Agregaty do uprawy uproszczonej stanowią kluczowe narzędzia we współczesnym rolnictwie, umożliwiając szybkie przygotowanie pola do siewu w jednym przejeździe. Coraz więcej dużych gospodarstw, dążąc do uproszczenia uprawy, rezygnuje z tradycyjnej orki na rzecz złożonych agregatów uprawowych. Producenci maszyn rolniczych, tacy jak Horsch, Kuhn, Bednar czy Väderstad, integrują w jednym zestawie brony talerzowe, kultywatory do głębokiej uprawy oraz ciężkie wały, aby sprostać tym wymaganiom. W niniejszej analizie skupimy się na maszynach Horsch, ze szczególnym uwzględnieniem serii Tiger, oraz porównamy je z konkurencyjnymi rozwiązaniami, a także omówimy wymagania dotyczące współpracujących ciągników.
Agregaty uprawowe Horsch: Tiger MT i Tiger SL
W ofercie firmy Horsch, jednym z największych agregatów do uprawy przedsiewnej jest model Tiger MT. Podobnie jak konkurenci, łączy on w sobie cechy brony talerzowej i kultywatora. Dostępny jest w wersjach o szerokości roboczej od 3 do 7,5 metra. Podstawę narzędzia stanowi czterobelkowa rama o prześwicie 85 cm. W jej przedniej części znajdują się dwa rzędy hydraulicznie zabezpieczonych, ponacinanych talerzy o średnicy 680 mm, rozmieszczonych co 40 cm. Za talerzami, w dwóch rzędach, rozmieszczone są zęby TerraGrip z redlicami MulchMix, pozostawiające ślad co 45 cm. Zęby te są zabezpieczone sprężynowo z siłą wyzwalającą na poziomie 770 kg i mogą odchylić się o 30 cm do góry po najechaniu na przeszkodę. Umożliwiają one spulchnianie gleby na głębokość od 5 do 35 cm, jednocześnie ją mieszając. Na końcu agregatu znajduje się zagęszczający wał oponowy o dużej średnicy oraz opcjonalny wał TopRing, będący odlewanym wałem pierścieniowym z poprzecznymi żebrami. Taki zestaw wałów, według producenta, bardzo dobrze uprawia nawet najcięższe gleby pod siew.
Rozwój serii Tiger: Od ciężkich maszyn do modeli średnich gospodarstw
Seria ciężkich czterobelkowych kultywatorów Tiger, przedstawianych jako alternatywa dla pługa, ujrzała światło dzienne w 2002 roku. Ich zadaniem było wykonywanie głębokiej uprawy z jednoczesnym mieszaniem dużej masy resztek pożniwnych. Model Tiger AS był przeznaczony do intensywnej uprawy na głębokość do 35 cm.
W odpowiedzi na potrzeby średnich gospodarstw, w tym warzywniczych, Horsch wprowadził zwrotny, zawieszany na TUZ kultywator Tiger 3 SL. Standardowe modele z serii Tiger charakteryzowały się dużym zapotrzebowaniem na moc, co ograniczało ich dostępność dla wielu producentów. Tiger 3 SL, opisywany jako maszyna dwubelkowa, w praktyce pracuje jak kultywator czterobelkowy, ułatwiając radzenie sobie z resztkami pożniwnymi. Wersja o szerokości roboczej 3 metry została zaprezentowana na targach Agritechnica 2025 (prawdopodobnie pomyłka w dacie i chodzi o poprzednie lata targów Agritechnica), a rolnicy mają również do dyspozycji modele o szerokości 4 i 5 metrów. Kultywator Tiger 3 SL może pracować na głębokości do 35 centymetrów, co sprawia, że jest odpowiedni do uprawy bezorkowej. Maszynę można wyposażyć w sprawdzony program lemieszy MulchMix.
Nowości w serii Horsch Tiger: Podwójny wał RollPack
Dla kultywatorów Tiger Horsch wprowadził również podwójny wał RollPack, który wcześniej był dostępny jedynie na rynek rosyjski i ukraiński. Obecnie jest on dostępny także na rynku europejskim. Podwójny wał RollPack nadaje się szczególnie do gleb ciężkich, ponieważ jego pierścienie umożliwiają intensywną rekonsolidację gleby i pozostawiają jednolitą strukturę powierzchni. Przenikające się pierścienie wału o średnicy 62 cm zapewniają dobre samooczyszczanie. Nowa wersja wału dla Horsch Tiger jest dostępna dla szerokości roboczych od 3 do 7,5 metra. W przeciwieństwie do wału oponowego, który pełni również funkcję jezdną na drodze, podwójny wał RollPack w Tigerze pracuje jedynie na polu. Jego podwozie jezdne ma własne opony transportowe, a podczas jazdy po drodze wał pozostaje w spoczynku złożony z tyłu maszyny, co zwiększa komfort jazdy i ułatwia skręt na uwrociach.
