Siewniki punktowe, takie jak Kleine Unicorn, RAU Unicorn czy Vicon Unicorn, są często wykorzystywane do precyzyjnego siewu rzepaku, co wynika z rosnącego zainteresowania rolników tą technologią, szczególnie w obliczu atrakcyjnych cen rzepaku. Mimo że instrukcje obsługi producentów zawierają ogólne informacje, rolnicy poszukują szczegółowych wskazówek praktycznych dotyczących przezbrajania maszyn.
Przygotowanie do przezbrojenia siewnika
Czynnością wstępną przed przezbrojeniem siewnika powinno być podniesienie go na odpowiednim wózku widłowym lub ładowarce teleskopowej. Takie ustawienie pozwala na wygodną pracę, niwelując ciasnotę między sekcjami. Jeśli siewnik jest ustawiony na ziemi, pozycja robocza jest niewygodna.
Bezpieczeństwo pracy
Należy bezwzględnie stosować przepisy BHP i zabezpieczyć widły podtrzymujące siewnik przed opadnięciem, na przykład poprzez podkładanie pod nie mocnych belek. Niektórzy rolnicy ustawiają siewnik nad kanałem, co może ułatwić pracę, zwłaszcza w sekcjach przy kołach jezdnych.
Zakup niezbędnych części do siewu rzepaku
Aby przezbroić siewnik Unicorn z wyposażenia do siewu buraków na wyposażenie do siewu rzepaku, należy zaopatrzyć się w kilka kluczowych komponentów. Ze względu na to, że katalogi części zamiennych często są w języku niemieckim, podane zostaną również ich oficjalne niemieckie nazwy.
1. Tarcze wysiewające (Zellenrad)
- Wybierz tarcze z małymi otworami, odpowiednimi do wielkości nasion rzepaku.
- Optymalna waga 1000 nasion (MTZ) rzepaku mieści się w zakresie 5,5 do 7,0 grama. Nasiona o wadze 5-6 gramów są optymalne; większe nasiona źle się przemieszczają na obwodzie tarczy, a mniejsze mogą się klinować.
- Producent określa taką tarczę symbolem 2428.
- Tarcze do rzepaku najczęściej mają 24 lub 16 otworów. Należy dobrać odpowiednią liczbę otworów, uwzględniając typ skrzyni przekładniowej siewnika (najczęściej 6-biegowa lub 3-biegowa) oraz dostępne odległości wysiewu.
- Niektóre siewniki Unicorn posiadają dodatkową przekładnię odboczkową (Vorgelege), która pozwala na uzyskanie dodatkowych odległości.
2. Półksiężyce do rzepaku (Abdeckring)
Półksiężyce do rzepaku są szersze od tych do buraków cukrowych, ponieważ muszą niwelować różnicę w średnicy nasion buraków i rzepaku, po których toczy się nasiono bezpośrednio przed wyrzutem.
3. Wyrzutniki do rzepaku (Auswerferstift)
Wyrzutniki do rzepaku zastępują wyrzutniki do buraków, które są w zasadzie kołkami sprężystymi (Spannstift).
4. Blachy półksiężyców (Verschleißblech)
Wymiana blach półksiężyców nie zawsze jest konieczna, jeśli są w bardzo dobrym stanie. Zużyte blachy (z wyraźnymi śladami wyżłobionego rowka) mogą nie przeszkadzać w siewie buraków, ale będą sprawiać problemy w siewie rzepaku.
Demontaż części do siewu buraków
Po zakupie nowych części, należy przystąpić do demontażu elementów przeznaczonych do siewu buraków.
1. Demontaż tarczy wysiewającej do buraków cukrowych
- Po zdemontowaniu zawleczki zabezpieczającej i sprężyny dociskowej, należy zdjąć tarczę wysiewającą.
