Prawidłowe odpowietrzanie układu paliwowego w silnikach Diesla, w tym w jednostkach Yanmar, jest kluczowe dla ich niezawodnej pracy i długiej żywotności. Zapowietrzenie może prowadzić do poważnych problemów, od trudności z rozruchem po uszkodzenie pompy wysokiego ciśnienia. Artykuł ten szczegółowo omawia proces odpowietrzania oraz związane z nim kwestie, bazując na doświadczeniach użytkowników i ogólnej wiedzy technicznej.
Czym jest odpowietrzanie układu paliwowego i dlaczego jest ważne?
Odpowietrzanie układu paliwowego to czynność polegająca na usunięciu powietrza, które dostało się do przewodów paliwowych, filtra, a czasem i pompy wtryskowej. Jest to niezwykle ważne ze względu na to, iż powietrze znajdujące się w układzie wtryskowym może mieć destrukcyjny wpływ na pompę wysokiego ciśnienia i może ją uszkodzić już w momencie uruchomienia pojazdu.
Do zapowietrzenia się układu paliwowego dochodzi stosunkowo często w sytuacjach takich, jak zmiana filtra paliwa, nieszczelność przewodów paliwowych czy demontaż pompy wtryskowej lub wtryskiwaczy. Każda naprawa obejmująca układ paliwowy powinna zakończyć się jego odpowietrzeniem, dzięki czemu paliwo będzie mogło dotrzeć do pompy, a stamtąd do wtryskiwaczy. Nawet niewielka ilość pęcherzyków powietrza spowoduje szarpanie/drganie silnika, utratę mocy, czy o wiele gorsze osiągi niż zazwyczaj.
Wielu kierowców nie wie, że praktycznie rzecz ujmując, odpowietrzanie często dotyczy układu Common Rail, choć pompa wysokiego ciśnienia zazwyczaj odpowietrza się sama. Dlatego temat odpowietrzania koncentruje się przede wszystkim na stronie niskociśnieniowej układu.
Metody odpowietrzania układu paliwowego
Odpowietrzanie układu Common Rail
Jedną z metod odpowietrzania układu Common Rail jest zastosowanie pompki ręcznej, jednak nie wszystkie pojazdy mają ją na wyposażeniu. Coraz więcej nowoczesnych Diesli zaopatrzonych jest w elektryczną pompę do odpowietrzania, która zostaje uruchomiona przez sterownik silnika. Aby przeprowadzić odpowietrzanie układu CR, należy wówczas wybrać odpowiednią funkcję w sterowniku.
Odpowietrzanie starszych pomp wtryskowych (np. typu RES 5 M 55 C 320 RS 105)
W starszych konstrukcjach, takich jak pompa z oznaczeniem RES 5 M 55 C 320 RS 105 (prawdopodobnie z 1979 roku), procedura może się różnić w zależności od typu pompy. Według książki serwisowej istnieją dwa zasadnicze typy pomp: na jednej jest śruba do odpowietrzania, w drugiej nie ma śruby, tylko jest zawór przelewowy.
Procedura odpowietrzania krok po kroku:
- Najpierw należy poluzować śrubę drążoną na filtrze paliwa i podpompować ręczną pompką (jeśli jest), aż zacznie się przelewać paliwo spod śruby.
- Następnie, według instrukcji, trzeba dalej pompować, aż paliwo poleci z zaworu przelewowego. Jeżeli paliwo zaczyna chlustać z cylindra ręcznej pompki, a zaworu nie widać, może to wskazywać na inny typ pompy lub problem.
- W przypadku braku widocznej śruby odpowietrzającej lub zaworu, należy poszukać nakrętki na górze pompy, która pasuje do klucza i śrubokrętu. Po jej lekkim poluzowaniu powietrze powinno syknąć i zacząć sączyć się paliwo. Po zakręceniu silnikiem układ powinien szybko zaskoczyć.
- Czasami pomocne może być wdmuchnięcie powietrza do baku, aby pchnąć paliwo do układu.
- Ważne jest, aby podczas odpowietrzania bak paliwa był w pełni zatankowany. Pompa jest smarowana i chłodzona paliwem, dlatego tak ważne jest doprowadzenie do niej oleju napędowego, aby nie pracowała na sucho.
Co zrobić, gdy silnik nie chce zapalić po odpowietrzaniu?
- W przypadku trudności z rozruchem, można spróbować podać paliwo strzykawką do sztywnych przewodów.
- Należy kręcić rozrusznikiem z rozsądkiem, z gazem ustawionym na maksimum.
- Jeśli silnik był długo nieużywany, warto wykręcić świece żarowe i wstrzyknąć do cylindrów trochę WD-40 z olejem, aby przesmarować cylindry i tłoki.