Historia i innowacje Horsch
Firma Horsch, formalnie założona w 1984 roku, ma swoje korzenie w doświadczeniach Dankwarta Horscha, który w 1969 roku wydzierżawił gospodarstwo na obrzeżach Schwandorfu w Bawarii. W związku z trudnymi warunkami glebowymi i klimatycznymi, już na początku lat 70. zaczął eksperymentować z uprawą bezorkową. Michael Horsch, syn Dankwarta, z doświadczeniem w prowadzeniu rodzinnego gospodarstwa i pracy w USA, rozpoczął konstruowanie własnych maszyn rolniczych. Za jego pierwszy produkt uznaje się siewnik do kukurydzy pod folią. Początkowo maszyny Michaela były sprzedawane przez rodzinną firmę Horsch Org., zajmującą się dystrybucją pasz, nawozów i środków ochrony roślin.
Kluczowe produkty Horsch z historii
- Horsch Terrano 4 FX: Ciężki kultywator, którego początki serii sięgają 2001 roku. Posiada 3-rzędową ramę z precyzyjną kontrolą głębokości pracy, 85-centymetrową wysokością i 30-centymetrowym rozstawem zębów, co zapewnia dokładne wymieszanie resztek pożniwnych.
- Horsch Sprinter 6 ST: Agregat uprawowo-siewny, który zastąpił model Airseeder w 2005 roku. Jest to siewnik zębowy, który łączy przygotowanie gleby, siew i nawożenie w jednym przejeździe, sprawdzający się w uprawie uproszczonej z dużą ilością resztek pożniwnych.
- Horsch Pronto: Seria agregatów uprawowo-siewnych, rozwijana od 2003 roku. Pronto doprawia, wyrównuje i zagęszcza glebę, a następnie wysiewa i dociska nasiona, zapewniając precyzyjne umieszczenie i kontakt z glebą w każdych warunkach.
- Horsch Focus CS / Focus TD: Seria kultywatorów z aplikatorem nawozów, której rozwój doprowadził do powstania Horsch Focus TD, umożliwiającego w jednym przejeździe głęboką uprawę, nawożenie wgłębne i siew. Specjalnie opracowany ząb ze zintegrowanym aplikatorem nawozów jest zamontowany na zabezpieczeniu HORSCH TerraGrip.
- Horsch Terrano FG: Czterorzędowy, przyczepiany ciężki kultywator, przeznaczony do intensywnej uprawy na głębokość od 3 do 20 cm, odcinający całą powierzchnię gleby i intensywnie mieszający ściernisko.
- Horsch Airseeder 6 CO: Pneumatyczny siewnik zbożowy umożliwiający jednoczesny precyzyjny siew oraz wgłębne podanie nawozu.
- Horsch Maistro RC: Seria siewników punktowych z podsiewaczem, bazująca na zespole siewnym Kinze - „Evolution”, zapewniającym precyzyjny wysiew kukurydzy i strączkowych.
Horsch Avatar i system zbiorników Tripletank
Firma Horsch poszerza ofertę o nowy trzykomorowy zbiornik Tripletank dla siewnika do siewu bezpośredniego Horsch Avatar o szerokości roboczej 3 i 4 metry. System ten umożliwia jednoczesne wysiewanie dwóch kultur z równoczesnym podawaniem nawozu lub wysiew kultur w różnych mieszankach wraz z umieszczaniem ich na różnych głębokościach. Całkowita objętość zbiornika wynosi 3800 litrów i jest podzielona w stosunku 60/10/30. Tripletank posiada dwie głowice rozdzielcze, pozwalając na selektywne prowadzenie węży i wysiew różnych kultur, np. na różnych głębokościach. Dla siewnika Avatar SD o szerokościach 6 i 8 metrów, Horsch oferuje jednostkę do wysiewu mikrogranulatu, nawożenia startowego, granulatu przeciwko ślimakom lub innych komponentów, z trzecim zbiornikiem zintegrowanym z głównym.
