Jak przygotować ciągnik rolniczy do pracy w polu?

W każdym gospodarstwie rolnym ciągnik to podstawowe narzędzie pracy, używane do większości zadań, nie tylko w polu. Jest to niezwykle silna i potężna maszyna, która, jak wszystkie inne urządzenia, może się zepsuć albo zniszczyć. Dlatego tak ważne jest jego odpowiednie przygotowanie do intensywnego sezonu wiosenno-letniego, a także bieżąca konserwacja. Doświadczeni rolnicy zdają sobie sprawę, że aby móc cieszyć się bezpieczną i bezawaryjną pracą ciągnika, konieczne jest jego odpowiednie przygotowanie.

Znaczenie instrukcji obsługi

Najważniejsze jest dogłębne zapoznanie się z instrukcją obsługi maszyny, w której opisane są zasady bezpiecznej pracy oraz zakres czynności obsługowych dla każdego modelu. Ta czynność jest niejednokrotnie lekceważona i bagatelizowana, co skutkuje nieprawidłowym eksploatowaniem sprzętu, które nieuchronnie prowadzi do różnych usterek i awarii. Stosowanie się do zaleceń producenta wydłuża żywotność maszyny i zmniejsza jej awaryjność w czasie eksploatacji.

Przygotowanie ciągnika przed sezonem

Wraz z nadchodzącą wiosną rolnicy zaczynają intensywne przygotowania do nowego sezonu rolniczego. Kluczowym elementem tego procesu jest zadbanie o to, by maszyny rolnicze i ciągniki były starannie przygotowane do intensywnego użytkowania. Czyszczenie, konserwację i przegląd sprzętu należy wykonać przed rozpoczęciem sezonu.

Czyszczenie i konserwacja

• Niezależnie od typu maszyny rolniczej, przygotowanie do sezonu należy rozpocząć od sprawdzenia jej czystości. Dobrą zasadą jest czyszczenie ciągnika i maszyn rolniczych za pomocą wody lub sprężonego powietrza od razu po zakończeniu pracy lub przynajmniej przed odstawieniem ich na zimowy przestój.
• Niestety bywa, że niewłaściwie przeprowadzone czyszczenie powoduje przykre niespodzianki. Podczas mycia woda może dostawać się na przykład do elektroniki i ją uszkadzać albo do łożysk, powodując ich korozję.
• Warto przy tym pamiętać, że smarownica ręczna może nie być wystarczająca, jeżeli maszyny rolnicze mają punkty „zapieczone”. W takich przypadkach przydaje się smarownica elektryczna, której dodatkową zaletą jest przyspieszenie wykonania prac.

Układ silnikowy i paliwowy

• Najważniejszym elementem maszyny, który musimy sprawdzić przed wyruszeniem w pole, jest serce ciągnika, czyli silnik.
• Jedną z podstawowych czynności obsługowych, jakie wykonujemy w ciągniku w trakcie przygotowań do sezonu, jest wymiana oleju silnikowego. Zalecenia producentów traktorów wyraźnie określają częstotliwość tej czynności i należy bezwzględnie przestrzegać tych wytycznych.
• Podczas wymiany oleju montujemy również nowy filtr oleju. Tu też najlepiej będzie wybrać produkt oryginalny, co zapewnia dokładne dopasowanie pod względem fizycznym, a także gwarantuje właściwy stopień filtracji. Nigdy nie należy pomijać wymiany filtra, gdyż gromadzące się na nim opiłki i inne zanieczyszczenia z czasem ograniczają przepływ i mogą zaburzać proces smarowania silnika.
• Analogicznie należy postępować z filtrem paliwa. Jeśli w maszynach rolniczych lub w ciągniku pozostawiono na okres przestoju paliwo, należy przed rozpoczęciem wiosennych prac przeczyścić lub wymienić filtr paliwa. Jest to konieczne, ponieważ w ujemnych zimowych temperaturach może wytrącać się z oleju napędowego woda lub parafina. Osadzają się one na filtrze i utrudniają oczyszczanie i dopływ paliwa do silnika nawet po ustaniu mrozów.
• Po okresie zimowym należy również wyczyścić układ paliwowy, ponieważ paliwo letnie, podczas niskich temperatur, powoduje, że wytrącane są depozyty zanieczyszczające filtry i układ paliwowy, co może prowadzić do uszkodzeń wtryskiwaczy, pomp lub zatykania tych układów. W efekcie maszyny mogą stracić moc lub przestać prawidłowo pracować.

