Wybór brony talerzowej do gospodarstwa

Bez jakiej maszyny trudno wyobrazić sobie dzisiaj funkcjonowanie gospodarstwa? Z pewnością bez brony talerzowej. Brona talerzowa to z pewnością jedna z najpopularniejszych maszyn uprawowych, która przebojem wdarła się do parków maszynowych wielu gospodarstw, gdzie skutecznie zastąpiła przestarzałe i mało wydajne pługi podorywkowe. Okazuje się jednak, że oprócz uprawy pożniwnej ma ona zdecydowanie szersze zastosowanie.

Zaletami stosowania bron talerzowych niezaprzeczalnie są: stosunkowo nieduże zapotrzebowanie na moc ciągnika, bardzo niska podatność na zapychanie nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych oraz dobra jakość mieszania gleby. Wykorzystanie talerzówki w rolnictwie przynosi realne korzyści niezależnie od rodzaju uprawianych roślin, pomagając pozbyć się chwastów, poprawić jakość gleby, jej poziom nawodnienia, dotlenienia i zwiększenia zawartości składników odżywczych.

Budowa i zasada działania brony talerzowej

Brona talerzowa to grupa dysków umieszczonych na osi i obracających się podczas pracy ciągnika. Jej budowa opiera się na dwóch belkach, na których zamocowane są tzw. talerze, czyli dyski o charakterystycznym kształcie. Elementy robocze, obracając się, spulchniają i rozdrabniają ziemię. Taki zabieg jest bardzo wskazany po orce, aby rozdrobnić zbite bryły ziemi, lub po zasiewach, aby materiał siewny przykryć odpowiednią warstwą gleby.

Brony bardzo przydają się również w walce z chwastami przy tzw. podorywce, czyli płytkiej orce, oraz przy mieszaniu nawozów mineralnych lub obornika z glebą. Brona talerzowa pracuje na głębokości od 5 do 15 cm. W zależności od kąta ustawienia jej talerzy w stosunku do kierunku ruchu, jej intensywność pracy może być różna:

• Najmniejsze wartości kąta stosuje się do rozcinania skib po orce lub przy wyrównywaniu pola.
• Pośrednie kąty ustawia się wtedy, gdy celem jest wymieszanie nawozów z glebą.
• Największe kąty stosuje się do uprawy ściernisk lub przykrycia nawozów zielonych.

Uniwersalność brony talerzowej i jej zastosowania

Wydawać by się mogło, że brona talerzowa to maszyna uniwersalna. W teorii to prawda, gdyż jest ona z powodzeniem wykorzystywana do płytkiej uprawy pożniwnej, do mieszania obornika, likwidowania poplonów czy doprawiania gleby przed siewem. W praktyce jednak już na etapie planowania zakupu powinniśmy jasno określić, do jakich zadań maszyna będzie najczęściej wykorzystywana - od tego zależy bowiem jej dalsza konfiguracja.

Agregaty talerzowe występują w kilku podstawowych wariantach, m.in.:

• Brony do płytkiej przedsiewnej uprawy i podorywkowej po żniwach (np. modele U693 i U652 - maszyny bardzo uniwersalne).
• Brony typowo ścierniskowe (np. model Rolmako U671).
• Brony uprawowo-siewne (np. model U693 ze sprzęgiem do siewnika), wyposażone w hydraulicznie regulowany układ zawieszenia, do którego można przyłączyć siewnik rzędowy.

Brony talerzowe są kluczowym narzędziem w wielu technologiach uprawy bezorkowej. Maszyny te pozwalają na płytkie zerwanie ścierniska, a także na przygotowanie pola do siewu. Podczas zrywania ścierniska można na bronie zamontować także siewnik do międzyplonów. Te narzędzia są również wszechstronne w tradycyjnej uprawie płużnej.

