Wielu posiadaczy kosiarek rotacyjnych do mini traktorków poszukuje sposobów na zwiększenie ich efektywności, szczególnie w trudnych warunkach, takich jak wysoka czy nierówna trawa. Problemy z niedokładnym koszeniem i pozostawianiem nieskoszonych fragmentów są powszechne. Poniżej przedstawiamy analizę problemu oraz propozycje modyfikacji i usprawnień.
Zrozumienie problemu koszenia
W tradycyjnych kosiarkach rotacyjnych, zwłaszcza tych napędzanych z tyłu przez wałek przekazu mocy (WOM), nóż działa na zasadzie "wiatraczka". Pod spodem, na dwóch końcach płaskownika trzymającego się na pionowej osi napędowej, zamocowane są za pomocą śrub z nakrętką (przetyczek) dwa krótkie, obustronnie zaostrzone noże. Jakość koszenia w dużej mierze zależy od prędkości obwodowej noży i ich ostrości. Gdy trawa jest wysoka, kosiarka często ją kładzie, a noże nie są w stanie równo ściąć łodyg leżących poziomo, zwłaszcza tam, gdzie trawa została przyciśnięta przez koła traktorka. Jest to wada tego rozwiązania, występująca również w większych, ciągnikowych kosiarkach jedno- i dwuwirnikowych.
Możliwe modyfikacje noży
Dodatkowa płaszczyzna na nożu
Jednym z pomysłów na poprawę efektywności jest dorobienie i przyspawanie do każdego nożyka drugiej części pod spodem. Ta część, wraz z główną powierzchnią nożyka, utworzyłaby dwie równoległe do siebie płaszczyzny w odległości około 5 cm. Obydwie powinny być zaostrzone na krawędziach. Rozwiązanie to może być efektywne, a niektórzy eksperci sugerują, że dodatkowa płaszczyzna nie musi być tej samej długości co główna, może być krótsza, a nawet stożkowa z jednej strony.
Zwiększenie liczby noży
Zamiast jednego płaskownika z dwoma końcami, można zastosować "śmigło" (dwa płaskowniki na krzyż) z czterema końcami, czyli czterema nożami. Taka konfiguracja na pewno drobniej sieka trawę. Inną opcją jest, aby na płaskowniku były przykręcone po dwa noże, a nie po jednym na każdym końcu. Pytanie, czy płaskownik wytrzyma obciążenie odśrodkowe dwóch nie współbieżnych noży na jednej osi, ale istnieją przykłady, gdzie takie rozwiązania sprawdzają się w praktyce.
Wahlive mocowanie noży
Nożyki powinny być zamocowane wahliwie. Są dość twarde i zamocowane sztywno po prostu się urwą. Sama kosiarka powinna mieć takie obroty, aby siła odśrodkowa nożyki nie poddawały się czy chowały nawet na najgrubszej trawie, na jaką pozwala zapięta maszyna.
Optymalizacja parametrów pracy
Prędkość obrotowa WOM i prędkość jazdy
Na tarczy obrotomierza powinny być zaznaczone obroty odpowiadające 540 obrotom WOM-u. Tej prędkości obrotowej należy się trzymać, dobierając prędkość jazdy poprzez wybór odpowiedniego przełożenia. Zmiana ilości ostrzy czy ich rozmieszczenia nie zmieni nic w kontekście podstawowych obrotów. Ważna jest prędkość, a nie siła przyłożona do kosy.
Wysokość koszenia
Jedno, co na pewno pomoże, to koszenie niżej. Nóż niżej ziemi ma łatwiej, ponieważ trawa nie "objedzie" po ostrzu. Przy wysokiej trawie mniejsza prędkość kosiarki również nie pomoże. Kosiarka położoną grubą trawę ścina wyżej, ponieważ nóż ma problem z jej ścięciem niżej, ze względu na grube i włókniste łodygi. Należy jednak pamiętać, że kosząc niżej, trzeba liczyć się z większą ilością kolizji noża z przeszkodami, szczególnie na nierównym terenie.