Układ chłodzenia

Układ chłodzący ciągnika podczas prac polowych, a w szczególności żniwnych, pracuje w ekstremalnych warunkach. Znaczne zapylenie, a także wysokie temperatury sprawiają, że jest on maksymalnie obciążony.

• Sprawdzenie poziomu płynu w układzie chłodzącym to podstawa. Poziom płynu sprawdzamy na zbiorniczku wyrównawczym. Powinien mieścić się między zakresem maksimum i minimum, najlepiej w jego połowie. Uzupełniamy go tym samym rodzajem płynu, który już jest w chłodnicy.
• Warto też kontrolować uważnie stan wszystkich przewodów i połączeń.
• Bardzo ważną czynnością jest kontrola stanu czystości siatki chłodnicy. Znaczne zapylenie podczas pracy na polu oraz bliskie sąsiedztwo z pracującym kombajnem sprawiają, że osadzają się na nich fragmenty koszonych roślin, ale także gruba warstwa kurzu. Kurz i pozostałości roślinne należy bezwzględnie usunąć. Czynność nie jest praco- i czasochłonna, warto więc ją przeprowadzić nawet kilka razy w ciągu dnia pracy. Analogicznie postępujemy w przypadku chłodnic. Zanieczyszczone chłodnice to także obniżona wydajność pracy układu klimatyzacyjnego.

Układ hamulcowy

• Przestój jest też dobrą okazją, żeby sprawdzić w ciągnikach rolniczych poziom płynów w układzie hamulcowym oraz szczelność instalacji.
• Holowanie ciężkich przyczep wymaga 100-procentowej sprawności układu hamulcowego samego ciągnika. Podobnie w czasie przygotowania ciągnika do żniw trzeba skontrolować połączenia z układem hamulcowym przyczep.

Filtrowanie powietrza

• Ostatnia kwestia dotyczy filtrowania powietrza. Filtr powietrza trafiającego do jednostki napędowej ma za zadanie nie dopuścić do jej wnętrza zanieczyszczeń, mogących finalnie zagrozić sprawności ciągnika.
• Maszyny te często, a w czasie żniw szczególnie, narażone są na pracę w ogromnym zapyleniu, co sprawia, że filtr powietrza ulega szybkiemu zanieczyszczeniu. W efekcie przepływ powietrza do silnika będzie utrudniony. Skutkiem będzie nie tylko zdławienie mocy silnika, ale również zwiększone zużycie paliwa.
• Ostatnim, ale nie mniej istotnym elementem w trakcie przygotowania ciągnika do żniw jest filtr kabinowy. Chroni on zdrowie operatora, wyłapując z powietrza wtłaczanego do kabiny przez układ wentylacji wszelkie zanieczyszczenia. Przedmuchanie filtrów kabinowych jest również zalecane.

Instalacja elektryczna i oświetlenie

• W ramach przygotowania ciągnika warto przyjrzeć się instalacji elektrycznej, począwszy od widocznych i narażonych na uszkodzenia przewodów, aż po alternator.
• Przed sezonem powinniśmy skontrolować oświetlenie ciągnika. Podczas zbiorów praca trwa często nawet po zapadnięciu zmroku. Niesprawne oświetlenie to po pierwsze niższy komfort pracy i wydajności, po drugie niebezpieczeństwo wypadku podczas jazdy po drogach publicznych.

Kontrola opon

Przed wyruszeniem w pole ciągnikiem rolniczym należy sprawdzić stan powietrza w oponach. Siłę uciągu ciągnika można zwiększyć poprzez odpowiednie ustawienie balastu oraz dostosowanie ciśnienia w oponach.

