Opryskiwacze rolnicze są kluczowymi maszynami w nowoczesnym rolnictwie, a ich prawidłowe ustawienie i kalibracja mają decydujący wpływ na skuteczność zabiegów, wysokość plonów i rentowność produkcji. Niezależnie od tego, czy masz do czynienia z prostym modelem, czy z zaawansowanym opryskiwaczem z komputerem polowym, precyzyjne rozprowadzanie środków ochrony roślin jest absolutnie niezbędne. Właściwa kalibracja pozwala również oszczędzać środki ochrony roślin i dbać o środowisko.
Zawór Sterująco-Rozdzielczy i Kompensacja Ciśnienia
Sercem układu cieczowego opryskiwacza jest zawór sterująco-rozdzielczy, który odpowiada za regulację ciśnienia i rozdział cieczy do sekcji opryskowych oraz innych odbiorników, takich jak rozwadniacz czy urządzenia płuczące. Kluczową rolę odgrywają również zawory sekcyjne, kierujące ciecz do poszczególnych sekcji opryskowych.
Zawór sterująco-rozdzielczy z zaworami kompensacyjnymi jest potocznie nazywany rozdzielaczem stałociśnieniowym. Umożliwia on utrzymanie nastawionego ciśnienia na stałym poziomie, niezależnie od liczby wyłączanych sekcji. Dokładność działania tego zaworu ma decydujący wpływ na precyzję dawkowania cieczy opryskowej.
Regulacja Sekcji Opryskowych
Często rolnicy uważają, że zawór nie działa prawidłowo lub że nie da się go wyregulować. Głównymi błędami podczas nastaw jest regulacja wszystkich sekcji jednocześnie lub regulacja sekcji pracujących, zamiast tych zamkniętych, co jest prawidłowe.
- Przygotowanie: Napełniony wodą opryskiwacz podłączamy do ciągnika. Włączamy opryskiwanie na wszystkich sekcjach. Mieszadło powinno pracować, rozwadniacz powinien być wyłączony.
- Ustawienie parametrów: Obroty silnika i ciśnienie robocze nastawiamy takie, jakie mają być podczas zabiegu opryskiwania.
- Regulacja pierwszej sekcji: Następnie zamykamy pierwszą sekcję i obserwujemy manometr. Jeżeli ciśnienie się zmieniło, należy je doprowadzić do wartości poprzedniej, obracając małym pokrętłem zaworu kompensacyjnego na tej sekcji, którą wyłączyliśmy. Obracając niewielkimi ruchami w lewo zmniejszamy, w prawo - zwiększamy ciśnienie.
- Sprawdzenie stabilności: Po wyregulowaniu kilkakrotnie włączamy i wyłączamy daną sekcję i sprawdzamy, czy pomimo manipulowania zaworem sekcyjnym (dźwigienką) ciśnienie pozostaje na niezmienionym poziomie.
- Regulacja kolejnych sekcji: Gdy wyregulujemy pierwszą sekcję, należy przeprowadzić regulacje na kolejnych w ten sam sposób. Robimy to pojedynczo, regulując pokrętłami tych sekcji, które zamykamy.
W opryskiwaczach z komputerem stosowane są zawory z tzw. kompensacją ciśnienia. Coraz częściej zawory takie znajdziemy także w opryskiwaczach z ręcznym sterowaniem. Proces regulacji jest podobny: włączamy oprysk na wszystkie sekcje, ustawiamy stałe obroty WOM i dokładnie obserwujemy manometr. Następnie zamykamy sekcje od lewej do prawej. Zamykając sekcję obserwujemy, czy na manometrze nie zmieniło się ciśnienie, tak samo po ponownym włączeniu sekcji. Jeśli wskazówka zmienia położenie, trzeba wyregulować zawór pokrętłem w przedniej części aż do momentu, gdy zamknięcie sekcji nie będzie powodować zmiany ciśnienia na manometrze.
Znaczenie Kalibracji Opryskiwacza
Kalibracja rozpylacza
Kalibracja opryskiwacza to podstawowy wymóg Integrowanej Ochrony Roślin i czynność, która ma istotny wpływ na skuteczność zabiegów. Ostatecznie decyduje o wielkości i jakości zebranych plonów, a więc o opłacalności produkcji. Zgodnie z dyrektywą 2009/128/WE, kalibracja jest konieczna i powinna być przeprowadzana przed każdym sezonem wegetacyjnym, po dłuższym postoju opryskiwacza polowego, a także po modyfikacji parametrów pracy sprzętu. Należy również wykonywać okresową kalibrację co 3 lata, którą przeprowadza uprawniony diagnosta za pomocą specjalistycznego sprzętu.