- Często tarcze mogą się zaklinować, zwłaszcza jeśli siewnik nie był regularnie czyszczony wewnątrz aluminiowego korpusu. Pomaga żmudne kręcenie w lewo i prawo z jednoczesnym wyciąganiem, a w razie potrzeby użycie ściągacza.
- W starszych siewnikach Unicorn 3, w aluminiowych korpusach (Abdeckung) będących sercem siewnika (Herzstück), znajdują się otwory na czujniki systemu Uni-Check. Jeśli czujniki nie były zamontowane, otwór jest zaślepiony plastikowym korkiem. Można go wybić (wpada do środka korpusu) i przez ten otwór za pomocą drewnianego wałeczka delikatnie uderzać młotkiem, kręcąc tarczą, aby poluzować zaklinowaną tarczę. Po wybiciu tarczy, należy pamiętać o ponownym zamontowaniu plastikowego korka.
Demontaż brony talerzowej i wymiana uszkodzonych talerzy. Uprawa pola i ogrodu. Zbiory
2. Demontaż półksiężyców i blach półksiężyców
- Odkręć cztery śruby krzyżakowe M5x16 mocujące półksiężyce i blachy półksiężyców do korpusu. Śruby te często się zapiekają i mogą być trudne do wykręcenia.
- Aby uniknąć uszkodzenia śruby, zaleca się:
- Użyć bita (grota) o symbolu PH2.
- Delikatnie wbić bit młotkiem w wycięcie krzyżakowe.
- Za pomocą nasadki na bity, mocno dociskając, wykręcić śruby. Przydatny jest mocny wykrętak w kształcie litery „T” lub „L”.
- W sekcjach przy kołach jezdnych, gdzie jest mało miejsca, należy użyć krótkiego wykrętaka w kształcie litery „L” (np. firmy Wolfcraft).
Rozwiercanie uszkodzonych śrub
W przypadku rozkalibrowania śruby krzyżakowej i problemów z jej odkręceniem, można:
- Rozwiercić łeb śruby małym wiertłem dobrej jakości (np. fi 2 lub 3).
- Użyć dwustronnego wykrętaka do urwanych śrub (np. zestawu wykrętaków firmy DFJA). Wkładając odpowiedniej wielkości wykrętak do wkrętarki akumulatorowej odpowiednią stroną i włączając lewe obroty, rozwiercić otwór. Następnie, wkładając wykrętak drugą stroną i nadal używając lewych obrotów, wykręcić uszkodzoną śrubę.
3. Demontaż wyrzutnika do buraków (Spannstift)
Wyrzutnik do buraków należy wybić za pomocą wybijaka odpowiedniej wielkości.
Montaż zestawu do siewu rzepaku
Po zdemontowaniu części do siewu buraków, przystępujemy do montażu nowych komponentów do rzepaku.
1. Kontrola i wymiana blach półksiężyców
To ostatni moment na sprawdzenie stanu blach półksiężyców (Verschleißblech) i ich ewentualną wymianę, jeśli są zużyte.
2. Przykręcanie półksiężyców
Półksiężyce można przykręcać wkrętarką akumulatorową, ustawiając ją na 4 lub 5 bieg. W sekcjach przy kołach jezdnych należy użyć krótkiego śrubokręta lub wykrętaka. Często stożkowe śruby krzyżakowe zastępowane są odpowiednimi stożkowymi śrubami imbusowymi.
3. Wbijanie wyrzutnika do rzepaku
Wbić stożkowy wyrzutnik do rzepaku (Auswerferstift) do momentu, aż jego wysunięta część będzie zachodziła na otwory tarczy wysiewającej. Należy jednocześnie pilnować, aby wyrzutnik nie ocierał się o tarczę (tarcza nie powinna "dzwonić" podczas obrotu).
4. Montaż tarczy wysiewającej
Zamontuj tarczę wysiewającą do rzepaku, zabezpieczając ją sprężyną i zawleczką.
