Instrukcja Serwisowa: Demontaż i Montaż Zwolnicy w Koparce Kołowej Komatsu PW160

Zwolnica to jeden z najważniejszych elementów układu jezdnego w koparce, odpowiedzialny za przeniesienie momentu obrotowego z silnika hydraulicznego na koła napędowe. Dzięki niej maszyna może poruszać się płynnie, z odpowiednią siłą i precyzją, nawet w trudnym terenie. W praktyce zwolnica łączy w sobie przekładnię planetarną oraz elementy współpracujące bezpośrednio z napędem końcowym. W jej wnętrzu pracują koła zębate, łożyska i uszczelnienia, które muszą znosić ogromne obciążenia. Zwolnica jest kluczowym elementem układu napędowego, współpracującym z układem hydraulicznym, przewodami oraz przekładnią główną. W koparkach zwolnica łączy silnik hydrauliczny z przekładnią główną, a całość osadzona jest w odrębnej obudowie.

Kiedy wymiana zwolnicy jest konieczna?

Zwolnice, jak każde inne elementy układu napędowego, mogą ulec awarii. W większości przypadków naprawa zwolnicy jest rozwiązaniem tymczasowym, dlatego przy dostrzeżeniu usterki, warto od razu rozważyć wymianę przekładni na nową. Zwolnica bardzo rzadko psuje się nagle, bez wcześniejszych objawów. Najczęściej zaczyna się od drobiazgów, które łatwo przeoczyć w natłoku codziennej pracy.

Przyczyny awarii zwolnicy

Najczęstszymi przyczynami awarii przekładni są niedopatrzenia ze strony użytkowników maszyny. Do nich zaliczamy:

• Brak kontroli poziomu oleju w zwolnicy, co może doprowadzić do wytarcia wałków atakujących i zatarcia łożysk elementu.
• Używanie zużytych, zanieczyszczonych olejów. Dolewanie starego oleju do przekładni, często w ramach "oszczędności", prędzej czy później prowadzi do awarii.
• Przeciążanie jednej strony maszyny, co obciąża mechanizm zwolnicy.
• Zaniedbania kontroli stanu szybko zużywających się uszczelek.
• Ignorowanie niepokojących dźwięków z maszyny, takich jak stukania, piski czy zgrzyty. Brak reakcji może sprawić, że uszkodzeniu ulegną także inne części współpracujące ze zwolnicą, np. koła zębate.
• Niewłaściwe przygotowanie przekładni do dłuższego przestoju, np. brak wymiany płynów i filtrów oraz nieoczyszczenie elementów podwozia i napędu przed odstawieniem sprzętu.

Typowe objawy zużycia

Do typowych symptomów wskazujących na problem ze zwolnicą należą:

• Wycieki oleju w okolicach napędu końcowego.
• Głośniejsza praca podczas jazdy.
• Uczucie nierównego toczenia lub drgania przenoszone na ramy maszyny, szczególnie przy skrętach.
• Wytarcie wałków atakujących.

Ignorowanie takich oznak może doprowadzić do poważniejszych problemów, unieruchamiając koparkę na placu budowy i zwiększając koszty naprawy.

Przygotowanie do demontażu zwolnicy

Dobra wymiana zwolnicy zaczyna się jeszcze zanim padnie pierwsza śruba. Przygotowanie miejsca pracy i samej maszyny mają ogromne znaczenie dla późniejszego przebiegu całego procesu.

1. Ustawienie maszyny: Należy ustawić koparkę na stabilnym, równym podłożu i zadbać o jej odpowiednie zabezpieczenie.
2. Oczyszczenie podwozia: Dokładnie oczyść podwozie z błota, piasku i resztek ziemi. Czystość na tym etapie jest kluczowa, aby uniknąć zanieczyszczenia układu hydraulicznego podczas prac.
3. Przygotowanie narzędzi i materiałów: Przygotuj niezbędne narzędzia, takie jak klucze, zawiesie do podnoszenia ciężkich elementów, zaślepki do przewodów hydraulicznych oraz odpowiedni olej. Zwróć szczególną uwagę na zalecenia producenta dotyczące płynów eksploatacyjnych.

