Prowadzenie gospodarstwa hodowlanego wymaga wydajnego i niezawodnego sprzętu. Wysiłek hodowcy jest niewspółmiernie większy od nakładu pracy gospodarza uprawiającego rolę, poświęca on niemalże cały posiadany czas zamieniając go w ciężką pracę. Niezbędne w takich okolicznościach jest stosowanie maszyn i sprzętu ułatwiającego oraz usprawniającego działania hodowlane, a przy okazji dające uzyskać zadowalającą efektywność. Ciągnik rolniczy jest podstawowym narzędziem, a jego odpowiedni dobór ma kluczowe znaczenie dla efektywności pracy. Jest to zazwyczaj ciągnik pomocniczy, choć nierzadko bywa też użytkowany jako główny, dlatego wymagania są wysokie.
Kluczowe cechy ciągnika do paszowozu
Wybór ciągnika do pracy z paszowozem, a także do innych zadań związanych z hodowlą zwierząt, wymaga uwzględnienia kilku specyficznych kryteriów.
Moc silnika
Moc jest istotnym czynnikiem. W najpopularniejszej klasie ciągników o mocy 65-85 KM, moc ta pozwala na uniwersalne zastosowanie ciągnika do wszystkich prac gospodarczych. Nowoczesny silnik jest także oszczędny i przyjazny środowisku. Jego wymagania co do obsługi serwisowej muszą być niewielkie, a i sama obsługa możliwie nie nastręczać kłopotów.
Pamiętać należy także o tym, że pojemność paszowozu należy dopasować do mocy ciągnika. W paszowozie pionowym wrzucenie całego balotu często doprowadza nawet do zaduszenia ciągnika, co podkreśla znaczenie odpowiedniej mocy.
Zwrotność i kompaktowe wymiary
Ciągnik do gospodarstwa hodowlanego musi być zwrotny. Każdy ciągnik jest tak zbudowany, żeby był zwrotny, ale są modele odznaczające się ponadprzeciętną łatwością manewrowania. Poruszanie się wewnątrz obór, przejazd przez bramy i wjazdy wyznacza granice wielkości ciągnika, która jest podyktowana pracą w takich warunkach.
Związane jest to oczywiście z budową mechanizmu kierowniczego i przednich zwrotnic. Stożkowy mechanizm napędu przednich kół pozwala na niesłychanie precyzyjne manewry zarówno w ciasnych pomieszczeniach budynków hodowlanych, jak i przy uwrociach czy pracach z ładowaczem.
Dla wielu rolników ważną kwestią są też wymiary danego wozu paszowego. Są one wręcz kluczowe, jeśli chodzi o przejazd paszowozu przez bramy, wrota i wjazd do budynków gospodarczych.
Układ hydrauliczny i ładowacz czołowy
Ciągnik do gospodarstwa hodowlanego musi dobrze współpracować z ładowaczem, a to wymaga dobrego układu hydraulicznego. Musi się sprawdzić zarówno w pracy polowej, jak i z ładowaczem. Precyzyjność układu olejowego, jego wydatek i obsługa przez operatora dźwigni rozdzielacza lub joysticka powinna stać na najwyższym poziomie. W czasie pracy z ładowaczem, niezbędnym dodatkiem do ciągnika w gospodarstwie hodowlanym, możemy dostrzec i praktycznie wykorzystać zalety tego systemu. Pozwala on zarówno na precyzję kierowania, jak i na dokładność operowania samym ładowaczem.
Komfort pracy operatora
Nowoczesne konstrukcje oferowane przez producentów rozpieszczają nas komfortem. To ważny czynnik, zważywszy fakt długotrwałej pracy operatora. Klimatyzacja jest tu oczywistym standardem, który nie podlega dyskusji. Przestrzenna kabina z dobrym widokiem 360 stopni, wygodna kierownica i szybki bezsprzęgłowy rewers to również ważne cechy. To, jak czujemy się w kabinie, wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo i jakość naszej pracy, dlatego wszystkie dźwignie i przełączniki powinny być tam, gdzie intuicyjnie się ich spodziewamy. Wygoda fotela, najlepiej pneumatycznego, oszczędzi nam zmęczenia i pozwoli na większą efektywność pracy. Wygodne rozwiązania, takie jak uchwyt na kule zabezpieczające do podnośnika zamontowany z tyłu ciągnika, są również doceniane.