Wymagania dotyczące mocy ciągnika i wydajność
Maszyna Horsch Tiger 6 XL, kombajn do buraków, napędzany jest silnikiem Volvo (Typ TAD1672VE, poziom spalin EPA 4 final) o mocy 700 lub 768 KM i pojemności skokowej 16 i 12 litrów z PDE, SCR-Kat i AdBlue. Maksymalny moment obrotowy wynoszący 3260 Nm (12% więcej niż w Tiger 5 z 2900 Nm) jest przenoszony przez bezstopniowy napęd. Wzrost mocy w porównaniu do Tiger 5 wynosi do 142 KM. Nowy kombajn integruje hydrauliczny system podwozia chroniący glebę z automatycznym wyrównaniem na zboczach. Tiger 6 posiada wydajniejsze opróżnianie zasobnika, co zapewnia szybszy przeładunek buraka podczas jazdy. Wyposażenie kombajnu ROPA Tiger 6 w agregat wyorywujący 8- lub 9-rzędowy typu PR-XL znacznie zwiększa wyniki powierzchniowe przy jednoczesnym zmniejszeniu prędkości wyorywania. Mniejsze zużycie paliwa, niższe koszty stałe i podwyższona jakość dogławiania to kluczowe zalety tego rozwiązania. W przypadku szerokich agregatów PR-XL, przednia oś kombajnu Tiger 6 może być wyposażona w szersze opony 900/60R 38 Ultraflex, ekstremalnie chroniące podłoże. Kombajn ROPA TIGER 6 XL zadebiutował na targach Agrosalon w Moskwie (4-7 października 2016 r.), gdzie otrzymał złoty medal za nowatorską koncepcję całościową.
ROPA Tiger 6S – najmocniejszy na świecie kombajn do zbioru buraków cukrowych o mocy do 796 KM
Dyskusje wśród użytkowników pokazują, że masywna i złożona konstrukcja agregatów, takich jak Horsch Tiger, wiąże się z ogromnym zapotrzebowaniem na moc i uciąg współpracującego ciągnika. W skrajnych warunkach (susza, nadmiar wody) mogą pojawić się problemy z kruszeniem brył czy pracą kultywatora na większych głębokościach, co czasem wymaga dodatkowych narzędzi.
Zapotrzebowanie na moc dla agregatów jest kwestią szeroko dyskutowaną. Niektórzy użytkownicy twierdzą, że dla przyzwoitej pracy potrzeba 60-70 KM na metr szerokości maszyny. Przykładowo, ciągnik o mocy 170 KM radzi sobie z 3-metrowym agregatem na głębokość 20 cm. Jednakże, ciągnięcie Tigera 5AS wymagało od ciągnika 950 znacznego dociążenia przodu (2.5 t), aby utrzymać prędkość 12 km/h, zwalniając do 5 km/h na konkretnych wzniesieniach. W przypadku pracy na suchym piachu (V-VI klasa) łapy mogą nie stawiać dużego oporu, ale wał oponowy już tak. Różnice w strukturze gleby po długotrwałej uprawie bezorkowej w porównaniu do gleby oranej mają duży wpływ na opór stawiany łapom agregatu.
Konkurencyjne rozwiązania: Kuhn, Bednar, Väderstad, Amazone
Kuhn Performer
Do uprawy uproszczonej Kuhn proponuje agregaty uprawowe Performer. Maszyna jest wyposażona w sekcję talerzową z dwoma rzędami niezależnie pracujących tarcz o średnicy 510 mm i grubości 6 mm. Za talerzami resztki pożniwne są mieszane z glebą przez czterorzędową sekcję zębową. Rozmieszczenie zębów na czterech belkach zapewnia odpowiednio duże odstępy, przeciwdziałające blokowaniu resztek roślinnych. Sprężynowe zabezpieczenie o sile wyzwalania przy 900 kg skutecznie utrzymuje zęby w glebie. Łapy kultywatora można wyposażyć w różne końcówki, takie jak dłuta o szerokości 50 lub 80 mm (z lemieszami bocznymi tworzące gęsiostopkę o szerokości 35 cm), co pozwala na pracę na głębokości od 7 do 15 cm. Używając samych dłut, zęby mogą pracować nawet na 35 cm w głąb gleby. Kuhn oferuje również dłuta powleczone warstwą z węglika spiekanego, gwarantujące nawet 10-krotnie większą wytrzymałość. Na końcu zamontowano ciężki wał dogniatający HD-Liner 700 o średnicy 700 mm, zapewniający nacisk 225 kg na metr szerokości. Uniwersalność maszyny zwiększa możliwość pracy poszczególnymi jej sekcjami (np. wyłącznie talerzami lub kultywatorem), z niezależną regulacją i możliwością uniesienia każdej sekcji z kabiny ciągnika.