Demontaż zwolnicy krok po kroku

Wymontowanie zwolnicy wymaga cierpliwości i dokładności. Postępuj zgodnie z poniższymi krokami:

1. Zdjęcie osłon i koła napędowego: Na początku konieczne jest zdjęcie osłon oraz koła napędowego, co umożliwia dostęp do dalszych elementów.
2. Rozpięcie łańcucha gąsienicy lub zdjęcie gąsienicy gumowej: W zależności od typu podwozia (w przypadku koparki kołowej będzie to zazwyczaj demontaż koła). Jeśli jest to podwozie gąsienicowe, należy zdjąć gąsienicę gumową lub rozpiąć łańcuch gąsienicy.
3. Poluzowanie śrub mocujących: Poluzuj śruby mocujące przekładnię, bez ich całkowitego odkręcania. Warto zacząć od strony koła napędowego, aby uniknąć komplikacji w późniejszym etapie.
4. Zabezpieczenie zwolnicy: Zabezpiecz zwolnicę pasem o odpowiedniej wytrzymałości, co zapobiegnie jej spadnięciu po odkręceniu śrub. Pamiętaj, że zwolnica jest ciężkim elementem, dlatego przy demontażu często niezbędna będzie pomoc drugiej osoby.
5. Demontaż pokrywy: Zdemontuj pokrywę w ramie od strony silnika jazdy, jeśli występuje.
6. Oznaczenie przewodów hydraulicznych: Na tym etapie warto zaznaczyć przewody hydrauliczne, co ułatwi ich prawidłowe podłączenie podczas montażu nowej zwolnicy. Nieprawidłowe podłączenie może doprowadzić do poważnych uszkodzeń.
7. Odłączenie i zabezpieczenie przewodów: Odłącz przewody hydrauliczne oraz zabezpiecz je i silnik hydrauliczny przed wyciekami oleju oraz przed możliwością dostania się jakichkolwiek zabrudzeń do układu hydraulicznego. W trakcie prac należy uważać, aby do przewodów nie dostały się zanieczyszczenia.
8. Wyciągnięcie zwolnicy: Po zabezpieczeniu elementów można przejść do wyciągnięcia zwolnicy. Odkręć pozostałe śruby mocujące i powoli wysuń przekładnię z podwozia. Śruby mocujące przekładnię do ramy koparki powinny być odkręcane stopniowo i równomiernie.

Przygotowanie maszyny i nowej zwolnicy do montażu

Przed zamontowaniem nowej zwolnicy należy wykonać kilka kluczowych czynności:

1. Czyszczenie układu: Po demontażu starej przekładni i przed montażem nowej, niezbędne jest usunięcie wszelkich zabrudzeń i błota z obszaru, w którym zostanie zamontowana nowa zwolnica, ze szczególnym uwzględnieniem przewodów hydraulicznych. Należy uwolnić niewielką ilość płynu, aby wyeliminować wszelkie cząstki, które mogły dostać się do przewodów podczas demontażu starej przekładni.
2. Cykl czyszczenia obwodu hydraulicznego: Ważne jest przeprowadzenie cyklu czyszczenia obwodu przy użyciu zestawu filtrów (wystarczy filtr 100 bar 10 mikronów). Czyszczenie uzyskuje się poprzez utworzenie pętli przepływu pomiędzy dwoma głównymi portami wylotowymi i powrotnymi, a jednocześnie sprzęgając linię pilotową drugiej prędkości z linią spustową. Pod koniec procedury czyszczenia konieczna jest wymiana filtrów hydraulicznych.
3. Sprawdzenie i uzupełnienie płynu hydraulicznego: Po demontażu starej przekładni i uruchomieniu cyklu czyszczenia należy koniecznie sprawdzić poziom płynu hydraulicznego. Jeśli jest poniżej minimum, uzupełnij go do odpowiedniego poziomu, mniej więcej w połowie między wskaźnikiem minimum i maksimum. W razie potrzeby zapoznaj się z instrukcją producenta maszyny.
4. Kontrola nowej zwolnicy: Nowa zwolnica powinna zostać dokładnie sprawdzona jeszcze przed montażem. Upewnij się, że jest to odpowiedni model, dopasowany do konkretnej maszyny i strony montażu. Różnice bywają subtelne, ale ich zignorowanie może skutkować problemami już przy pierwszym uruchomieniu. Warto też zweryfikować, czy zwolnica jest fabrycznie zalana olejem.
5. Przygotowanie przyłączy: Sprawdź porty główne, porty wyjściowe oraz porty spustowe. W niektórych przypadkach konieczne jest dostosowanie umiejscowienia korka spustowego, tak aby odpowiadało pozycji zwolnicy po zamontowaniu w ramie maszyny. Błędne ustawienie przyłącza spustowego utrudnia późniejszą obsługę serwisową. Zwolnice dostarczane są z jednym otworem spustowym zamkniętym metalową zaślepką, a drugim zaślepką z tworzywa sztucznego. W zależności od strony, po której montowana jest przekładnia główna, może być konieczne odwrócenie położenia przyłącza spustowego.

