Prawidłowe wyregulowanie kombajnu pozwala na zwiększenie jego wydajności nawet o 25%. Właściwa regulacja tak złożonej maszyny nie jest jednak łatwa, ponieważ idealne ustawienie nie jest w pełni możliwe - wiele czynników, takich jak odmiana rośliny, wilgotność łanu, termin zbioru czy zachwaszczenie, wymusza ciągłe poprawki. Podstawowymi zespołami mającymi wpływ na straty nasion są: zespół żniwny (heder), zespół omłotowy oraz zespół czyszczący.
Zespół żniwny: fundament wydajnego zbioru
Istotnym warunkiem pracy kombajnu jest dobrze ustawiony przyrząd żniwny, który powinien pracować na optymalnej wysokości oraz z właściwym wysunięciem stołu. Zastosowanie wydłużonego dna w hederze ogranicza wyrzucanie nasion na pole do minimum, gdyż palce nagarniacza pracują nad wydłużonym dnem, co sprawia, że osypujące się ziarno trafia do wnętrza maszyny.
Regulacja nagarniacza
- Prędkość obwodowa nagarniacza powinna być ściśle zsynchronizowana z prędkością roboczą kombajnu.
- Przy łanie wyległym lub pochylonym wskazany jest wzrost prędkości obwodowej, jednak nie większy niż 10% w stosunku do prędkości jazdy.
- Podczas zbioru roślin stojących prosto nagarniacz powinien być cofnięty i uniesiony tak, aby belki palcowe lekko wchodziły w łan.
Wysokość koszenia
Wysokość koszenia przekłada się na wydajność pracy oraz ilość słomy. Niższe koszenie dostarcza więcej słomy, ale zmniejsza wydajność i może powodować „oklejanie” ziaren (szczególnie w zielonym rzepaku). Podniesienie hederu zmniejsza obciążenie zespołów omłotowego i separującego.
Zespół omłotowy: optymalizacja młócenia
Kluczowymi parametrami są szczelina między klepiskiem a bębnem oraz prędkość obrotowa bębna. Zależnie od warunków pogodowych należy stosować następujące zasady:
| Warunki | Szczelina omłotowa | Obroty bębna |
|---|---|---|
| Suche | Zmniejszyć | Zmniejszyć |
| Mokre | Zwiększyć | Zwiększyć |
Wskazówka: Jeśli w zbiorniku zauważysz uszkodzone ziarna, najpierw zwiększ prędkość jazdy (słoma stworzy otulinę dla nasion). Dopiero w dalszej kolejności zmniejsz obroty bębna lub zwiększ szczelinę omłotową.
Układ separacji i czyszczenia
Za czystość ziarna odpowiadają sita żaluzjowe oraz wentylator. Przy zbiorze roślin drobnonasiennych szczeliny sit powinny być ustawione na najmniejsze wartości, przy czym sito górne zawsze powinno być ustawione na nieco większą szczelinę niż dolne (o ok. 3-4 mm).
Prędkość obrotowa wentylatora musi być dostosowana tak, aby strumień powietrza oddzielał plewy, nie wyrzucając przy tym lekkich nasion na pole. W nowoczesnych maszynach wsparciem dla operatora są systemy automatyczne, takie jak Cemos Automatic czy Grain Loss Calculator, które pomagają zoptymalizować pracę w czasie rzeczywistym.
Wskazówki dla konkretnych upraw
- Rzepak: Wymaga ostrożnego młócenia. Szczelina na wylocie powinna wynosić 13-16 mm, a obroty bębna 500-700 obr./min. Niezbędne jest użycie kos bocznych i wydłużonego stołu.
- Jęczmień: Podatny na uszkodzenia mechaniczne. Przy problemach z ościami należy zmniejszyć szczelinę klepiska.
- Kukurydza: Wymaga wymiany adaptera na rzędowy oraz zredukowania prędkości układów transportujących, aby uniknąć uszkodzeń ziarna.
Konserwacja i kontrola strat
Ustawienie kombajnu to proces ciągły. Operator powinien regularnie sprawdzać straty za maszyną, np. poprzez liczenie ziaren pozostałych w kłosach na powierzchni pola. Poza sezonem kluczowe jest dokładne oczyszczenie maszyny z resztek słomy i ziarna, co chroni elementy przed korozją i gryzoniami, oraz sprawdzenie stanu pasków napędowych, łożysk i sit.