Znaczenie prawidłowego ciśnienia w oponach ciągnika
Odpowiednio dopasowane ciśnienie w oponach znacząco wpływa na długość eksploatacji opon oraz na poziom zużycia paliwa przez pojazd. Opony użytkowane z nieodpowiednio dostosowanym ciśnieniem mogą ulec nieodwracalnemu uszkodzeniu, spowodować zniszczenie całego koła lub wybranych części pojazdu. Koła i opony, dla których podejrzewa się dłuższą eksploatację na zawyżonym lub zaniżonym ciśnieniu, powinny przejść inspekcję przez certyfikowanego wulkanizatora, który oceni stopień uszkodzenia i możliwości dalszego użytkowania ogumienia.
Utrzymywanie odpowiedniego ciśnienia w oponach jest niezbędne do płynnej pracy maszyn rolniczych i może obniżyć koszty operacyjne nawet o ponad 20%.
Kalkulator obciążeń Trelleborg Load Calculator (TLC)
Firma Trelleborg Wheel Systems opracowała program ułatwiający obliczenie optymalnego ciśnienia dla opon rolniczych, zwany Trelleborg Load Calculator (TLC). Jest to profesjonalne narzędzie przeznaczone dla rolników oraz producentów i dystrybutorów opon i maszyn rolniczych. Aplikację TLC znajdziemy pod adresem www.trelleborg.com/en/wheelsystems/Technical-Information/Trelleborg-Load-Calculator. Możemy ją zainstalować w domowym komputerze lub używać na tablecie, a po wybraniu języka polskiego przejść do określenia danych potrzebnych do obliczeń optymalnych ciśnień w oponach. Aplikacja dostępna jest w 13 różnych wersjach językowych.
Praktyczne zastosowanie TLC: Przykład ciągnika Fendt 936 Vario
Postanowiliśmy sprawdzić, jak kalkulator obciążeń TLC działa w praktyce, bazując na ciągniku Fendt 936 Vario. Jego właściciel, Marcin Korol z miejscowości Rozgarty k. Torunia, zaznaczył, że maszyna pracuje z różnymi narzędziami oraz jest wykorzystywana w transporcie. Na potrzeby naszej próby do flagowego traktora marki Fendt zaczepiony został agregat uprawowo-siewny Horsch Pronto 6 DC.
Wprowadzanie danych do kalkulatora
Do prawidłowego obliczenia ciśnienia w oponach będziemy potrzebować informacji na temat ciągnika oraz narzędzia lub maszyny, z którą ma pracować. Informacje te można nanieść bezpośrednio w aplikacji na tablecie przy ciągniku lub po uzupełnieniu wydrukowanej kartki, wprowadzić je do komputera.
- Wyposażenie ciągnika: Najpierw wybieramy z rozwijanych list wyposażenie zamontowane z przodu i z tyłu ciągnika. W przypadku testu, przedstawiciel firmy Trelleborg Witold Walas wybrał „nie maszyna montowana z przodu” (co oznacza brak jakiegokolwiek narzędzia lub obciążnika zawieszonego na przednim TUZ) oraz „siewnik” dla tylnego zaczepu.
- Moc i masa ciągnika: Następnie wpisuje się dane dotyczące mocy ciągnika oraz jego masy (bez dodatkowych obciążników) na osi przedniej i tylnej. Dane te zawiera instrukcja obsługi. W przypadku, gdy znamy tylko całkowitą masę nieobciążonego ciągnika, można przyjąć, że 40% z niej przypada na przód, a 60% na tył traktora. Masę na osiach można również odczytać, najeżdżając na wagę przejazdową najpierw przednimi kołami ciągnika, a później tylnymi. Odczyty te wstawiamy w miejsca: „masa przednia” i „masa tylna”. W analizowanym przypadku Fendt 936 Vario nie miał zamontowanych obciążników kół tylnych ani przednich, a koła nie były napełnione niezamarzającym płynem.
- Prędkość robocza: Kolejnym krokiem jest wpisanie średniej przewidywanej prędkości roboczej zestawu w pole „prędkość robocza”.
- Masa maszyny: Określamy masę agregatu uprawowo-siewnego, powiększoną o ładowność jego zbiornika. Wynik ma trafić w okienko „masa obciążająca z offsetem”.
- Rozstaw osi i odległość środka ciężkości: Aby zakończyć uzupełnianie informacji w oknie „wprowadzanie danych”, należało zmierzyć rozstaw osi ciągnika i odległość od jego tylnej osi do oszacowanego środka ciężkości maszyny Horsch Pronto 6DC.
Wybór opon i początkowe wyniki ciśnienia
Kolejnym etapem było uaktywnienie zakładki „wybór opony” i wprowadzenie tam danych. Fendt 936 Vario Marcina Korola miał zamontowane z tyłu opony 710/75 R 42, a z przodu 600/70/R34 - były to Trelleborgi serii TM900. Jeżeli mielibyśmy założone koła bliźniacze, to należałoby zaznaczyć 'podwójną” konfigurację osi tylnej.