Celem kalibracji jest uzyskanie równomiernej pracy rozpylaczy, pożądanej wielkości kropel i odpowiedniej dawki cieczy roboczej na 1 ha. Prawidłowo skalibrowany opryskiwacz to więcej pieniędzy, które zostaną w portfelu rolnika. Nowoczesne opryskiwacze automatycznie dawkują ciecz roboczą i niwelują dryft aplikowanych kropel, dzięki czemu unika się nadmiernej podaży środka ochrony roślin i jego niekontrolowanego znoszenia poza granice pola. Jednak ta technologia nie spełnia swojej roli, jeśli nie jest uzupełniona konserwacją i regularną kalibracją opryskiwacza.
Przygotowanie Opryskiwacza do Kalibracji
Przed przystąpieniem do kalibracji należy zadbać o ogólny stan techniczny opryskiwacza.
1. Układ filtracji
- Filtr ssawny: Kontrolę należy rozpocząć od filtra ssawnego. Gdy zbiornik jest pusty (np. po zimie), filtr można swobodnie demontować. W sezonie, przy wypełnionym zbiorniku, należy zamknąć zawór doprowadzający ciecz przed demontażem.
- Filtr ciśnieniowy: Kolejny punkt to demontaż filtra ciśnieniowego, które zazwyczaj są filtrami samooczyszczającymi.
- Dodatkowe filtry: Czasami opryskiwacze wyposażone są w dodatkowe filtry ciśnieniowe umieszczone na końcach przewodów doprowadzających ciecz do poszczególnych sekcji. Te filtry nie są samooczyszczające, więc zalecana jest ich częstsza kontrola. Warto wiedzieć, że niektóre mieszadła cieczy w zbiorniku mogą być również wyposażone w dodatkowe filtry.
2. Pompa
Pompa, z reguły membranowo-tłokowa, to pierwszy element każdego opryskiwacza. Jej kontrolę należy rozpocząć od sprawdzenia poziomu oleju smarującego obrotowe elementy pompy. Producenci zalecają uruchomienie pompy i kontrolę poziomu oleju w przezroczystym zbiorniku wyrównawczym. Jeśli poziom jest zbyt niski i obniża się po uzupełnieniu oleju, najczęstszą przyczyną jest uszkodzona membrana. Warto przyjrzeć się także kolorowi oleju w zbiorniku - mętna konsystencja świadczy o obecności wody, co może wskazywać na uszkodzoną membranę pompy lub powietrznika.
Kolejny punkt kontroli pompy to pomiar ciśnienia w powietrzniku. Zaleca się, aby wynosiło ono od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego w czasie oprysku.
3. Przewody cieczowe i belka
Kolejny etap przygotowania to kontrola wszystkich przewodów cieczowych. Warto przyjrzeć się także elementom zawieszenia belki. Trzeba się tutaj skupić nie tylko na wahaniach belki w płaszczyźnie góra/dół, ale także przód/tył.
4. Rozpylacze
Sercem opryskiwacza w zasadzie nie jest pompa, a rozpylacze i zawory sekcyjne. Jeśli te podzespoły będą działać niepoprawnie, nie ma mowy o dokładnym oprysku. Przed rozpoczęciem kalibracji opryskiwacza zaleca się zamontować wszystkie nowe rozpylacze (np. o rozmiarze 03). Tylko z nowymi rozpylaczami mamy pewność, że nasza praca nie pójdzie na marne. Podczas kalibracji warto skorzystać z jednego nowego rozpylacza, co pomoże w porównaniu wydajności używanych rozpylaczy. Należy upewnić się, że dysze do opryskiwacza polowego i filtry są czyste.
Jak Skalibrować Opryskiwacz Krok po Kroku
Kalibracja opryskiwacza nie jest szczególnie skomplikowanym przedsięwzięciem, ale wymaga precyzji.
1. Zamontuj nowy komplet rozpylaczy
Dzięki temu będziesz miał pewność, że cała operacja zakończy się sukcesem. Wszystkie nowe rozpylacze muszą być jednakowe.
2. Uruchom opryskiwacz i sprawdź szczelność
Wlej wodę minimum do połowy zbiornika opryskiwacza. Następnie włącz go, aby przekonać się, czy sprzęt działa w odpowiedni sposób i czy nie powstają wycieki. Sprawdź działanie opryskiwacza na postoju. Włącz oprysk i ustaw takie obroty na WOM, aby manometr wskazywał ciśnienie, na jakim z reguły pracujemy w polu. Trzeba przyjrzeć się pracy wszystkich rozpylaczy, czy wydostający się strumień cieczy ma równy wachlarz i czy ciecz jest równomiernie rozpylana. Problemem najczęściej są tutaj zużyte rozpylacze. Jeśli praca pojedynczych rozpylaczy budzi zastrzeżenia, należy wymienić cały zestaw końcówek na belce.
3. Ustal odpowiednią dawkę cieczy roboczej
Ustal na początku dawkę, jaką chcesz aplikować na 1 ha. Sprawdź zalecenia producenta danego środka w tym zakresie.
4. Sprawdź rozstaw rozpylacza na belce polowej
W większości przypadków wynosi on 0,5 m.
