Lucerna jest cenionym gatunkiem paszowym o wysokiej zawartości białka, wykorzystywanym w siewie czystym lub mieszankach z trawami. Skuteczne zarządzanie plantacją wymaga zrozumienia procesów zachodzących w glebie oraz doboru odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, w tym efektywnego odchwaszczania oraz przygotowania pola do likwidacji uprawy.
Charakterystyka zachwaszczenia w uprawie lucerny
Z praktycznego punktu widzenia w lucernie należy rozróżnić dwa etapy zagrożenia:
- Rok zasiewu: dominują gatunki jednorodne (np. bodziszek, chwastnica, gorczyca, gwiazdnica, jasnoty, komosa), od których konkurencyjności zależy udany start plantacji.
- Kolejne lata użytkowania: pojawiają się chwasty wieloletnie, które ograniczają rozwój rośliny i jakość paszy. Do największych konkurentów należą: bylica pospolita, mniszek pospolity, ostrożeń polny, perz właściwy oraz różne gatunki szczawiu.
Wszystkie wymienione rośliny wieloletnie mają silne systemy korzeniowe, przez co intensywnie konkurują o składniki pokarmowe. Chwasty wysokie mocno zacieniają lucernę, natomiast niskie gatunki wieloletnie zasiedlają miejsca, w których doszło do wypadów roślin uprawnych.
Metody ochrony i ograniczania konkurencji
Kluczowym elementem jest ograniczanie konkurencji chwastów. W pierwszym roku zaleca się głównie zabiegi pielęgnacyjne. Mechaniczne niszczenie chwastów jest możliwe właściwie tylko przy szerokiej rozstawie rzędów, pozwalającej na stosowanie narzędzi spulchniających i pielących międzyrzędzia.
Zwalczanie chemiczne i agrotechniczne
Chemiczne odchwaszczanie daje zazwyczaj lepszą skuteczność niż koszenie. Należy je prowadzić w oparciu o zarejestrowane herbicydy (np. Corum 502,4 SL, Stomp Aqua 455 CS) zgodnie z zaleceniami Instytutu Ochrony Roślin - PIB. W przypadku intensywnego zachwaszczenia skuteczne bywa również wcześniejsze koszenie na wysokości 10-15 cm.
| Metoda | Zalety | Uwagi |
|---|---|---|
| Mechaniczna | Brak pozostałości chemicznych | Wymaga szerokiej rozstawy rzędów |
| Chemiczna | Wysoka skuteczność | Ograniczona liczba zarejestrowanych środków |
| Agrotechniczna (koszenie) | Ograniczenie rozwoju chwastów wysokich | Zabieg wspomagający |
Zagrożenia specyficzne: kanianka i czynniki abiotyczne
Czasami problemem nie są typowe chwasty, lecz pasożytnicza kanianka koniczynowa i wonna. Jest to roślina bezzieleniowa, obligatoryjny pasożyt, który czerpie wodę i substancje organiczne z lucerny za pomocą ssawek. Kanianka rozprzestrzenia się bardzo szybko, a jej nasiona zachowują żywotność w glebie nawet przez 10-12 lat.
Innymi zagrożeniami dla plantacji są przymrozki (szczególnie w fazie liścieni), susza oraz zbyt wysoki poziom wód gruntowych, prowadzący do gnicia korzeni. Należy również unikać przenawożenia azotem, które osłabia zdolność lucerny do wiązania azotu z powietrza i sprzyja rozwojowi chwastów.
Likwidacja plantacji: podorywka i dobór narzędzi
Likwidacja lucerny przed założeniem kolejnej uprawy wymaga właściwej uprawy pożniwnej. Uprawa pożniwna (podorywka) ma za zadanie przerwanie parowania wody z gleby oraz mechaniczne zniszczenie rośliny uprawnej.
Kultywator ścierniskowy (gruber) vs. inne metody
Obecnie pługi podorywkowe są wypierane przez kultywatory ścierniskowe oraz brony talerzowe. Wybór narzędzia zależy od intensywności uprawy:
- Gruber dwubelkowy: często stosowany jako element technologii orkowej; zostawia pasy resztek, wymagając późniejszej orki głębokiej.
- Gruber trzybelkowy: rekomendowany do uprawy bezorkowej, charakteryzuje się lepszym przepływem materiału roślinnego i dokładniejszym mieszaniem resztek z glebą.
- Agregaty talerzowe: bardzo wydajne, dobrze radzą sobie z dużą ilością resztek pożniwnych, mniej wrażliwe na zapychanie.
FENDT 716 + BATYRA SELECT - LIKWIDACJA LUCERNY I GNOJOWICA
Płytka uprawa ścierniska na głębokość 5-15 cm (zależnie od ilości słomy) pozwala na efektywne wymieszanie resztek i ograniczenie parowania wody o ok. 50% w porównaniu do klasycznej orki. Ważne jest, aby dopasować głębokość pracy narzędzia do wilgotności gleby - im jest ona bardziej wilgotna, tym płycej powinna być wykonywana podorywka.