Inne czynności kontrolne i serwisowe

• Wiosną warto też uzupełnić ilość czynnika w klimatyzacji, a przy okazji odgrzybić cały układ.
• Jeżeli poziom płynów po przestoju jest niższy niż przed nim, konieczne są uzupełnienie płynów, a także zlikwidowanie ewentualnych nieszczelności. Warto też pilnować terminów wymiany, które dla olejów silnikowych i przekładniowych wynoszą przynajmniej raz do roku. Płyn chłodniczy wymienia się zwykle raz na 3 lata lub po 3 tys. motogodzin.
• Zanim maszyny rolnicze czy ciągnik zostaną uruchomione, zaleca się też, aby skontrolować sprawność ich układów, instalacji i podzespołów. Zarówno ciągnik rolniczy, jak i maszyny rolnicze, a szczególnie ich nieosłonięte przewody, często są ofiarami gryzoni podczas zimowych przestojów. Uruchomienie maszyny z uszkodzonym układem zazwyczaj pogarsza sprawę i zwiększa koszty naprawy.
• Po uruchomieniu ciągnika warto spojrzeć na kontrolki na desce rozdzielczej oraz posłuchać dźwięków. Jeśli wszystko jest w porządku można chwilę poczekać by maszyna się rozgrzała, ale nie jest to konieczne.
• Przy hydraulice wystarczy ją uruchomić i posłuchać - każdy nietypowy hałas, piszczenie, stuki czy „wycie” powinien wzbudzić czujność. Jeśli nie stwierdzimy problemów, należy wykonać krótką przejażdżkę i sprawdzić działanie klimatyzacji, hamulców i hydrauliki.
• Wymiana filtrów w ciągniku rolniczym nie jest czynnością specjalnie skomplikowaną ani kosztowną, a najważniejszy jej składnik to filtr dobrej jakości. Aby zapewnić najwyższą jakość i długą żywotność ciągnika, warto zaopatrzyć się w części zamienne od renomowanych dostawców. Sklepy specjalizujące się w częściach do maszyn rolniczych oferują szeroki asortyment produktów, które są dedykowane do konkretnych modeli ciągników. Wymieniając filtry lub materiały eksploatacyjne, należy korzystać z produktów sygnowanych logo producenta, np. Kubota. Tylko oryginalne części i materiały eksploatacyjne są idealnie dopasowane do charakterystyki ciągników.

Agregowanie sprzętu i bezpieczeństwo

Agregowanie sprzętu to kluczowy element pracy w rolnictwie, ale wymaga szczególnej uwagi ze względu na bezpieczeństwo.

Zasady agregowania

• Przed przygotowaniem zestawu uprawowego użytkownik powinien przede wszystkim zapoznać się z instrukcją obsługi maszyny współpracującej z ciągnikiem, a ciągnik dobrać tak, aby klasa jego uciągu nie była mniejsza niż zalecana przez producenta maszyny.
• Należy pamiętać, aby ciągnik był sprawny technicznie, gdyż używanie niesprawnej maszyny przy pracach w gospodarstwie rolnym grozi wypadkiem.
• Łączenie maszyn ze sobą lub z ciągnikami może wykonywać jedynie kierowca ciągnika. Niewłaściwe połączenie maszyny z ciągnikiem i jej nieprawidłowe ustawienie mogą stać się przyczyną awarii i nieszczęśliwych wypadków, zarówno w czasie transportu, jak i podczas pracy.
• Prawidłowe łączenie maszyny z ciągnikiem polega na precyzyjnym podjechaniu tyłem do maszyny w taki sposób, aby trzypunktowy układ zawieszenia ciągnika można było połączyć z zaczepami maszyny lub narzędzia.
• Następnie należy unieruchomić ciągnik, połączyć go z maszyną (najpierw cięgna dolne, potem cięgno górne), sworznie zabezpieczyć zawleczkami i sprawdzić prawidłowość połączeń.
• W maszynach aktywnych podłącza się wał przegubowo-teleskopowy, który może przenieść odpowiedni moment obrotowy i ma długość zalecaną przez producenta.
• Następnie należy podłączyć złącza instalacji hydraulicznej i instalacji elektrycznej, uruchomić ciągnik, dokonać próbnego rozruchu, po czym podnieść maszynę i wyregulować cięgna dolne oraz długość łącznika górnego.
• Przy agregowaniu maszyn, zwłaszcza półzawieszanych i przyczepianych, należy pamiętać o złożeniu i zabezpieczeniu w położeniu transportowym stopki podporowej zaczepu.
• Dobrym rozwiązaniem ułatwiającym agregowanie jest zastosowanie szybkosprzęgów, a zamiast cięgna górnego (śruby rzymskiej) - siłownika hydraulicznego podłączonego do hydrauliki zewnętrznej ciągnika.

