Agregat ścierniskowy to maszyna, która służy do wykonywania prac na ściernisku, a więc na polu po żniwach. Można ją wykorzystywać również do przygotowywania gleby przed siewem. Ważne jest to, że stanowi ona połączenie atutów brony talerzowej oraz kultywatora. Agregatem ścierniskowym prace polowe można wykonać szybciej i efektywniej niż pługiem. Podczas gdy pług osiąga szerokość roboczą rzędu 1,60-1,80 metra (w zależności od typu), agregat może pracować na szerokości 2,70-3 metrów. Wielu rolników wykonuje wszystkie prace na ściernisku agregatem, a dopiero potem przeprowadza orkę. Taka metoda zapobiega zapychaniu się maszyny, zapewnia dobre krycie i znacznie przyspiesza podorywkę.
Agregat ścierniskowy a ciągnik C-330: Kompatybilność i Adaptacje
Wybór agregatu ścierniskowego lub dobrej brony talerzowej jest zależny od dostępnego sprzętu. Do ciągnika C-330 z reguły nie zaleca się podczepiania zbyt dużych agregatów ze względu na jego ograniczoną moc. Jeśli posiadasz mocniejszy traktor, na przykład C-385 lub podobnej mocy, możesz rozważać zakup większego agregatu. Optymalny wybór maszyny zależy również od specyfiki pola i stopnia jego zachwaszczenia.
Zbyt długa podorywka jest odradzana ze względu na czasochłonność. Jeśli dysponujesz traktorem o mocy co najmniej 50 KM (np. C-360), możesz podczepić talerzówkę o szerokości 2 metrów, co jest rozwiązaniem często stosowanym i uznawanym za lepsze. Potwierdza to również doświadczenie z talerzówką o szerokości 1,8 metra. Zgodnie z opiniami, praca agregatem jest szybsza i wygodniejsza, jednak pod warunkiem, że pole nie jest zaperzone.
Warto jednak zauważyć, że istnieją konfiguracje, z którymi poradzi sobie C-330. Na przykład, sąsiad używa ciągnika C-328 (zbliżonego do C-330) do podorywki agregatem z pięcioma (2 +3) szerokimi łapami i wałem strunowym z tyłu. Mimo że ciągnik jest obciążony, daje radę. W przypadku mocniejszych ciągników, takich jak MF-255, C-360p czy Major, bez problemu można ciągnąć agregat o szerokości 2,60 m z 25 łapami i podwójnym wałem strunowym.
Często spotyka się również samodzielne adaptacje lub konstrukcje (tzw. "samoróbki"), gdzie wykorzystuje się elementy innych maszyn, np. ramę i mocowania zębów od bron. Takie przeróbki mogą obejmować również mocowania cięgien dolnych oraz łączenie elementów za pomocą rurek. Istnieją również fabryczne kultywatory, które mogą być modyfikowane lub adaptowane. Na przykład, kultywator Unia Grudziądz 3-rzędowy U-410 o szerokości 2,4 m (16 łap, w tym 5 gęsiostópek) z pojedynczym wałkiem, w dobrym stanie, był wyceniany na około 900 zł. Zestawy dwurzędowe z bronami, o podobnej szerokości, mogą być oceniane niżej, choć ostateczna cena zawsze zależy od sprzedawcy.
Optymalne ustawienie agregatu uprawowego
Czynności przed rozpoczęciem pracy
Zanim zaczniesz korzystać z agregatu, należy zadbać o odpowiednie ustawienie określonych zespołów roboczych, a także wypoziomować maszynę rolniczą - zarówno poprzecznie, jak i wzdłużnie. Później, aby ustalić najlepszą prędkość roboczą i dostosować regulacje na bazie oceny poprawności działania określonych zespołów roboczych, wykonaj pierwszy przejazd roboczy. Odpowiednio zawieszony i ustawiony agregat podorywkowy powinien w czasie pracy poruszać się równo za traktorem, a także zapewniać identyczną głębokość na całej szerokości i długości. We właściwie ustawionym agregacie rama nośna znajduje się w położeniu równoległym w stosunku do powierzchni terenu. Każdy ząb powinien także osiągać tę samą głębokość, co inne zęby, przy czym głębokość ta zależy od regulacji wału.