Montaż zwolnicy krok po kroku

Montaż zwolnicy wraz z hydromotorem, w szczególności zamiennika, może czasem nastręczyć kilku problemów. Przed montażem kompletnego napędu jazdy do maszyny dobrze jest zalać tzw. nadmiar czystym olejem hydraulicznym w celu zapewnienia smarowania elementów silnika.

1. Montaż zwolnicy do ramy maszyny: Przykręć zwolnicę do ramy maszyny. Zwolnicę należy osadzić równo, dbając o prawidłowe przyleganie do ramy maszyny. Należy nie zapomnieć o czystych powierzchniach przylegających między ramą a napędem. Śruby mocujące przekładnię powinny być dokręcane stopniowo i równomiernie, zgodnie z zaleceniami producenta i z odpowiednią siłą na kleju. Pamiętaj, że niektóre przekładnie pasują tylko w określony sposób, co determinuje rozkład śrub w ramie maszyny.
2. Podłączenie przewodów hydraulicznych: To bardzo ważny krok. Nieprawidłowe podłączenie układu może skutkować uszkodzeniem hydromotoru. Pamiętaj, że montując zamiennik, należy się spodziewać, iż rozmieszczenie poszczególnych podłączeń może się różnić od oryginału. Niejednokrotnie również gwinty w adapterach mogą być inne.

Identyfikacja portów hydraulicznych

Prawidłowe podłączenie przewodów jest kluczowe. Wyróżniamy następujące porty:

• Porty główne (oznaczone jako A i B, zielone): Są to główne linie wejściowe i wyjściowe. Zazwyczaj są większe niż pozostałe, aby umożliwić większy przepływ płynu hydraulicznego. W niektórych przypadkach są to jedyne porty obecne na kolektorze końcowym.
• Porty spustowe (oznaczone jako C1 i C2, niebieskie): Większość nowoczesnych zwolnic ma dwa porty spustowe, zwykle umieszczone wzdłuż dwóch portów głównych (w niektórych przypadkach mogą być zamontowane centralnie). Do wypuszczania powietrza należy wykorzystać najwyżej położony port, a dolny zaślepić zatyczką. Jest istotne, aby zwracać uwagę na umiejscowienie korka spustowego i nigdy nie podłączać głównych linii do niebieskich portów.
• Porty prędkości (porty pilota prędkości, czerwone): Są to zazwyczaj najmniejsze porty w napędzie końcowym. Najczęściej umieszcza się je z przodu, z boku lub z tyłu zwolnicy, w zależności od modelu.

Pierwsze uruchomienie i testy po montażu

Po podłączeniu przewodów można przejść do próby założonej zwolnicy. Pierwsze uruchomienie to moment, który decyduje o sukcesie całej operacji.

1. Sprawdzenie poziomu płynu hydraulicznego: Przed uruchomieniem nowo zamontowanej zwolnicy należy ponownie sprawdzić poziom płynu hydraulicznego. Wyciek mógł nastąpić podczas procedur deinstalacji i montażu.
2. Pierwsze uruchomienie: Uruchomienie należy wykonać na małej prędkości, wpierw w jedną stronę, później w przeciwną, jednocześnie obserwując, czy nie dochodzi do wycieków. Na tym etapie możemy sprawdzić, czy napęd faktycznie porusza się w odpowiednią stronę. Warto także sprawdzić poziom oleju w przekładni, aby upewnić się, czy nie została ona zalana.
3. Test na podniesionej gąsienicy (dla koparek gąsienicowych): Dobrym rozwiązaniem jest test pracy na podniesionej gąsienicy. Pozwala to ocenić działanie napędu bez obciążenia i wychwycić ewentualne nieprawidłowości na wczesnym etapie. Jeśli wszystko będzie działało bez zarzutów, można przejść do codziennego użytkowania.
4. Montaż osłon i koła napędowego: Gdy wszystko będzie w porządku, można przejść do montażu osłony zwolnicy i koła napędowego (podobnie na kleju z odpowiednim momentem siły).
5. Założenie gąsienicy: Następnie należy założyć gąsienicę gumową lub spiąć i napiąć łańcuch maszyny.