Po wpisaniu rozmiarów opon, dla ciągnika Fendt (bez dodatkowych obciążników) z podczepionym agregatem uprawowo-siewnym Horsch Pronto 6DC, uzyskaliśmy następujące wyniki optymalnych ciśnień: opony tylne i przednie podczas pracy powinny mieć ciśnienie 0,7-0,8 bar. Ważne jest, aby nie sugerować się wynikami wyświetlonymi w kolorze niebieskim (np. 0,6 bar), ponieważ jak wynika z wyjaśnienia ukrytego w aplikacji TLC pod wykrzyknikiem, wskazują one na ciśnienie opony mniejsze, niż minimalnie zalecane przez producenta. A to wynosi wspomniane 0,7-0,8 bar. Odczytu dokonaliśmy w kolumnie z oznaczeniem 10 LT (low traction).
Analiza rozkładu obciążeń i wpływ obciążnika
W zakładce „wyniki obliczeń” początkowo wyszło, że obciążenie na przedniej osi wynosi 2900 kg, a na osi tylnej 8100 kg, co daje rozkład 24 do 76%. Trelleborg zaleca do prac polowych rozłożenie obciążeń w proporcji 50/50, co oznacza, że uzyskany wynik był bardzo daleki od ideału. Taki rozkład obciążeń może powodować utratę sterowności ciągnika poprzez unoszenie jego przednich kół.
W celu poprawy wyważenia postanowiono powtórzyć pomiary po zamontowaniu fabrycznego obciążnika o masie 2500 kg na przedni TUZ ciągnika. Po ponownym przejściu wszystkich poziomów aplikacji TLC okazało się, że obciążenie przedniej osi ciągnika wynosiło 6400 kg, a tylnej 7100 kg, czyli 47 do 53%. Zatem wystarczyło zawiesić obciążnik, aby poprawić wyważenie traktora i zbliżyć się do optymalnego rozkładu obciążeń osi. Natomiast w zakresie zalecanych ciśnień w kołach zmiana zaszła dla tych zamontowanych na przedniej osi.
Korzyści z używania kalkulatora TLC i regulacji ciśnienia
Aplikacja TLC została stworzona, aby wyliczać optymalne ciśnienie w kołach zamontowanych z przodu i z tyłu ciągnika w zależności od obciążeń jego osi i rodzaju maszyny, z jaką pracuje. W przeciwieństwie do standardowych ciśnień rekomendowanych przez producentów dla wszystkich prac, kalkulator obciążeń TLC pozwala użytkownikom opon marki Trelleborg szybko uzyskać wyniki optymalnych ciśnień pod konkretne rodzaje prac. Pozwala to zaoszczędzić do 10% spalanego paliwa dzięki zmniejszeniu poślizgu kół. Ponadto aplikacja TLC uświadamia, jak rozkładają się obciążenia osi ciągnika w zależności od jego konfiguracji.
Stosowanie niskiego ciśnienia w oponach ciągnika w czasie prac polowych jest po prostu opłacalne, ponieważ poprawia jego trakcję, przekłada się na mniejsze ugniatanie gleby i niższe zużycie paliwa. Nie można jednak zapominać, że w czasie przejazdów transportowych z maszynami na drogach z dużymi prędkościami niskie ciśnienie w oponach w dłuższej perspektywie doprowadzi do ich uszkodzenia. Dlatego po zakończonej pracy polowej, przed wyjechaniem na drogę, należy powrócić do ciśnienia rekomendowanego przez producenta jako uniwersalne. W przypadku opon marki Trelleborg wynosi ono od 1,4 bara z przodu ciągnika i od 1,6 bara w kołach zamontowanych na tylnej osi. Przy tym ciśnieniu możliwa jest zarówno jazda po drogach, jak i praca na polu. W praktyce częste zmienianie ciśnień w kołach najlepiej wdrożyć w ciągnikach z centralnym układem sterowania ciśnieniem, które można zamontować na każdym ciągniku.
Aplikacja Mitas do pomiaru ciśnienia w oponach
Oprócz narzędzia Trelleborg, na rynku dostępne są także inne aplikacje wspomagające rolników w optymalizacji ciśnienia. Firma Mitas wprowadziła aktualizację swojej aplikacji do pomiaru ciśnienia w oponach, dodając nowe funkcje oraz wersje językowe, aby dotrzeć do rolników w jeszcze większej liczbie krajów. Aplikacja została zaprojektowana tak, aby umożliwić rolnikom obliczenie i ustawienie odpowiedniego ciśnienia w oponach rolniczych w zależności od prędkości, obciążenia oraz od rodzaju prac polowych, co pozwala na zwiększenie efektywności kosztowej i produktywności.
Dostępna w sześciu językach (angielskim, niemieckim, francuskim, włoskim, hiszpańskim i czeskim), aplikacja Mitas jest bezpłatna zarówno na urządzenia z systemem Android, jak i iOS. Użytkownicy mogą również za jej pomocą zlokalizować najbliższego dealera opon Mitas. Jak podkreśla Regina Fíčková, kierownik ds. marketingu w Mitas, aplikacja jest "niezastąpionym narzędziem zarówno w dużych, jak i małych gospodarstwach" dzięki przyjaznemu interfejsowi i szybkiemu dostępowi do potrzebnych informacji, co pozwala zwiększyć wydajność maszyn w polu lub na drodze.