Prędkość robocza
Prędkość robocza omawianej maszyny powinna utrzymywać się na poziomie 7-12 km/h. Jest ona prawidłowa wtedy, gdy na spulchnionym polu nie widać pojedynczych śladów zębów agregatu, a ziemia nie jest zbytnio rozpylona. Aby zwiększyć efektywność agregatu, zaleca się uprawę pola pod kątem względem poprzedniej uprawy.
Postępowanie w trudnych warunkach
- Po zapchaniu się zębów agregatu zbyt dużą ilością pozostałości roślinnych, należy je usunąć, chwilowo unosząc agregat przy pomocy siłownika hydraulicznego ciągnika, a następnie opuszczając go w pierwotnej pozycji. Podczas usuwania resztek należy wyłączyć silnik ciągnika i zaciągnąć hamulec postojowy.
- Podczas używania agregatu na polu, należy też zwrócić uwagę na ewentualne przeszkody, takie jak drzewa, słupy i studzienki - dzięki temu zapobiegniesz destrukcji maszyny.
- Jeśli zamierzasz pracować na podłożu, na którym znajduje się sporo kamieni, trzeba ograniczyć szybkość jazdy i kontrolować, czy zabezpieczenie w formie śruby ścinającej nie zostało uruchomione.
- Warto pamiętać, że nie należy pozostawiać maszyny na stoku lub na innych nachylonych przestrzeniach bez właściwej ochrony przed samoczynnym spadaniem.
Regulacja kluczowych parametrów agregatu
Regulacja talerzy niwelujących
Ustawiając agregat ścierniskowy, należy wziąć pod uwagę kilka aspektów. Ważne jest to, aby odpowiednio uregulować talerze niwelujące. Zęby agregatu posiadają lemiesze boczne oraz redlice, dzięki czemu możliwe jest przemieszczenie spulchnionej gleby - w ten sposób wykształcają się grzbiety gleby, które są redukowane przy wykorzystaniu talerzy. Na redlicach zębów skrajnych zlokalizowane są „kroje” zmniejszające przesypywanie ziemi na boki.
Talerze niwelujące muszą być ustawione na właściwej wysokości w stosunku do wału, aby skutecznie rozgarniały grzbiety ziemi, unikając jednocześnie żłobienia bruzd. To, w jaki sposób talerze są położone, można modyfikować, regulując wał przy pomocy sworzni blokujących ramiona przyłączeniowe, a bardziej precyzyjne ustawienie uzyskuje się za pomocą śrub regulujących.
Głębokość pracy agregatem ścierniskowym
Bardzo ważne jest to, aby przed rozpoczęciem pracy agregatem podorywkowym, dobrze ustawić głębokość spulchniania gleby. Ustawienia należy dostosować nie tylko do typu gleby, na której pracuje maszyna, ale również do roślin, które są na niej uprawiane. Optymalna głębokość spulchniania wynosi:
- 20-25 cm - w przypadku gleb ciężkich.
- 10-15 cm - w przypadku gleb lekkich i średnich.
- 5-10 cm - w przypadku gleb piaszczystych.
Każdy gatunek roślin ma także swoje specyficzne wymagania. Na przykład kukurydza najlepiej rozwija się na glebie spulchnionej na głębokości 15-20 cm, buraki cukrowe - na głębokości 30 cm, natomiast kapusta - na 20-25 cm.
Aby dokonać regulacji głębokości, agregat musi być równolegle położony w stosunku do gruntu. Ustawienie należy wykonywać przy wykorzystaniu TUZ-a oraz zmianę głębokości pracy wału ugniatającego.
