Hamulce to niezmiernie ważny układ w każdym ciągniku rolniczym, w tym w modelu Ursus C-360 (oraz C-355 i pokrewnych). Ich rolą jest zapewnienie bezpieczeństwa poprzez możliwość skutecznego wytracania prędkości i zatrzymania się na każde żądanie kierowcy. Aby układ ten działał sprawnie, w rurkach i przewodach musi znajdować się płyn bez bąbelków powietrza. Zapowietrzony układ hamulcowy nie będzie działał poprawnie, co może skutkować słabą siłą hamowania, a nawet całkowitym jej brakiem.
Diagnostyka Problemów z Hamulcami
Wielu użytkowników ciągników C-360 boryka się z problemami hamulcowymi, takimi jak słaba siła hamowania, pedał wpadający w podłogę, lub nierównomierne hamowanie kół. Często dzieje się tak nawet po wymianie kluczowych komponentów, takich jak pompki, przewody hamulcowe czy cylinderki.
Typowe objawy i ich przyczyny
- Lewy pedał wpada w podłogę, podczas gdy prawe koło hamuje prawidłowo: Taka sytuacja może wskazywać na problem z lewą pompką, która może być wadliwa lub przelewać płyn do prawej strony zamiast pompować w cylinderek. Płyn z odpowietrznika powinien wyciekać pod niezłym ciśnieniem. Jeśli nie wypływa płyn, gdy pompujesz, należy odkręcić przewód przy pompce i sprawdzić, czy płyn z niej leci.
- Słaba siła hamowania pomimo nowych części: Najpierw należy dobrze odpowietrzyć układ. Jeśli problem nadal występuje, przyczyną może być niska jakość części, np. nieszczelność końcówek przewodów, uszczelek, lub niedoskonałości obróbki powierzchni.
- Zaolejone szczęki hamulcowe: Szczęki mogą być zatłuszczone, co drastycznie obniża ich skuteczność. Zaolejenie szczęk często jest spowodowane uszkodzonym uszczelniaczem bębna, przez który olej z mostu dostaje się bezpośrednio do hamulców. Na zaolejone szczęki stosowany jest stary patent: wetrzeć w szczękę żółty piasek i przy jeździe próbnej lekko przytrzymać hamulce.
- Brak regulacji luzu szczęk: W ciągniku C-360 nie ma regulacji luzu szczęk, są tam jedynie cylinderki i szczęki, a w cylinderkach znajdują się samopodstawiacze. Nawet na zużytych szczękach pedał powinien być twardy, a ciągnik powinien w miarę hamować.
Sprawdzenie szczelności i komponentów
Aby skutecznie odpowietrzyć hamulce, należy przede wszystkim sprawdzić, czy cały układ jest szczelny. Jeśli wypływa z niego płyn, nie należy oczekiwać sprawnego działania. W skrajnym przypadku może dojść do wycieku całego płynu w czasie jazdy, co może mieć katastrofalne skutki. Pierwszym elementem do sprawdzenia jest pompa hamulcowa C-355/C-360, która jest znanym miejscem przecieków oraz zasysania powietrza do układu. Jeśli okolica pompy pod pedałem hamulca jest mokra, należy najpierw rozwiązać ten problem. Należy również sprawdzić, czy szczelny jest zbiorniczek, przewód łączący go z pompą, wszelkie połączenia przewodów metalowych, a także cylinderki hamulcowe w zwolnicach. Czasem wadliwe mogą być nawet nowe pompki lub wyrównywacze ciśnienia.
Przygotowanie do Odpowietrzania
Wybór płynu hamulcowego
W starszych układach hamulcowych, takich jak w Ursusie C-360, często zaleca się stosowanie płynu R3, a nie DOT4. Choć DOT4 ma wyższą temperaturę wrzenia, charakteryzuje się też większą higroskopijnością. Ponadto, płyn DOT4 jest przeznaczony do układów ze wspomaganiem serwomechanizmem układu hamulcowego i różni się składem od R3, co może w krótkim czasie zmiękczyć i rozpuścić uszczelniacze w pompkach, zwłaszcza tych starszego typu. W nowych pompkach co prawda stosuje się nowszej jakości gumki, ale nie ma uzasadnienia dla stosowania DOT4 w układach, gdzie wystarczy R3. Pamiętaj, aby zawsze pilnować płynu w zbiorniczku i używać odpowiedniego typu płynu.
Kontrola i regulacja popychaczy
Po demontażu pompek hamulcowych uzyskujemy dostęp do popychaczy tłoczków, za pomocą których regulujemy równomierne hamowanie lewego i prawego koła. Ważna sprawa to regulacja tego bolca, co popycha tłoczek pompki, tak aby nie miał luzu i głęboko pchał. Warto je dobrze oczyścić i rozruszać, co ułatwi ewentualne nastawy. Demontaż pompek to także jedyny sposób na wymianę gumek zabezpieczających tłoczki przed kurzem.