5. Ustal rzeczywistą prędkość jazdy ciągnika / opryskiwacza
Wyznacz odcinek pomiarowy o długości 100 metrów (lub 360 m w przypadku szybszej metody). Przejedź go z taką samą szybkością jaką rozwiniesz podczas wykonywania oprysku (prędkość robocza). Przypilnuj, żeby obroty silnika były stałe podczas pomiaru szybkości jazdy i późniejszego testu rozpylacza. Przed wykonaniem testu wypełnij połowę opryskiwacza czystą wodą. Dla pewności możesz wybrany odcinek przejechać dwa razy, a potem uśrednić wynik. Czas potrzebny na przejechanie 100 metrów zanotuj w sekundach.
Pamiętaj, aby zmierzyć rzeczywistą prędkość, należy załączyć bieg, na którym planujesz przeprowadzać oprysk. Całość sprawdź w warunkach zbliżonych do polowych, a nie na łące czy asfalcie - wówczas pomiary nie będą miarodajne. Podczas wykonywania tej czynności prędkość obrotowa silnika powinna być taka sama.
Następnie należy obliczyć prędkość jazdy na bazie pomiaru czasu:
Prędkość jazdy [km/h] = (długość odcinka pomiarowego w metrach / czas przejazdu w sekundach) x 3,6
Możesz także skorzystać z uproszczonej metody: stały współczynnik 360 dzielimy przez zmierzony czas przejazdu odcinka 100 m, np. 43 sekundy. Wynik da nam prędkość w km/h.
6. Oblicz wymagany wydatek rozpylacza
Wydatek rozpylacza można obliczyć według wzoru:
Wydatek rozpylacza [l/min] = (dawka cieczy roboczej [l/ha] x rozstaw rozpylaczy [m] x prędkość przejazdu [km/h]) / 600
Dla dawki 200 l/ha, prędkości 8,4 km/h i rozstawu 50 cm, wydatek powinien wynosić 1,4 l/min na rozpylacz.
7. Wybierz rozpylacz i ciśnienie
Do każdego rozpylacza powinna być dołączona tabela wydatków cieczy (karta charakterystyki rozpylaczy). Na podstawie powyższych obliczeń można wybrać odpowiedni rozpylacz oraz ustalić ciśnienie robocze, przy którym będzie osiągany wymagany wydatek. Należy szukać wartości dla odpowiedniej wielkości rozpylacza.
Z obliczeń wynika, że podczas pracy z rozpylaczami 03 zakładana dawka 200 l/ha przy prędkości 8,4 km/h będzie wypryskiwana przy ciśnieniu około 3 bar.
8. Przetestuj rzeczywiste natężenie wypływu z rozpylaczy
W kolejnym kroku należy założyć komplet rozpylaczy i uruchomić je wraz ze wszystkimi sekcjami układu cieczowego, i ustawić odpowiednio dobrane ciśnienie. Później mierzy się natężenie wypływu wody z konkretnych rozpylaczy do naczyń miarowych w ściśle określonym czasie (przez 1 minutę). Odchylenie średniego wydatku nie powinno przekraczać +/- 5% od tego, który został ustalony w procesie kalibracji - w ten sposób można obliczyć rzeczywisty wydatek.
Jeżeli odchylenie jest większe, konieczne jest skorygowanie ciśnienia. W sytuacji, gdy wydatek rzeczywisty jest zbyt wysoki, należy je zmniejszyć, natomiast gdy jest on zbyt niski, trzeba je zwiększyć.
Wartość skorygowanego ciśnienia można wyliczyć na podstawie następującego wzoru:
P2 = P1 x (Q2/Q1)2
- P2 - ciśnienie skorygowane [bar]
- P1 - ciśnienie ustalone [bar]
- Q1 - wydatek ustalony [l/min]
- Q2 - wydatek wyliczony [l/min]
Kalibracja Opryskiwacza Sadowniczego
Kalibrując opryskiwacz sadowniczy, oblicza się lub ustala właściwą dawkę cieczy. Przy obliczaniu bierze się pod uwagę szerokość i wysokość drzew oraz rozstawienie rzędów. Kolejny krok to zmierzenie czasu przejazdu testowego traktora/opryskiwacza i właściwej prędkości. Na koniec należy sprawdzić w tabeli wydatków rozpylaczy, ile potrzeba litrów substancji na minutę.
Nowoczesne Technologie Wspierające Kalibrację
Kalibracja opryskiwacza z komputerem zdecydowanie ułatwia zadanie, ponieważ elektroniczne urządzenia wykonują większość pracy. Dodatkowo są one bardzo precyzyjne. Komputer polowy czy automatyczne sterowanie opryskiwaczem marki TeeJet to przykłady rozwiązań, które mogą znacznie usprawnić proces kalibracji i zapewnić wysoką dokładność aplikacji.
tags: #jak #ustawic #opryskiwacz #sekcje