- Sprawdź, czy wszystkie połączenia elektryczne są prawidłowo podłączone, w tym wtyczki od świec żarowych na przekaźniku.
NAJLEPSZY sposób odpowietrzania układu paliwowego diesla (krok po kroku)
Problemy z silnikiem Yanmar 3TNE68-ENBAC i ustawieniem początku wtrysku
Remont kapitalny silnika 3TNE68-ENBAC, który był zamontowany w koparce B15-3, obejmował wymianę tłoków, tulei, szlif, panewki i wtryski. Po remoncie silnik pracował dobrze, choć miał problemy z zapalaniem bez podgrzania świec żarowych, nawet przy temperaturach dodatnich. Problemy nasiliły się podczas upałów, kiedy silnik zaczął się przegrzewać. Chociaż chłodnica została wyczyszczona, pompa jest nowa, a termostat zmierzony, problem mógł leżeć w źle ustawionym wyprzedzeniu wtrysku.
Diagnostyka i próby regulacji wyprzedzenia wtrysku:
Po założeniu na pompę rurki kapilarnej i jej odpowietrzeniu, okazało się, że moment, kiedy następuje jakikolwiek ruch paliwa w rurce, jest poza górnym martwym punktem (g.m.p.). Za g.m.p. przyjęto znak "1" na kole zamachowym i słabo widoczne znaki przy kole pasowym. Znak "1" na kole poprzedzają trzy kreski. Próba przestawienia koła pompy i ustawienia czasu wtrysku na środkową kreskę spowodowała, że silnik mocno dymił, miał tendencję do cofania się przy rozruchu i był ogólnie głośny, co uniemożliwiło dłuższą pracę.
Silnik był złożony na znaki wybite na kołach, które ktoś wcześniej dodatkowo zaznaczył farbą. Ogólna instrukcja do silników z rodziny TNE jest zbyt ogólna i nie zawiera konkretnych informacji na temat prawidłowego ustawienia początku wtrysku w tym silniku. Poprzednie przegrzewanie silnika i lejące wtryski przed remontem mogły przyczynić się do jego "poddania się".
Cofanie się paliwa w układzie zasilania - cichy zabójca pompy
Cofanie się paliwa w układzie zasilania to jeden z najbardziej podstępnych problemów, z jakimi trafiają pojazdy i maszyny do serwisów wtryskowych. Objawy często pojawiają się nieregularnie: raz silnik odpala bez problemu, innym razem wymaga długiego kręcenia rozrusznikiem, szczególnie po postoju. Wielu użytkowników skupia się wtedy na samej pompie wtryskowej, podczas gdy prawdziwa przyczyna leży po stronie ssącej - w mikronieszczelnościach przewodów, złączek i obudów filtrów.
Cofanie się paliwa polega na opróżnianiu przewodów ssących po zgaszeniu silnika. Zamiast pozostawać w układzie, paliwo spływa z powrotem do zbiornika, a w jego miejsce dostaje się powietrze. Przy kolejnym uruchomieniu pompa musi najpierw zassać paliwo i odpowietrzyć układ, co powoduje suchą pracę w pierwszych sekundach rozruchu. Dla precyzyjnej pompy wtryskowej to warunki skrajnie niekorzystne. Praca pompy „na pusto”, z pęcherzami powietrza w paliwie, prowadzi do zapowietrzania, kawitacji i szybkiego zużycia sekcji tłoczącej. W takich warunkach nawet nowa lub niedawno naprawiana pompa może wymagać ponownej Regeneracji pomp wtryskowych.
Na co zwrócić uwagę w przypadku cofania się paliwa:
- Długie kręcenie rozrusznikiem po postoju.
- Brak paliwa w przezroczystych przewodach.
- Zapowietrzanie po każdej przerwie w pracy.
- Poprawna praca silnika po uruchomieniu.
- Brak wycieków widocznych „na zewnątrz”.
Cofanie się paliwa to nie tylko problem rozruchu - to realne zagrożenie dla trwałości pompy i częsta przyczyna Regeneracji pomp wtryskowych.
Gdzie najczęściej powstają nieszczelności po stronie ssącej?
Strona ssąca pracuje pod podciśnieniem, dlatego nieszczelności nie zawsze objawiają się wyciekiem paliwa. Zamiast tego do układu zasysane jest powietrze. Najczęściej winne są stare przewody gumowe, sparciałe uszczelki szybkozłączy, obudowy filtrów paliwa lub ręczne pompki zasilające. Nawet minimalna nieszczelność wystarczy, by paliwo cofało się po zgaszeniu silnika.