Metody Odpowietrzania Hamulców
Ursus C-355 i C-360 posiadają dwa niezależne obwody, które obsługują odpowiadające im koła tylne. Może więc wystąpić sytuacja, gdy tylko jedno koło słabo hamuje. Wtedy działania naprawcze można ograniczyć do jego obwodu. Niezależnie od układu roboczego, zawsze będzie działać hamulec ręczny C-360, ponieważ wykorzystuje on do pracy niezależne elementy.
Przygotowanie do procedury
- Rozpocznij od napełnienia zbiorniczka wyrównawczego do maksimum. Nie można pozwolić, by w czasie usuwania powietrza zabrakło w nim płynu, gdyż wtedy wszystko trzeba będzie rozpocząć od nowa.
- Poluzuj odpowietrzniki na zwolnicach za błotnikami. Jeśli odpowietrznik jest zapieczony, można użyć preparatu WD-40 lub podobnego, pryskając go co parę godzin, aby ułatwić odkręcenie.
Metoda samodzielna (z wężykiem i butelką)
Nasunąć na końce odpowietrzników przezroczyste wężyki, których drugi koniec wkładamy do butelki, gdzie na dnie powinno znajdować się trochę płynu hamulcowego. Dzięki temu odpowietrzysz hamulce bez pomocnika, a dodatkowo będziesz widzieć w wężykach, czy z układu wydobywają się jeszcze bąbelki powietrza. W czasie odpowietrzania poziom płynu w zbiorniczku będzie spadał, więc należy go regularnie uzupełniać do maksimum, by uniknąć ponownego zapowietrzenia.
Metoda z pomocnikiem
Jeśli mamy drugą osobę do pomocy, możemy zrezygnować z wężyków i butelki na płyn. Wtedy prosimy towarzysza o naciskanie pedału hamulca tak długo, aż stanie się on twardy, a następnie przytrzymanie go wciśniętego. W tym momencie odkręcamy na krótką chwilę odpowietrznik, z którego wytryśnie płyn z powietrzem. Czynność tę powtarzamy tak długo, aż z odpowietrznika będzie wydobywał się sam płyn, bez pęcherzyków powietrza. Po każdym wypływie płynu z odpowietrznika, należy go zakręcić, zanim pedał zostanie zwolniony.
Techniki odpowietrzania przy problemach
- Odpowietrzanie pojedyncze: Jeśli pompy i cylinderki są w porządku, należy zakręcić odpowietrzniki, a następnie odpowietrzyć pojedynczo każdym pedałem, pompując koło i zakręcając odpowietrzniki przy wciśniętym pedale.
- Spięcie pedałów: Czasem pomaga odpowietrzanie na spiętych pedałach. W takiej sytuacji należy na spiętych pedałach i odpuszczonych odpowietrznikach kilkukrotnie wcisnąć pedały, a płyn powinien tryskać z odpowietrzników. Następnie zakręcić odpowietrzniki i odpowietrzać pojedynczo.
- Alternatywne pompowanie: Jeśli jedno koło hamuje prawidłowo, a drugie nie da się odpowietrzyć, trzeba rozłączyć pedały i odpowietrzać tak, że wciskasz jeden do oporu, a drugim pompujesz, i tak na zmianę.
- Wykorzystanie wyrównywacza: Wyrównywacz służy do wyrównywania ciśnienia przy hamowaniu, aby oba koła hamowały równo, a nie do odpowietrzania. Jednak w przypadku, gdy prawe koło jest twarde, a lewy pedał leci w podłogę, można spróbować wcisnąć prawy pedał do połowy, aby napełnić wyrównywacz, a następnie pompować lewym pedałem.
- Jazda próbna: Czasem, gdy występuje problem z hamulcem na jednym kole, można spiąć dwa pedały i zrobić rundę ciągnikiem po placu, hamując. Niektórzy użytkownicy zauważają, że w ten sposób hamulec "znajduje się sam".
Dodatkowe Wskazówki i Rozwiązywanie Problemów
- Wadliwe nowe części: Z doświadczenia wiadomo, że układ na dwóch krótkich pompkach i oddzielnym wyrównywaczu jest lepszy i łatwiej go odpowietrzyć. Niestety, często zdarza się, że nowe pompki lub wyrównywacze są wadliwe. Przed montażem nowej pompki, zwłaszcza jeśli była długo magazynowana, sprawdź jej uszczelniacze. Pompki "świeże" często są lekko zwilżone olejem; suche egzemplarze mogą świadczyć o stwardniałych uszczelniaczach.
- Test zamiany przewodów: Jeżeli hamulec prawego koła jest sprawny, aby sprawdzić hamulec lewego koła, należałoby zamienić przewody hamulcowe: z lewej pompki do prawej i drugą stronę zamienić również. Wtedy można sprawdzić działanie lewej strony.
- Przegląd zwolnic: Po latach użytkowania elementy takie jak zęby półosi mogą być bardzo zużyte, co może wpływać na hałas i pracę układu. Choć to nie dotyczy bezpośrednio odpowietrzania, jest częścią ogólnego remontu hamulców i zwolnic.
- Wymiana przewodów: Jeśli przewody hamulcowe są do wymiany, nie ma szans na sprawne hamulce bez ich ruszenia. W takiej sytuacji najlepiej je wymienić, a następnie odpowietrzyć cały układ.