5. Ustawienie wysokości wyrzutnika wewnętrznego ("L-ka")
Wyrzutnik wewnętrzny (Auswerfer), zwany "L-ką", jest przykręcany od zewnętrznej strony korpusu za pomocą śruby z łbem na klucz 10. Ma on możliwość regulacji w górę i w dół i wchodzi w wyżłobienie w półksiężycu. Jego zadaniem jest wyrzucenie przyklejonego nasiona, jeśli nie wypadnie ono pod wpływem grawitacji w bruzdę. Należy go ustawić możliwie blisko tarczy, ale tak, aby nie ocierał się o nią. Wielu rolników stosuje szczelinomierz o rozmiarze 0,2-0,25 mm. Zbyt ciasne ustawienie może doprowadzić do uszkodzenia delikatnej tarczy do rzepaku (tarcze do rzepaku mają cieńszą ściankę niż tarcze do buraków ze względu na małą średnicę nasion).
Ustawienie skrzyni biegów i próba kręcona
Po zamontowaniu wszystkich elementów należy ustawić odpowiednie przełożenie na skrzyni biegów i przeprowadzić próbę kręconą.
Ustawienie odpowiedniego przełożenia
Ustaw odpowiednie przełożenie na skrzyni biegów, aby uzyskać pożądane odstępy wysiewanych nasion, najczęściej w zakresie 5-5,5 cm. Ponieważ na siewnikach i w instrukcjach obsługi rzadko podawana jest dokładna tabela wysiewu dla rzepaku, należy posiłkować się tabelą do buraków cukrowych. Na przykład, jeśli dla buraków stosowano tarcze 6-otworowe, a tabela na danym biegu wskazywała odległość 20 cm, to przy tarczy 24-otworowej (cztery razy więcej otworów) uzyskamy przybliżoną odległość 5 cm (20 cm / 4). W przypadku innych tarcz do buraków obliczenia wykonuje się analogicznie.
Próba kręcona
- Podnieś siewnik i nasyp nasiona rzepaku do wszystkich sekcji. Producent siewnika zaleca wymieszanie nasion rzepaku z talkiem, aby zmniejszyć ich lepkość, choć rolnicy rzadko stosują się do tego zalecenia.
- Pod każdą sekcję podłóż pojemniki. Kręć kołem napędowym, aby tarcze wysiewające się wypełniły i nasiona zaczęły wypadać.
- Po kilku obrotach sprawdź stan "wysianych" nasion. Jeśli nie są rozkruszone, oznacza to, że nasiona są odpowiedniej wielkości, a oba wyrzutniki (wewnętrzny "L-ka" i zewnętrzny stożkowy) zostały dobrze ustawione.
- Jeśli nasiona są nieuszkodzone, wsyp je z powrotem do zbiorników. Ponownie ustaw pojemniki pod redlicami i zaznacz kredą na kole napędowym miejsce, od którego zacznie się kolejna próba.
- Kręć kołem napędowym, np. 5 razy, i policz w każdym pojemniku ilość wyrzuconych nasion. Przy obwodzie koła siewnika Unicorn wynoszącym 200 cm, 5 obrotów daje teoretyczną odległość przejazdu 1000 cm. Dzieląc 1000 cm przez liczbę nasion w pojemniku, uzyskasz przybliżoną odległość wysiewu nasion (np. przy 190 nasionach będzie to 5,26 cm). Sprawdź, czy wszystkie sekcje wysiewają podobną ilość nasion. Zmiana przełożenia na skrzyni biegów pozwoli na uzyskanie innych odległości.
- W praktycznym siewie w polu odległości mogą się nieznacznie różnić od teoretycznych. Przed siewem w polu należy dopilnować, aby ciśnienie w kołach jezdnych wynosiło 1,5 bar. Wtedy odległości określone w tabeli będą w przybliżeniu zachowane.
Dodatkowe uwagi dotyczące siewu punktowego rzepaku
Przygotowując się do siewu punktowego rzepaku, warto zwrócić uwagę na kilka dodatkowych aspektów, które mogą wpłynąć na efektywność i jakość siewu.