Kluczowe aspekty wyboru brony talerzowej

Zapotrzebowanie na moc ciągnika i szerokość robocza

Dobierając bronę talerzową, należy uwzględnić moc ciągnika. W zależności od rozmiaru i ciężaru brony talerzowej jej zapotrzebowanie na moc może wahać się od 80 KM do nawet 320 KM. Drugą ważną rzeczą, która wpływa na pobór większej ilości mocy, są warunki panujące na roli. Jeśli gleba jest ciężka i mokra, to do jej uprawy należy wybrać silniejszą bronę talerzową. W przypadku gleb lekkich nie jest konieczna duża moc. Kąt pochylenia talerza również będzie determinował wymaganą moc pociągową; przy agresywnym kącie moc znacznie wzrasta.

Osoby, które chcą zdecydować się na szeroką bronę talerzową, muszą najpierw sprawdzić, czy dany ciągnik da radę wprawić ją w ruch. Na rynku dostępne są talerzówki o szerokości od 1,25 do 8,0 m, a nawet do 18 m. Maszyny rolnicze o szerokości 8,0 m są zalecane dla gospodarstw zajmujących wielohektarowe przestrzenie.

Dla ciągników o mocy w przedziale 100-120 KM, takich jak Ursus 912 (ok. 80-90 KM, więc zbliżony do dolnej granicy tego przedziału i wymagający odpowiedniego doboru), idealnym wyborem jest brona talerzowa o szerokości 3 m. Taki model, jak np. LUPUS 3m (zaprojektowany do współpracy z ciągnikami o mocy od 100 do 130 KM), dzięki optymalnej masie (ok. 1550 kg), talerzom 560 mm i standardowym zabezpieczeniom gumowym, zapewnia idealne warunki pracy bez nadmiernego obciążania ciągnika.

Rodzaj i średnica talerzy

Wybór odpowiednich talerzy jest kluczowy dla jakości pracy brony talerzowej. Rodzaj talerzy w dużym stopniu definiuje jakość pracy oraz osiągnięte efekty w polu.

• Talerze mniej uzębione lub gładkie o średnicy ok. 510 mm są uznawane za bardziej specjalistyczne, gdyż są na ogół wykorzystywane jedynie do płytkiego zrywania ścierniska i niespecjalnie sprawdzą się przy głębszej uprawie. Częściej są stosowane do upraw przedsiewnych lub do pracy wraz z siewnikiem, tworząc agregat uprawowo-siewny.
• Nieco bardziej uniwersalnym wyborem wydają się być talerze mocniej uzębione o średnicy 560 mm lub większe, gdyż sprawdzą się zarówno przy płytkiej uprawie przedsiewnej, jak i przy głębszej pracy, np. podczas mieszania obornika, niszczenia poplonów czy w uprawie po kukurydzy. Talerze o średnicy większej niż 600 mm dostępne są w modelach, takich jak Rolmako U652 oraz U671. Czym większa średnica, tym grubsza blacha, z jakiej talerz jest wytworzony, a co za tym idzie - dłuższy czas eksploatacji elementów roboczych.

Nowoczesne rozwiązania obejmują również specjalne typy talerzy. Brona talerzowa SpeedCutter wyróżnia się przede wszystkim nowym typem elementu roboczego, gdzie tradycyjny talerz został zastąpiony kształtem falistym. Talerz falisty zaprojektowano do ultra-płytkiej uprawy na głębokość 2-5 cm z prędkością 20 km/h, sprawdzając się w najróżniejszych warunkach.

Rozstaw talerzy i konstrukcja

Na pierwszy rzut oka niewprawny obserwator może nie wychwycić różnic w konstrukcji bron, ale są one bardzo istotne. Najważniejszą różnicą w ich budowie będzie rozstaw między rzędami talerzy.

• W przypadku maszyn uprawowo-siewnych, gdzie brona ma za zadanie przygotować glebę do siewu, rozstaw ten jest znacznie mniejszy (np. 70 cm), ponieważ resztek pożniwnych nie ma wcale lub jest ich bardzo mało. Taka konstrukcja pozwala na przybliżenie środka ciężkości agregatu bliżej ciągnika, przez co podnośnik będzie obciążony w mniejszym stopniu.
• W przypadku maszyn do uprawy ścierniska, rozstaw talerzy jest większy (np. 90 cm), co jest powiązane z ilością resztek pożniwnych. Przy podorywce jest ich bardzo dużo, więc chcąc zapewnić swobodny przepływ masy przez maszynę i zminimalizować ryzyko zapchania się brony, talerze muszą być rozmieszczone w większym rozstawie.

