Niektóre rozrzutniki obornika z pionowymi walcami mogą być wykorzystywane zdecydowanie bardziej uniwersalnie, na przykład do wysiewu wapna. Do tego muszą jednak spełnić kilka warunków.
Uniwersalność rozrzutników obornika
Rozrzutniki obornika stają się maszynami coraz bardziej uniwersalnymi. Obecnie nie służą już tylko do nawożenia organicznego, ale także do wapnowania, czy też do transportu materiałów objętościowych, na przykład zielonki z pola do silosu.
Adaptery do rozrzutników
Do wysiewu wapna najlepiej nadają się rozrzutniki wyposażone w adaptery z pionowymi walcami, zakończonymi u dołu dużymi tarczami rozsiewającymi. Tarcze powinny być osadzone w specjalnych podstawach z zagłębieniami podłogi adaptera, aby materiał nie był kierowany w innym kierunku niż do tyłu i na boki.
Warto pamiętać, że wapno jest materiałem o wiele cięższym niż obornik. Wiąże się to z ryzykiem przeładowania maszyny i uszkodzenia na przykład układu jezdnego. Drugą rzeczą związaną z wysoką masą nawozu jest duży nacisk na podłogę skrzyni. W niektórych rozrzutnikach stosuje się cztery łańcuchy, co zapewnia małe odstępy na listwach i eliminuje problemy z tymi elementami. Zbyt duży ładunek na rozrzutniku może spowodować zatrzymanie taśmy.
Rolników, którzy kupują rozrzutnik z myślą o wysiewie wapna, warto poinformować o konieczności konfiguracji z mocniejszym silnikiem hydraulicznym napędzającym taśmę. Zapewni to płynny przesuw materiału. Wapno wysiewa się równomiernie i szeroko przy szybkich obrotach tarcz, dlatego ważne jest sprawdzenie, czy producent rozrzutnika dopuszcza pracę z obrotami WOM na poziomie 1000 obr./min.
Rodzaje adapterów i ich zastosowanie
O rodzajach adapterów do rozrzutników, ich zastosowań oraz efektów pracy można pisać wiele. Najważniejsze jest, aby pamiętać, że każdy typ adaptera jest przeznaczony do innych rodzajów nawozu. Adaptery pionowe najlepiej sprawdzają się przy rozwożeniu obornika (modele 4-walcowe niemal wyłącznie do tego typu nawozu). Adaptery poziome oraz bijakowe, wyposażone w tarcze rozrzucające, powstały głównie z myślą o wapnowaniu oraz nawożeniu innymi materiałami łatwo rozdrabniającymi się. Właściwy dobór tego kluczowego zespołu maszyny zapewni optymalny efekt pracy. I o ile w pewnym zakresie można oczekiwać uniwersalności, o tyle w przypadku nawozów o skrajnie różnych właściwościach fizycznych warto rozważyć zakup dwóch różnych adapterów - jeden do wywozu obornika, drugi zaś do wapna czy torfu.
Jak ustalić dawkę wysiewu?
Ustalenie dawki wysiewu wapna często wymaga metody prób i błędów. Polega to na wysianiu porcji wapna na niewielką powierzchnię i korygowaniu dawki, głównie przez zmianę prędkości przesuwu taśmy lub prędkości jazdy zestawu. Zaletą wapna jest to, że ewentualne przedawkowanie podczas próby nie powinno przynieść znaczących efektów ubocznych, w przeciwieństwie do nawozów mineralnych.
Precyzyjne ustawienie dawki
Istnieją jednak sposoby na precyzyjne ustawienie dawki wysiewu. Rozrzutnik może być wyposażony w wagę i sterownik. Operator wprowadza na nim jedynie wymaganą dawkę wapna (dotyczy to również obornika) oraz szerokość roboczą, na jaką wysiewa je rozrzutnik. Komputer sterujący, który pozwala utrzymać określoną dawkę nawozu niezależnie od prędkości jazdy, nadzorować pracę maszyny i sterować funkcjami hydraulicznymi, to atrakcyjny element, za który wielu rolników skłonnych jest dopłacić od kilku do kilkunastu tysięcy złotych.
Dodatkowe wyposażenie rozrzutników
Zasuwa skrzyni
Coraz większa część rozrzutników obecnych na rynku już w standardzie wyposażona jest w zasuwy skrzyni, czyli unoszone hydraulicznie ściany, które oddzielają przestrzeń ładunkową od adaptera. Ma ona na celu zapobieganie wydostawaniu się materiału ze skrzyni podczas transportu, co chroni drogę lub podwórko przed zanieczyszczeniem. Zapobiega również opadaniu obornika na walce adaptera, co mogłoby utrudnić rozruch maszyny i spowodować nierównomierny rozkład nawozu na uwrociach. Opadający w dużych ilościach obornik zalegający na walcach nie jest odpowiednio rozdrobniony, co dodatkowo prowadzi do zapychania się maszyn uprawowych.
Przystawka objętościowa
Tylnej ściany nie należy mylić z przystawką objętościową. Przystawka to nic innego jak tylna burta o kształcie wyprofilowanym w taki sposób, aby zwiększać objętość skrzyni ładunkowej. Jest ona montowana w miejscu adaptera rozrzucającego po jego zdemontowaniu. Użycie samej zasuwy skrzyni również umożliwia wykorzystanie rozrzutnika jako przyczepy, ale nie zapewnia tak dużej pojemności skrzyni. Zatem przystawka jest chętnie wybieraną opcją doposażenia.
Dwubiegowa przekładnia
Dodatkowym elementem wyposażenia przydatnym podczas prac transportowych jest dwubiegowa przekładnia napędu przenośnika podłogowego, która znacznie skraca czas wyładunku materiału. Nie każdy rozrzutnik ma przewidzianą taką opcję, ale też nie każdy jej potrzebuje. Maksymalna prędkość posuwu taśmy osiągana przy jednobiegowej przekładni wynosi około...
Osłona adaptera pionowego
Tylnej klapy nie należy również mylić z osłoną adaptera pionowego. Osłona to element ochronny, opuszczany na walce adaptera jedynie na czas transportu. Nie jest wykorzystywany podczas pracy.
Deflektory
Deflektory przede wszystkim mają ograniczać szerokość rozrzutu, co jest przydatne podczas przejazdu roboczego na skraju pola. Dzięki nim możliwe jest osiągnięcie równomiernej i pełnej dawki nawozu aż do samej miedzy. A z uwagi na proekologiczne znaczenie, jest to element premiowany przy obecnych naborach na dotacje na zakup maszyn rolniczych.
Ogumienie i amortyzacja
Wśród pozostałych elementów wyposażenia, na które zwracają uwagę rolnicy, można wymienić choćby niestandardowe rozmiary ogumienia, dostosowane do warunków danego gospodarstwa. Szersze ogumienie lepiej zachowuje się na grząskim terenie, ale również w mniejszym stopniu niszczy strukturę gleby poprzez ugniatanie. Często wpływa także na wyższy komfort jazdy, choć pod tym względem znacznie większe znaczenie ma układ amortyzacji dyszla.