1. Jakość nasion rzepaku
Wybierając nasiona rzepaku, należy dopilnować, aby były one w miarę wyrównane, a ich otoczka okrągła. Niewyrównane nasiona mogą prowadzić do podwójnego wysiewu, ponieważ mniejsze nasiona często są zabierane podwójnie, a regulacja wyrzutnika ("L-ki") staje się wtedy trudniejsza.
2. Kontrola luzu ośki napędzającej tarczę wysiewającą
Przy okazji wymiany zestawu wysiewającego, warto sprawdzić, czy ośka napędzająca tarczę wysiewającą (Welle Z-16) nie ma luzu. Ewentualny luz można wyeliminować za pomocą podkładek ustalających o grubości 0,1; 0,2; 0,3 mm lub nawet 1 mm. Ta uwaga dotyczy również siewu buraków cukrowych.
3. Stan redlic
Redlice, podobnie jak przy siewie buraków cukrowych, powinny być ostre i mieć kształt litery "V", a nie "U".
4. Głębokość wysiewu i prędkość siewu
Należy ustawić odpowiednią głębokość wysiewu w zależności od warunków glebowych. Siew powinno się prowadzić z prędkością około 6-7 km/h.
Zalety siewu punktowego rzepaku
Technologia siewu punktowego rzepaku oferuje szereg korzyści, które przekładają się na lepszy rozwój roślin i wyższe plony.
- Łan jest bardziej przewiewny i mniej podatny na choroby grzybowe.
- Rzepak wysiewany w szerokich międzyrzędziach (zazwyczaj 45 cm) bardzo dobrze się rozkrzewia i wytwarza zwiększoną liczbę bocznych pędów.
- Rośliny mają korzystniejsze warunki wschodowe, co skutkuje szybszym i bardziej równomiernym wschodem.
- Występują lepsze warunki do bujnego rozwoju rozety przed spoczynkiem zimowym. Ważne jest jednak zastosowanie jesienią regulatora wzrostu, aby zapobiec nadmiernemu wynoszeniu stożka wzrostu i zwiększyć szanse przezimowania.
- Mimo szerokich rzędów, łan pozostaje niezachwaszczony do zbioru.
- Podczas stosowania środków ochrony roślin, łan z mocną łodygą główną i silnymi rozgałęzieniami bocznymi dobrze znosi wjazd opryskiwacza na pole.
Dodatkowe uwagi od rolników z Wielkopolski
Klienci z Wielkopolski, którzy stosują siew punktowy rzepaku, dzielą się swoimi doświadczeniami:
- Punktowy siew rzepaku nie wymaga specjalnych zabiegów agrotechnicznych. Uprawa, ochrona i nawożenie są podobne do technologii tradycyjnej.
- Średnia obsada wynosi około 50-55 sztuk na metr kwadratowy, co daje zużycie około 2-2,5 kg nasion na hektar.
- Termin agrotechniczny siewu to około 15-30 sierpnia.
- Przy zbiorze rzepaku wymagane jest wyższe prowadzenie hederu, aby nie obciążać kombajnu. Łodygi rzepaku sianego punktowo są grubsze i zawierają więcej wilgoci, co może zwiększyć wilgotność wymłóconych nasion. Aby temu zaradzić, rolnicy stosują glifosat w dawce 3 l/ha (bez siarczanu amonu) oraz sklejacz łuszczyn na 3 tygodnie przed zbiorem.
Rolnicy stosujący technologię siewu punktowego rzepaku siewnikami Unicorn podkreślają, że przynosi ona wymierne korzyści w postaci większej wydajności plonów i oszczędności nasion. Przedstawione informacje są oparte na doświadczeniach praktycznych i mają charakter pomocniczy, a nie stanowią oficjalnej instrukcji obsługi. Każdy rolnik musi samodzielnie zadecydować, które z podanych informacji są dla niego odpowiednie.