Pozycja kosiarki względem traktorka
Warto kosiarkę przestawić na bok tak, by wystawała za ciągnik. Wtedy robi się tylko jeden ślad przyciśniętej trawy kołem. Dobrze byłoby, aby nóż ciął ją "pod włos". Można rozważyć dorobienie dodatkowych blach do zawieszenia kosiarki przesuniętej w bok. Jest to jednak bardziej skomplikowane i wymaga bardzo mocnych spawów i solidnej konstrukcji. Alternatywnie, lepiej byłoby, gdyby kosisko pracowało od przodu, przed traktorkiem, a nie za nim.
Kosiarka rotacyjna VS bijakowa. Comparison of mowers to the tractor. Drum mowers vs disc mowers.
Konstrukcja i materiały
Obudowa noża
Sama konstrukcja noża kosiarki jest zamknięta w "pojemniku" z grubej stalowej blachy, a nóż kręci się w obudowie zabezpieczającej ewentualne zaczepy lub awarie. Posiada również sprzęgło bezpieczeństwa. Obudowa w założeniu ma być ochroną dla operatora i samego sprzętu, więc ciężko ją ograniczyć. Jest to element, w który raczej nie należy "dłubać".
Mocowanie noży
Nożyki i śruby mocujące najtaniej można zakupić w sklepach z częściami do ciągników i maszyn rolniczych. Modyfikacja "zatyczek z nakrętkami" i nożyków ze względu na prędkości liniowe jest niezbyt bezpieczna. Kosiarka jest skonstruowana tak, by urwany nóż nie wyrządził szkody operatorowi. Należy używać wyłącznie oryginalnych lub przeznaczonych do danego sprzętu części.
Przykładowy projekt zdalnie sterowanej kosiarki
Jako inspirację warto przyjrzeć się projektowi zdalnie sterowanej kosiarki. Jego twórca, mając na uwadze efektywność i niskie koszty, postawił na następujące założenia:
- Silnik spalinowy napędza nóż oraz alternator ładujący akumulator.
- Napęd kół elektryczny, różnicowy (oddzielnie lewe i prawe koło na tylnej osi), z przodu pojedynczy trolej.
- Cała instalacja i silniki na 12V, co ułatwia sprawę z elektroniką i obniża koszty.
- Zdalny rozruch.
- Wykorzystanie jak największej liczby własnych zasobów.
- Dodatkowe funkcje, takie jak kamera i oświetlenie, jeśli to możliwe.
- Potencjalna autonomia.
Wybór silników napędowych
Zamiast drogich i zbyt mocnych zestawów z wózków inwalidzkich, często stosowanych w projektach DIY, można użyć silników wycieraczek samochodowych (np. z Forda S-Max). Są one na 12V, mogą pracować bez przerwy, są zespolone z przekładnią i wystarczająco mocne. Wadą są nieco za wysokie obroty na wyjściu i zbyt słaba konstrukcja do bezpośredniego montażu koła. Problem ten można rozwiązać za pomocą przekładni (np. pasek zębaty i wydrukowane koła z przełożeniem 2:1). Wbudowaną elektronikę w silnikach wycieraczek należy usunąć, podłączając silnik bezpośrednio do złącza.
System ładowania akumulatora
Alternatory samochodowe są zazwyczaj zbyt duże. Lepszym rozwiązaniem są motocyklowe alternatory samowzbudne (np. z Kawasaki GPZ 750). Są łatwe do zamontowania i fabrycznie posiadają koło pasowe na pasek 5PJ. Należy jedynie dorobić koło napędowe (np. z przełożeniem 1:1,5). Zasilanie z alternatora z małym buforowym akumulatorem (np. motocyklowy ytx-14bs) eliminuje potrzebę dużych i ciężkich baterii, obniżając koszty i tworząc efektywny napęd hybrydowy szeregowy.
Rama i zawieszenie
Rama może być zbudowana z cienkościennych profili stalowych, które są lekkie i jednocześnie wytrzymałe. Gondola może być zawieszona na czterech wahaczach (np. z kół) z trolejem od oryginalnej kosiarki. Obsada łożysk może być wykonana z przerobionej mufki hydraulicznej ¾”, z łożyskami z rolki napinacza paska z wiertarki WS15. Regulacja wysokości koszenia może być zrealizowana za pomocą linek i silnika napędu szyb elektrycznych.
Powyższe wskazówki mogą pomóc w udoskonaleniu kosiarki rotacyjnej, poprawiając jej efektywność i komfort pracy, nawet na trudnych, nierównych terenach.