Łączenie przyczep

Bezpieczne agregowanie dwóch przyczep z ciągnikiem można wykonać następująco:

1. Podklinować tylne koła pierwszej przyczepy i podeprzeć dyszel na odpowiedniej wysokości zaczepu ciągnika (jeżeli dyszel przyczepy nie ma sprężyny podtrzymującej).
2. Powoli cofać ciągnikiem, celując hakiem zaczepowym w ucho dyszla przyczepy, tak aby po zatrzymaniu ciągnika można było założyć sworzeń, a następnie zawleczką zabezpieczyć go przed wypadnięciem.
3. Dwie przyczepy łączy się zawsze przez dopchnięcie jednej do drugiej. Załadowane przyczepy łączy się w podobny sposób.

Zasady bezpieczeństwa podczas pracy

• Obsługę techniczną rolnik powinien wykonywać w gospodarstwie, po opuszczeniu maszyny w położenie robocze, wyłączeniu i zatrzymaniu napędu ciągnika i maszyny.
• Podczas pracy niedozwolone jest wchodzenie ludzi pomiędzy ciągnik a maszynę, a zwłaszcza jazda lub stawanie na belce polowej, ramie albo zaczepie maszyny. Niestosowanie się do tego ostrzeżenia może skończyć się upadkiem pod współpracującą maszynę i prowadzić do ciężkich urazów, a nawet śmierci.
• Podczas wykonywania prac załadunkowych i wyładunkowych silnik ciągnika powinien być wyłączony. Należy zaciągnąć hamulec ręczny, a jeżeli ciągnik stoi na pochyłości - włączyć bieg przeciwdziałający staczaniu się ciągnika i ewentualnie podłożyć kliny pod koła.
• Gdy przy pracach transportowych zatrudnieni są oprócz traktorzysty inni pracownicy, należy wyznaczyć jednego z nich do przekazywania umówionych sygnałów.
• Czynności agregowania i obsługi będą jeszcze bezpieczniejsze przy dobrym oświetleniu i odpowiedniej ilości miejsca do manewrowania maszynami.
• Często popełnianym błędem jest podczepianie pod ciągnik ciężkich maszyn, które wymagają o wiele większej mocy niż ma ciągnik. Traktor powinien mieć minimum 30% zapasu mocy w stosunku do przyczepionej maszyny, aby eksploatacja przebiegała ekonomicznie i prawidłowo.
• Ciągnik rolniczy nie jest wyścigówką, w instrukcji obsługi jest wyraźnie napisane jaka jest maksymalna dopuszczalna prędkość zalecana przez producenta. Nie należy jej przekraczać, bo takie eksperymenty mogą skończyć się awarią silnika i skrzyni biegów.
• Stosowanie przeznaczonych specjalnie do ciągników olei jest bardzo istotne. Tylko one należycie zabezpieczą maszynę przed przegrzaniem oraz opóźnią proces zużycia części w wyniku tarcia. Pamiętajmy, że ciągnik często pracuje w wyjątkowo wysokiej temperaturze, w miejscu pełnym unoszącego się piachu oraz z wielkim obciążeniem, dlatego używanie specjalnych olejów hydraulicznych jest tak ważne.

Zasady bhp przy pracy z maszynami rolniczymi zostały określone Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 stycznia 1998 roku (Dz.U.1998.12.51) w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie. Przed rozpoczęciem wiosennego sezonu warto do nich zajrzeć, tym bardziej że liczba wypadków w rolnictwie jest wciąż zatrważająco duża.

Przechowywanie sprzętu i narzędzi

• Narzędzia uprawowe należy utrzymywać w należytej czystości, na bieżąco, po skończonej pracy i po sezonie, dokładnie czyścić z resztek ziemi i roślin, myć, a po wysuszeniu konserwować.
• Czyste narzędzia należy ustawić na twardym, stabilnym i równym podłożu, najlepiej w zadaszonym pomieszczeniu.
• Uszkodzone części wymienić na nowe, naostrzyć elementy robocze, jeśli jest taka potrzeba.
• Konieczne jest kontrolowanie połączeń śrubowych i spawanych. Zespoły robocze powinny być unieruchomione w sposób przewidziany przez producenta maszyny, dyszle lub zaczepy podparte podporami stałymi, a ostre wystające elementy zabezpieczone.
• Sprzęt powinien być ustawiony w taki sposób, by nie przewrócił się na przechodzących ludzi. Niektórzy rolnicy ustawiają go na paletach lub specjalnie wykonanych stojakach oraz dodatkowo zabezpieczają wszystkie ostre i niebezpieczne elementy.
• Maszyny i ciągniki rolnicze ze względów bezpieczeństwa nie powinny stać na ciągach komunikacyjnych, niestabilnym podłożu, w zastoinach wody.