Wybór odpowiedniego wału

Ostatnią, ale wcale nie najmniej ważną kwestią jest wybór wału. W bronie talerzowej wał odpowiada za ustalenie głębokości roboczej talerzy, a także jest odpowiedzialny za wyrównanie oraz zagęszczenie wierzchniej warstwy gleby. Ma to na celu zatrzymanie wilgoci w ziemi oraz stworzenie dogodnych warunków do kiełkowania nasion samosiewów oraz chwastów. Wybór wału jest kwestią indywidualną każdego rolnika i powinien zależeć od zwięzłości gleb, na których dany farmer gospodaruje.

• Na ziemiach lekkich powinniśmy stosować wały lżejsze, z niepełnym rdzeniem (np. wały strunowe oraz pierścieniowe), co zapewnia efektywny przepływ gleby i nie ogranicza prędkości roboczej zestawu.
• Na glebach zwięzłych, gdzie często mamy do czynienia z bryłami, należałoby postawić na wały ciężkie, charakteryzujące się agresywnym profilem powierzchni roboczej (np. wał gumowy, Packer oraz blaszany). Wówczas mamy pewność, że w dużym stopniu zniszczy bryły i wyrówna stanowisko po przejeździe.

Za najbardziej uniwersalny wał uznaje się podwójny wał U-ring, który jest bardzo wszechstronny i daje bardzo dobre wyniki uprawowe.

Systemy amortyzacji i piasty

Talerze są indywidualnie zabezpieczone przed uszkodzeniami za pomocą różnych elementów. Najpowszechniejszym sposobem amortyzacji talerzy w bronach kompaktowych są zastosowane amortyzatory gumowe. Inne rozwiązania obejmują sprężyny płaskie oraz sprężyny śrubowe. Piasty bezobsługowe to element, który znacząco wpływa na komfort użytkowania i cenę brony talerzowej, ponieważ zmniejszają potrzebę częstej konserwacji.

Marka i serwis

Jeśli kupujesz bronę talerzową, to zadbaj o to, aby była wyprodukowana przez znanego producenta maszyn rolniczych. Dzięki temu nie będzie żadnego problemu, by uzyskać części zamienne i skorzystać z gwarancji, gdy pójdzie coś nie tak. Cenieni producenci tacy jak AMJ AGRO oferują profesjonalny serwis gwarancyjny, który zapewnia kompleksową opiekę nad maszynami rolniczymi.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie brony talerzowej?

Wybór brony talerzowej należy dobrać odpowiednio do mocy posiadanego ciągnika, a także rodzaju ziemi. W przypadku twardej i przesuszonej znacznie lepiej sprawdzą się maszyny rolnicze działające z większą siłą, z dużym naciskiem na każdy element roboczy, takie jak Rolmako U652 i U671. Dodatkowo musisz wziąć pod uwagę rodzaj planowanych prac, gatunek upraw i wielkość powierzchni pola. Od tego uzależniony powinien być rozmiar talerzy oraz ich rozstaw. Talerzowanie nie może być wykonywane na glebach zaperzonych, ponieważ rozdrobnienie rozłogów doprowadzi do większego zachwaszczenia pola.

Podsumowując, brona talerzowa to niezwykle przydatne narzędzie podczepiane do ciągnika. Połączenie dwóch rzędów talerzy i wału pozwala prawidłowo uprawiać rolę, walczyć z uporczywymi chwastami, a nawet mieszać glebę z nawozem. Cena brony talerzowej zależy od szerokości roboczej, marki i jakości wykonania, typu wału oraz piast bezobsługowych, a także tego, czy jest to maszyna nowa czy używana.

tags: #jaka #brona #talerzowa #do #ursus #912