Taki spokojny, etapowy sposób pracy znacznie zmniejsza ryzyko problemów w przyszłości.

Ważne wskazówki i najczęstsze błędy

Wymiana zwolnicy to zadanie wymagające wiedzy, cierpliwości i szacunku do maszyny. Doświadczenie uczy, że najdroższe błędy wynikają z drobnych zaniedbań.

• Unikaj pośpiechu: Jednym z najczęstszych błędów jest pośpiech. Próba skrócenia czasu pracy często kończy się pominięciem ważnych czynności, takich jak odpowietrzanie czy kontrola poziomu oleju. To prosta droga do kosztownej naprawy zwolnicy.
• Prawidłowe podłączenie przewodów: Kolejnym problemem bywa niewłaściwe podłączenie przewodów hydraulicznych. Zamiana portów lub błędne poprowadzenie przewodu spustowego potrafi zniszczyć silnik hydrauliczny w bardzo krótkim czasie. Zawsze oznaczaj przewody przed ich odpięciem.
• Czystość powierzchni: Często spotyka się także montaż zwolnicy bez odpowiedniego oczyszczenia powierzchni styku. Brud i piasek pomiędzy elementami mogą prowadzić do nieszczelności oraz przyspieszonego zużycia, co w efekcie sprawia, że nowa część szybko ulega awarii.
• Konsultacja instrukcji: Zawsze postępuj zgodnie z oryginalnymi procedurami i instrukcjami serwisowymi producenta maszyny.
• Bezpieczeństwo: Zwolnice są bardzo ciężkimi elementami, dlatego zawsze zwracaj szczególną uwagę na sprawy bezpieczeństwa, szczególnie podczas demontażu i montażu.

Pielęgnacja zwolnicy po wymianie

Prawidłowo przeprowadzona wymiana zwolnicy to dopiero początek. Aby nowy element służył jak najdłużej, konieczna jest regularna kontrola jego stanu.

• Regularne sprawdzanie: Warto co jakiś czas sprawdzić, czy nie pojawiają się wycieki i czy poziom oleju pozostaje na właściwym poziomie.
• Styl pracy maszyny: Duże znaczenie ma również styl pracy maszyny. Gwałtowne manewry, częsta jazda po twardym podłożu czy praca z maksymalnym obciążeniem przez długi czas negatywnie wpływają na zwolnice. Świadoma eksploatacja realnie wydłuża żywotność elementów układu napędowego.
• Okresowe przeglądy: Nie należy zapominać o okresowych przeglądach. Regularna wymiana oleju i szybka reakcja na niepokojące dźwięki pozwalają uniknąć kosztownych przestojów i zachować maszynę w dobrej kondycji przez lata. Ważna jest wymiana płynu hydraulicznego po około 100 godzinach pracy nowego silnika, a także regularna wymiana oleju w zwolnicach.

Rodzaje zwolnic

Wyróżniamy trzy najczęściej spotykane konstrukcje zwolnic:

• Przekładnie obiegowe: Elementy o zwartej konstrukcji. Montuje się je w piastach kół. Nie zwiększają ani nie zmniejszają prześwitu pod obudową mostu.
• Przekładnie walcowe: Wyróżnia je uzębienie zewnętrzne. Zwolnicę umieszcza się w oddzielnej obudowie, a jej zadaniem jest zwiększanie prześwitu pod obudową mostu.
• Przekładnie różnicowe: Montowane w piastach kół. Ich konstrukcja przypomina mechanizm różnicowy. Tego rodzaju zwolnice nie wpływają na wielkość prześwitu pod obudową mostu.

tags: #jak #rozebrac #zwolnice #komatsu #pw160