Ciągniki Ursus 912/914 to maszyny, które na stałe wpisały się w krajobraz polskiej wsi. Wyprodukowane w latach 1984-1998, były bazą do tworzenia kolejnych wersji ciągników (912-1614) aż do 2009 roku. Mimo swojej prostoty konstrukcyjnej i niskich kosztów eksploatacji, Ursusy 912/914 mają swoje bolączki i słabsze punkty, które prowadzą niejednokrotnie do awarii. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje dotyczące rozwiązywania problemów z wałkiem odbioru mocy (WOM) oraz rozruchem silnika w tych popularnych ciągnikach.
Problemy z wałkiem odbioru mocy (WOM)
Użytkownicy Ursusa 912 często zgłaszają problemy z wałkiem WOM, który wolno się kręci, nie rozłącza się prawidłowo lub działa tylko przy załączonym biegu. Istnieją dwie prędkości WOM: 540 obr./min i 1000 obr./min.
Diagnostyka i naprawa WOM 540 obr./min
W przypadku problemów z wolnym obrotem WOM, należy sprawdzić ciśnienie w układzie. Z mikropompki powinno iść ciśnienie 11 bar. Jeśli w tylnym WOM-ie i rozdzielaczu ciśnienie wynosi około 7 bar, może to wskazywać na problem. Mikropompka znajduje się w skrzyni pośredniej. Aby do niej dotrzeć, trzeba rozpołowić ciągnik, a następnie zdjąć skrzynię pośrednią. Mikropompka będzie znajdować się w środku, po prawej stronie. Po wymianie mikropompki jeden z użytkowników napotkał dodatkowe problemy z gwizdaniem, które okazało się być spowodowane uszkodzoną piastą (taka tróramienna gwiazda) na sprzęgle. Wałek ściął na niej wszystkie ząbki i zaczął się w niej trzeć zamiast się z nią obracać. To powodowało niestabilną pracę pomp. Patrząc od tyłu na ciągnik, mniej więcej na wysokości wałka WOM, widać dwie rurki. Jedna to hamulec, a druga to włączanie WOM-u. Odkręcenie ich i pomiar ciśnienia może pomóc w diagnostyce.
Diagnostyka i naprawa WOM 1000 obr./min
Jeśli wałek WOM w ogóle się nie kręci po załączeniu na 1000 obr./min, a działa na 540 obr./min po wyjęciu specjalnego wałka do 1000 obr./min, prawdopodobnie brakuje koła zębatego odpowiedzialnego za WOM 1000. Wymiana tego elementu wiąże się z koniecznością rozpołowienia traktora i zamontowania odpowiedniego koła zębatego. Ten wałek ma wejść cieńszą stroną z grubym wielowypustem. Ma tak wystawać, bo dopiero pokrywa ze sprężyną dokręcana śrubami wciska wałek głębiej. Ręcznie nie da się go wcisnąć, ponieważ sprężyna jest bardzo mocna. Wałek ma maksymalnie 10-15 mm skoku, żeby przełączyć na 1000 obr. Należy upewnić się, że pokrywa jest dobrze dokręcona i przylega do skrzyni. Jeśli tak, to być może sprężyna jest za słaba, żeby pokonać opór sprężyny wewnątrz skrzyni. Wałek przesuwa widełki w położenie jałowe. Można spróbować włożyć kilka podkładek pod sprężynę i dokręcać pokrywę, co pewien czas uruchamiając ciągnik i sprawdzając, czy się przełączyło. Za daleko tego wałka nie wepchniesz, bo w korpusie na końcu otworu jest krawędź oporowa uniemożliwiająca zablokowanie, zerwanie czy cokolwiek innego. Należy wymontować wałek z tyłu ciągnika i porównać go z nowym, zwracając uwagę, czy otwory w grubszej części są tej samej głębokości. Aby go wyjąć, należy zdjąć cienkim wkrętakiem pierścień sprężynujący i wykręcić pierścień z rowkami, a następnie wyciągnąć wałek.
Ursus C330M - Wymiana uszczelniacza WOM
Wzmacniacz momentu obrotowego (półbiegi)
Sporym problemem, z którym spotykają się użytkownicy Ursusów 912/914, jest układ załączania wzmacniacza momentu obrotowego („półbiegu”). Korzystanie z niego możliwe jest z wykorzystaniem dźwigni przy kole kierownicy. W większości maszyn pojawiają się problemy z układem hydraulicznym załączającym półbieg. O ile nie jest uszkodzona pompka hydrauliczna (ten sam element odpowiada za załączanie napędu przedniego mostu w przypadku ciągników 914 oraz tylnego WOM), koszty naprawy mieszczą się w granicach do 500 zł. Naprawa wymaga wówczas rozłożenia układu na elementy, oczyszczenia ich i ewentualnego uszczelnienia. W przypadku awarii pompki koszty remontu mogą wzrosnąć dwukrotnie. Wielu użytkowników decyduje się na zaspawanie półbiegów w pozycji "zająca", co jest rozwiązaniem problemu, ale jednocześnie eliminuje funkcjonalność tej opcji.