Bednar Terraland DO
Najpotężniejszy agregat w barwach Bednara to Terraland DO, dostępny w wersjach o szerokościach od 4,1 do 6,4 metra. Kombinacja talerzy i zębów może spulchniać glebę nawet na głębokość 45 cm. Odpowiadają za to hydraulicznie zabezpieczone zęby rozmieszczone w czterech rzędach, które pozostawiają ślad co 37,5 cm. Dostępne są dwa rodzaje słupic: Active-Mix do mieszania gleby oraz Zero-Mix do spulchniania jej bez jednoczesnego mieszania. W obu przypadkach można zamontować dodatkowe skrzydełka. Możliwość hydraulicznego uniesienia co drugiej słupicy to ciekawe rozwiązanie. Z tyłu agregatu może być zamontowany wał kolczasty albo bardzo ciężki wał stalowy Cutpack. Z przodu agregatu, przed zębami, umieszczono sekcję z dwoma rzędami sprężynowo zabezpieczonych talerzy zębatych o średnicy 660 mm. Zabezpieczenie ustawione jest na obciążenie 270 kg na pojedynczy talerz, a każdy z talerzy osadzony jest na wzmocnionym, bezobsługowym łożysku. Całość zawieszona jest na ramie i oparta na kołach transportowych umiejscowionych w środkowej części maszyny.
Amazone Ceus 2TX
Producent zielonych narzędzi uprawowych oferuje zestaw do "pełnej uprawy" uproszczonej o nazwie Ceus 2TX, dostępny w szerokościach roboczych od 4 do 7 metrów. Łożyska talerzy nie wymagają smarowania, są uszczelnione pierścieniami ślizgowymi i mają zapas smaru na cały okres użytkowania. Zabezpieczenie przeciążeniowe talerzy stanowią gumowe elementy sprężynujące. Producent zastosował również talerze krawędziowe umiejscowione z boku sekcji wyrównującej, które przeciwdziałają powstawaniu grzbietów na stykach przejazdów. Sekcja zębowa ma zabezpieczenie sprężynowe. Redlice można wymieniać niezależnie od odkładnic, co redukuje koszty eksploatacji. Redlice są wyposażone w system szybkiej wymiany C-Mix-Clip. Dostępne są dwie redlice dłutowe (80 i 100 mm) oraz gęsiostopka (32 cm).
Väderstad TopDown
Skandynawski producent do intensywnej uprawy ścierniska i jednoczesnego przygotowania łoża siewnego proponuje agregaty wielozadaniowe TopDown. Łączą one cechy agregatu intensywnie uprawiającego glebę z wykorzystaniem talerzy oraz trzybelkowego kultywatora zębowego. Talerze w dwóch rzędach zamontowane są indywidualnie do ramy z zachowaniem odstępów 12,5 cm, wykonane ze stali narzędziowej o twardości 55 HRC i zabezpieczone elastomerami. Zęby kultywatora spulchniają glebę co 27 cm, mieszając z nią resztki pożniwne do głębokości 30 cm. Producent oferuje wiele nakładek i odkładni, które pozwalają dopasować elementy robocze do warunków polowych. Możliwe jest zwiększenie głębokości roboczej zębów do 40 cm za pomocą nakładek DeepLoosening. Standardowo stosowane są odkładnie MixIn, które wypychają glebę przed siebie, zapewniając intensywne rozdrabnianie brył i mieszanie gleby. Ostatnią strefę roboczą stanowią talerze wyrównujące oraz wał uprawowy, które pozostawiają przygotowaną do siewu powierzchnię pola. Wał może pracować z różnym naciskiem na glebę, w zależności od warunków wilgotnościowych.
Ogólna koncepcja budowy wielofunkcyjnych agregatów do uprawy uproszczonej jest zbliżona u czołowych producentów. Największe różnice dotyczą rozstawienia zębów kultywatora (na dwóch, trzech bądź czterech belkach), rodzajów i sposobu pracy końcówek zębów kultywatora oraz regulacji pracy poszczególnych sekcji. Mimo wysokich kosztów, maszyny te, według użytkowników, zazwyczaj sprawdzają się w przygotowaniu gleby pod siew za jednym przejazdem, choć wiele zależy od warunków pogodowych.