak samodzielnie zidentyfikować otwory ssące i tłoczne, poprzez obserwację, w jaki sposób urządzenie było zainstalowane w ciągniku.
Diagnostyka i najczęstsze problemy z układem hydraulicznym Iseki
Pierwsze oznaki awarii pompy hydraulicznej to zbyt szybko opadający podnośnik, problemy ze sterowaniem przyczepką lub całkowity brak ciśnienia z hydrauliki. W przeszłości zdarzały się przypadki, gdy tylny podnośnik nie działał lub poruszał się powoli.
Sprawdzanie stanu układu
Zawsze warto sprawdzić stan poziomu oleju, ponieważ jego niedobór może prowadzić do zaciągania powietrza, co objawia się skokami w działaniu hydrauliki lub pianą w oleju. Układ z czasem sam się odpowietrzy, ale problem z piana w oleju na stronie ssącej często wskazuje na problemy z filtrem hydraulicznym.
Regularna wymiana filtrów jest kluczowym elementem w przedłużeniu żywotności układu hydraulicznego. Zanieczyszczony filtr może prowadzić do wielu problemów, włączając w to brak ciśnienia lub niewłaściwe działanie podnośnika. Przykładem może być sytuacja, gdzie po wymianie filtra hydraulicznego hałas w układzie ustąpił, a ładowacz czołowy i podnośnik zaczęły działać poprawnie.
Problemy z tłokami w Iseki TU
Tłoki są znanym problemem, gdy układ hydrauliczny już nie działa. Dobrze znane objawy to powolne opuszczanie podnośnika lub całkowite zablokowanie oleju hydraulicznego. Wiele znanych ciągników, które to posiadają, to Iseki TU1400, 1500 itp., a także inne marki, takie jak Kubota czy Yanmar.
Wymiana i rozbudowa układu hydraulicznego
Zdarzają się sytuacje, gdy chcemy pompę wymienić z powodu awarii starej lub gdy zakładamy nowszy model. Pompę można założyć większą bez problemu; należy znaleźć oznaczenie swojej pompy i poszukać odpowiedniego zamiennika.
Warto wiedzieć, że seria Iseki TL może posiadać 3 różne pompy. W przypadku problemów z brakiem ciśnienia i niedziałającym podnośnikiem, pompa hydrauliczna jest pierwszą rzeczą, od której należy zacząć diagnostykę i ewentualną naprawę.
Jak działa pompa zębata?
Wydajność pompy i napęd
Przepływ pompy zależny jest od trzech czynników: mocy silnika napędzającego, ciśnienia i sprawności, zgodnie z wzorem: N=Q x p/n, gdzie N to moc, Q to przepływ, p to ciśnienie, a n to sprawność. Można bez problemu uzyskać większy przepływ z 18 kW mocy, tyle że pod mniejszym ciśnieniem. Zależność jest proporcjonalna, tzn. zmniejszenie ciśnienia o 1/2 powoduje zwiększenie przepływu o 1/2.
Istotnym faktem jest, że wydajność pompy w Iseki to około 15 l/min. Teoretycznie, pompa napędzana silnikiem 13 kW, przy założonej sprawności 0,8 oraz ciśnieniu 170 bar, miałaby wydatek 36,7 l/min. Oznacza to, że Iseki wykorzystuje do napędu pompy jedynie około 5,3 kW mocy silnika, co jest niewiele i za mało na koparkę. Silnik w koparce może zasilić większą pompę, gdyż jej napęd jest brany prosto z wału, natomiast w silniku Iseki napęd pompy jest z kół rozrządu, co skutkuje mniejszą obciążalnością i prędkością obrotową.
Znacznie więcej mocy jest na wałku WOM, pewnie ze dwa razy więcej. Dlatego w traktorkach polecane są koparki z własnymi zbiornikami oleju i pompami napędzanymi z WOM.
W przypadku potrzeby zwiększenia wydajności układu, rozwiązaniem może być zastosowanie zewnętrznej pompy 1- lub 2-sekcyjnej z multiplikatorem. Ponadto, istotnym elementem jest chłodzenie oleju, zwłaszcza przy zwiększonej wydajności układu.