Problemy z rozruchem silnika
Ursus 912 z oryginalnym rozrusznikiem R11B może mieć problemy z rozruchem, zwłaszcza w niskich temperaturach. Zimny silnik może ciężko odpalać, a rozrusznik może nie obracać wałem.
Diagnostyka i naprawa układu elektrycznego
Jeśli rozrusznik nie daje rady obracać wałem, a ciepły silnik pali bez problemu, należy sprawdzić układ elektryczny. Użytkownicy zgłaszali problemy z gorącymi zaciskami prądowymi na włączniku elektromagnetycznym, nawet po jego wymianie. Luźna śruba jednej ze szczotek minusowych w rozruszniku może być przyczyną problemów. Należy dokręcić ją i wyczyścić powierzchnie styku. Ważne jest również sprawdzenie stanu komutatora, tulejek wirnika oraz szczotek. Końcówki przewodów prądowych na akumulatorach powinny być zatulejkowane, ściśnięte na prasie i skręcone porządnie w czystych zaciskach. Warto również wymienić włącznik masy na nowy. Jeśli problem nadal występuje, należy sprawdzić główne przewody i pomierzyć akumulatory dedykowanym testerem. Ładowanie powinno wynosić około 14,5 V. Dodatkowa masa między budą a blokiem silnika może również pomóc.
Diagnostyka i naprawa układu paliwowego
Jeśli ciągnik nadal ciężko odpala, a podpompowywanie przed rozruchem nic nie daje, problemem mogą być wtryskiwacze lub pompa wtryskowa. Należy postawić ciągnik zahamowany na luzie, ustawić gaz ręczny na maksa i kręcić silnikiem ręcznie (zgodnie z kierunkiem obrotu) nasłuchując. Przy zapalonym silniku należy dotykać przewodów wysokiego ciśnienia do wtryskiwaczy - powinno być odczuwalne wyraźne pulsowanie. W przypadku problemów, należy wymontować pompę i wtryski, a następnie oddać je do sprawdzenia i ewentualnej regeneracji. Wymiana końcówek na nowe oraz sekcji (jeśli nie trzymały ciśnienia) może być konieczna. Przy okazji warto poprawić luzy zaworowe. Nieszczelności układu paliwowego i przecieki to bolączki większości starych Ursusów, które z reguły wymagają jedynie drobnego wkładu finansowego związanego z wymianą łatwo dostępnych uszczelek. Ceny popularnych zestawów naprawczych układów paliwowych do Ursusa 912/914 rozpoczynają się już od około 200 złotych. Nowa pompa paliwowa to wydatek około 2 500 złotych, a ceny części eksploatacyjnych takich jak filtry sięgają maksymalnie kilkudziesięciu złotych.
Inne aspekty eksploatacji Ursusa 912/914
Silnik
Ursus 912 i 914 wyposażone były w wolnossące jednostki napędowe o oznaczeniu Z 8401/1. 4-cylindrowy silnik generował moc 82 KM przy 2200 obr./min. Dostępne były również wersje Turbo, gdzie turbosprężarka podnosiła moc silnika do 100 KM. Silniki te uchodzą za trwałe, a ich pierwszy kapitalny remont często wykonywany był dopiero po 15 000 mth. W ciężkiej pracy maszyna potrafi zużyć nawet powyżej 12 litrów paliwa na 1 mth.
Przekładnia
Pracująca w ciągniku przekładnia pozwala na korzystanie z 16 biegów do jazdy w przód oraz 8 do jazdy w tył. Konstrukcja przekładni uchodzi za trwałą i umożliwia poruszanie się ciągnikiem z prędkością do 22/25 km/h.
Układ hydrauliczny
W ciągnikach Ursus 912/914 problemów nie stwarza montowany układ hydrauliczny. Ze względu na częste zmiany konstrukcyjne, trudno jest ocenić, jaka pompa pracuje w konkretnym ciągniku. Z reguły montowane były elementy o wydajności 41 lub 55 l/min. W części Ursusów 912, zwłaszcza tych z początku produkcji, znajdziemy pompy montowane w Ursusie C-385 o wydajności 22 lub 26 l/min. Standardowe wersje ciągników trafiających na eksport wyposażone były w pompy o przepływie 32/36 l/min. Część użytkowników zdecydowała się na zainstalowanie dodatkowych siłowników wspomagających do tylnego TUZ, co zwiększa parametry podnośnika (standardowy udźwig TUZ to 3050 kg) i żywotność pompy. Zła jakość stosowanego oleju i jego mieszanie często doprowadzały do uszkodzenia pomp. Ceny pomp hydraulicznych rozpoczynają się już od 450 zł.
Komfort pracy
Komfort pracy w Ursusach 912/914 jest niski, ale w kabinie nie brakuje miejsca. Warto zainwestować w mechanizm wspomagania kierownicy z orbitrolem. Standardowo (choć nie we wszystkich egzemplarzach) wyposażeniem ciągników były serwomechanizmy, które często przycinały się, utrudniając skręcanie. Na portalach aukcyjnych znajdziemy kompletne układy wspomagania kierownicy do ciągników 912/914 w kwocie już od 1300 zł.