Elementy, które należy sprawdzić:
- Stare przewody ssące i opaski.
- Uszczelki obudowy filtra paliwa.
- Pęknięcia na króćcach i złączkach.
- Nieszczelne pompki ręczne.
- Zamienniki filtrów niskiej jakości.
Mikronieszczelności po stronie ssącej są trudne do wykrycia, ale bardzo skuteczne w niszczeniu pompy i prowadzą do kosztownej Regeneracji pomp wtryskowych.
Jak zapowietrzanie wpływa na pracę pompy wtryskowej?
Pompa wtryskowa jest smarowana i chłodzona paliwem. Gdy zamiast jednorodnego strumienia paliwa pojawiają się pęcherze powietrza, sekcja tłocząca traci warunki pracy projektowe. Dochodzi do kawitacji, niestabilnego ciśnienia i lokalnych przegrzań. Tłoczek zaczyna pracować nierównomiernie, a powierzchnie robocze ulegają przytarciom.
Objawy zapowietrzania pompy:
- Nierówna praca pompy podczas rozruchu.
- Hałas i „suchy” dźwięk z okolic pompy.
- Skoki ciśnienia paliwa.
- Przegrzewanie sekcji tłoczącej.
- Przyspieszone zużycie zaworów.
Zapowietrzanie to cichy zabójca pompy - bez usunięcia przyczyny Regeneracja pomp wtryskowych nie będzie trwała.
Dlaczego cofające się paliwo skraca żywotność pompy?
Każdy rozruch z zapowietrzonym układem to kilka-kilkanaście sekund pracy bez pełnego smarowania. Choć pojedyncze zdarzenie może nie spowodować awarii, regularne cofanie się paliwa prowadzi do kumulacji mikrouszkodzeń. Z czasem pompa traci szczelność, spada jej wydajność, a objawy nasilają się nawet podczas normalnej jazdy.
Konsekwencje dla pompy:
- Coraz gorsze rozruchy na ciepło.
- Narastające spadki ciśnienia.
- Twarda, głośniejsza praca silnika.
- Skracanie czasu między kolejnymi awariami.
- Konieczność ponownej naprawy pompy.
Regularna praca „na powietrzu” to prosta droga do przedwczesnej Regeneracji pomp wtryskowych.
Diagnostyka problemów z cofającym się paliwem
Skuteczna diagnostyka wymaga sprawdzenia całej strony ssącej, często przy użyciu przezroczystych przewodów testowych, próżniowych testerów szczelności oraz obserwacji zachowania paliwa po zgaszeniu silnika. Sama pompa może być w pełni sprawna, a problem leży kilka centymetrów wcześniej.
Metody diagnostyki:
- Obserwacja pęcherzy powietrza w przewodach.
- Testy szczelności podciśnieniowej.
- Sprawdzenie zaworów zwrotnych.
- Kontrola obudowy filtra paliwa.
- Analiza paliwa powrotnego.
Prawidłowa diagnoza pozwala uniknąć niepotrzebnej Regeneracji pomp wtryskowych lub wykonać ją we właściwym momencie.
Regeneracja pompy uszkodzonej przez zapowietrzanie
Jeżeli pompa pracowała długo w warunkach zapowietrzania, regeneracja musi obejmować dokładną ocenę sekcji tłoczącej, zaworów oraz elementów sterujących. Często konieczna jest wymiana tłoczków, gniazd i uszczelnień oraz pełna kalibracja na stole probierczym.
Etapy profesjonalnej regeneracji:
- Mycie ultradźwiękowe wszystkich elementów.
- Ocena sekcji tłoczącej pod mikroskopem.
- Wymiana elementów zatarcia.
- Precyzyjna kalibracja dawki i ciśnienia.
- Testy dynamiczne po regeneracji.
Profesjonalna Regeneracja pomp wtryskowych pozwala cofnąć skutki zapowietrzania, ale tylko po usunięciu przyczyny.
Jak zapobiegać cofaniu się paliwa po naprawie?
Najważniejsze jest uszczelnienie strony ssącej i stosowanie komponentów dobrej jakości. Często pomocny bywa montaż zaworu zwrotnego w odpowiednim miejscu układu. Kluczowe znaczenie ma także regularna kontrola przewodów i filtrów.
Działania profilaktyczne:
- Wymiana starych przewodów paliwowych.
- Uszczelnienie obudowy filtra.
- Stosowanie markowych filtrów paliwa.
- Montaż sprawnego zaworu zwrotnego.
- Kontrola po każdej ingerencji serwisowej.
Profilaktyka chroni pompę skuteczniej niż kolejna Regeneracja pomp wtryskowych.
tags: #jak #odpowietrzyc #pompe #silnik #yanmar