Aspekty prawne i wyposażenie

Prawidłowe przygotowanie ciągnika to również dbałość o zgodność z przepisami prawa.

• Rejestracja: Każdy ciągnik rolniczy musi być zarejestrowany, aby legalnie poruszać się po drogach publicznych. Aby wyrobić dokumenty do ciągnika, należy udać się do wydziału komunikacji w urzędzie właściwym dla miejsca zamieszkania i przedstawić wymagane dokumenty, takie jak dowód zakupu, dowód rejestracyjny i inne wymagane formularze.
• Ubezpieczenie OC: Ciągnik rolniczy musi mieć ciągłość OC, podobnie jak inne pojazdy mechaniczne. Aby ubezpieczyć ciągnik, musi być on zarejestrowany zgodnie z przepisami.
• Wyposażenie obowiązkowe: Ciągnik rolniczy musi być wyposażony w oświetlenie, lusterka (minimum dwa lusterka boczne), system hamulcowy, odpowiednie oznakowanie odblaskowe oraz wyposażenie zgodne z przepisami bezpieczeństwa. Ciągnik rolniczy poruszający się po drogach publicznych musi być wyposażony w koguta ostrzegawczego.
• Hak: Ciągnik rolniczy powinien mieć wbity hak, jeśli jest przeznaczony do holowania przyczep.
• Gaśnica: Ciągnik rolniczy powinien być wyposażony w gaśnicę zgodnie z przepisami bezpieczeństwa.

Dodatkowe wskazówki

• Przebieg ciągnika można sprawdzić za pomocą licznika motogodzin (MTH) znajdującego się na desce rozdzielczej maszyny. 1 MTH (motogodzina) odpowiada jednej godzinie pracy silnika ciągnika na nominalnych obrotach.
• Aby odpowiednio obciążyć ciągnik, można użyć obciążników przednich i tylnych, które pomagają w utrzymaniu stabilności podczas pracy.
• Posiadając prawo jazdy kategorii B można prowadzić ciągnik rolniczy, pod warunkiem że jego masa całkowita nie przekracza 3.5 tony.
• Niektóre maszyny rolnicze, takie jak niektóre modele przyczep, brony, siewniki, nie wymagają rejestracji.
• Ciągnik można uznać za zabytek, jeśli ma ponad 25 lat, zachował oryginalne elementy konstrukcyjne i jest w dobrym stanie technicznym.
• Wiele gospodarstw pracuje non stop, również zimą, ale zdarzają się momenty, kiedy konkretne maszyny są odstawiane na czas bezczynności do garażu. Okres między odstawieniem a ponownym uruchomieniem po zimie, to moment, w którym także należy zadbać o maszynę. Nie należy się bać odpiąć akumulator, nawet w nowoczesnych maszynach. Wszelkie komputery i systemy elektroniczne mają swoje dodatkowe zasilanie i nie powinna stać się im krzywda. Dzięki temu ominiemy prawdopodobieństwo pożaru podczas postoju, do którego może dojść np. przy zwarciu wywołanym przez zwierzaka chowającego się pomiędzy poszczególnymi elementami pojazdu.
• Co jakiś czas, np. raz na miesiąc warto odpalić maszynę. Pozbędziemy się zbierającej się na ściankach zbiorników wilgoci i zaktualizujemy oprogramowanie.
• Zwierzęta chowające się zimą w zakamarkach maszyn to jeden z poważniejszych problemów mogących wystąpić podczas martwego sezonu. Jedne potrafią zrobić zwarcie, inne przegryzą kable lub zjedzą inne komponenty. Zatem przed uruchomieniem maszyny warto sprawdzić czy jakiś zwierzak nie narobił szkód. Można to zrobić organoleptycznie, ale można też za pomocą nowoczesnego wyposażenia pojazdów. W nowych sprzętach interfejsy pokazują wszelakie problemy, które napotka system. W takim wypadku na ekranie pojawia się informacja, ze coś jest nie tak i powinien wyskoczyć numer błędu.

Sprawny ciągnik i maszyny rolnicze to podstawa udanego roku w rolnictwie. Każda ich awaria oznacza bowiem kosztowne przestoje i utratę części, a nawet całości zysków. Cały taki przegląd zajmuje maksymalnie 30-60 minut, a w zamian mamy niemal 100 proc. pewności, że maszyna jest gotowa do pracy.

tags: #jak #przygotowac #ciagnik #do #pola