Ustawienie przez TUZ-a realizuje się poprzez modyfikację długości śruby centralnej, która łączy urządzenie z ciągnikiem roboczym. Wydłużenie śruby centralnej prowadzi do obniżenia głębokości pracy przedniej sekcji roboczej, a więc sekcji zębów, natomiast jej skrócenie przyczynia się do zagłębienia przedniej sekcji. Jeśli chodzi o regulację głębokości wału, można ją przeprowadzić mechanicznie lub hydraulicznie. Ustawianie mechaniczne polega na dostosowywaniu dwóch śrub centralnych lub ewentualnej zmianie długości wysuwu tłoczysk siłowników hydraulicznych. Kiedy następuje skrócenie długości śrub centralnych (lub siłowników hydraulicznych), dochodzi do uniesienia wału, w efekcie zwiększa się zagłębienie sekcji zębów w gruncie. Wydłużenie długości śrub centralnych (lub siłowników hydraulicznych) przyczynia się do obniżenia sekcji wału, co minimalizuje głębokość pracy zębów.
Szerokość robocza agregatu
Szerokość robocza oddziałuje na ilość gleby, którą agregat uprawowy jest w stanie przetworzyć w określonym czasie. Im większa szerokość robocza maszyny, tym większą powierzchnię ziemi można obrobić w danym czasie. Ważne jest, aby parametr ten dostosować do mocy ciągnika oraz rozmiaru pola - dzięki temu praca może być maksymalnie efektywna.
Kąt nachylenia zębów agregatu uprawowego
Intensywność mieszania gleby w agregacie podorywkowym zależy od ustawienia kąta nachylenia zębów. Im większy on jest, tym delikatniejsze spulchnianie, co może zabezpieczyć glebę przed zbyt dużym przesuszaniem. Jeśli chodzi o gleby, które łatwo się zaskorupiają, dobrze jest wykorzystać duży kąt nachylenia zębów. Z kolei mniejszy kąt nachylenia sprawia, że dochodzi do mocniejszego mieszania ziemi, co jest odpowiednie dla cięższych gleb.
Ciśnienie pneumatyczne siewnika (przy agregatach uprawowo-siewnych)
Ustawiając poszczególne parametry agregatu podorywkowego, dobrze jest wziąć pod uwagę także ciśnienie pneumatyczne siewnika. Jego wartość wpływa na liczbę nasion, które są wysiewane na jednostkę powierzchni. Ciśnienie to powinno być dostosowane do specyficznych potrzeb danego gatunku roślin oraz jego wymagań odnośnie gęstości siewu.
Rodzaje agregatów uprawowych i ich budowa
Istnieje kilka podstawowych rodzajów agregatów uprawowych:
Agregat ścierniskowy z kultywatora
Agregaty ścierniskowe z kultywatora składają się z zębów kultywatora, wałów rurowych oraz talerzy. Charakteryzują się one dużym prześwitem oraz szerokimi odstępami pomiędzy zębami, dzięki czemu możliwe jest efektywne działanie na polu z dużymi resztkami po roślinach. Budowa podcinaczy umożliwia podcinanie całej powierzchni ziemi, która jest następnie wyrównywana przez talerze. Agregat ścierniskowy z kultywatora wykorzystuje się także do kruszenia brył, eliminacji chwastów oraz spulchniania zaskorupionej gleby.
Agregat ścierniskowy z siewnikiem poplonów (uprawowo-siewny)
Agregat ścierniskowy z siewnikiem poplonów to, innymi słowy, agregat uprawowo-siewny - łączy się w tym przypadku agregat z siewnikiem pneumatycznym. Maszyna aktywna jest bardziej efektywna na glebach ciężkich, z kolei bierna doskonale spisuje się na lżejszej ziemi. Dzięki pneumatycznemu transportowi ziarna możliwe jest idealne umiejscowienie nasion w bruździe, co sprzyja lepszemu dostępowi do wilgoci, która zawarta jest w glebie. Sprzęt ten umożliwia zasiew, przy jednoczesnym uprawianiu gruntu.
Agregat bierny (przedsiewny)
Taki agregat wykorzystywany jest do przygotowywania ziemi po orce, a także po uprawie bezorkowej. W większości przypadków wyposażony jest w kilka rzędów zębów, które przymocowuje się do ramy, jak również i w specjalny wał, wymienną stopkę, osłony boczne oraz trzypunktowy układ zawieszenia.