Skrzynia biegów i przekładnia
Elektrohydrauliczny rewers, którego przełącznik znajduje się pod kierownicą, obsługiwany jest jednym ruchem dłoni. Skrzynia biegów o sześciu przełożeniach (18×18) znajduje się pod ręką, a jej skok jest właściwie dobrany i cechuje się wysoką kulturą. Przedni napęd można załączyć jednym przyciskiem, bez konieczności zatrzymania ciągnika. Niskie spalanie jest często zasługą świetnie zestopniowanej przekładni.
Wybór odpowiedniego paszowozu a wymagania wobec ciągnika
Większość rolników zdaje sobie sprawę z tego, jak ważną inwestycją jest zakup dobrego wozu paszowego. Paszowóz sprawia, że przygotowanie i zadawanie paszy jest nie tylko szybsze i łatwiejsze, ale też bardziej precyzyjne, co przekłada się na stan zdrowia i wydajność zwierząt, a co za tym idzie - zyski ich właściciela.
Typ i pojemność paszowozu
Przed zakupem nowego paszowozu rolnik powinien wziąć pod uwagę kilka ważnych kwestii. Dla dużych gospodarstw rolniczych zdecydowanie najlepszym wyborem są wozy samojezdne - ich pojemność zawiera się w skali 20 i więcej m³. W mniejszych i średnich gospodarstwach śmiało można postawić na wozy zaczepiane.
Jednym z najważniejszych czynników jest jego pojemność, zwana często objętością. Parametr ten jest uzależniony od zapotrzebowania na skarmianą paszę, czyli tak naprawdę od wielkości posiadanego stada zwierząt.
Wybierając nowy wóz paszowy warto zwrócić uwagę na objętość mieszanej paszy. Jeżeli w planach jest powiększanie stada, należy dokonać zakupu paszowozu o nieco większej pojemności, aby nie być zmuszonym w krótkim czasie do wymiany maszyny. Renomowani producenci najczęściej oferują maszyny o objętości od 6 do 12 m³, doskonale radzące sobie z balotami siana, słomy i mieszaniem kiszonki.
System mieszania: pionowy czy poziomy?
Z pewnością najważniejszą rolę odgrywa zastosowany system mieszania paszy. W polskich gospodarstwach większość nadal stanowią pionowe paszowozy, lecz ta tendencja zmienia się na korzyść poziomych.
Paszowozy poziome
Paszowozy poziome są droższe w zakupie, ale za to bardziej ekonomiczne - szybciej mieszają paszę i wymagają ciągnika o mniejszej mocy, co daje spore oszczędności czasu i paliwa. W paszowozie poziomym dwa dolne ślimaki ciągną paszę do przodu, a dwa górne cofają ją, co gwarantuje szybkie mieszanie. Różnica również polega na liczbie noży tnących - paszowóz z systemem pionowym ma ich 7, a poziomy ma ich aż 116. Ta liczba przekłada się na szybkość rozdrabniania i mieszania TMR-u. W przypadku rozdrabniania balotów sianokiszonki oszczędność czasu jest szczególnie duża, ponieważ bele są wrzucane w całości, po czym są stopniowo pobierane przez ślimaki. Noże zastosowane w niektórych poziomych wozach paszowych mają kształt gwiazdki. Istnieje możliwość 3-krotnego ich obrócenia po stępieniu jednej strony, co pozwala maksymalne ich wykorzystanie.
Paszowozy pionowe
Paszowozy pionowe wymagają większej mocy ciągnika. Wrzucenie całego balotu często doprowadza nawet do zaduszenia ciągnika, co świadczy o konieczności precyzyjnego doboru mocy.
System wagowy
System wagowy to jeden z najważniejszych elementów wozu paszowego. Dzięki niemu odbywa się precyzyjna kontrola przygotowania paszy. Warto przed zakupem paszowozu zasięgnąć informacji odnośnie dokładności tego systemu i jego funkcji. Nowoczesne systemy wagowe dają możliwość wprowadzania wielu nastawień i mogą być poddawane personalizacji.
System wysypywania paszy
System wysypywania paszy powinno się dobierać do warunków panujących w oborze. Tu wyróżnia się grawitacyjne rynny zsypowe, poprzeczny przenośnik taśmowy i taśmy mocowane wzdłuż wozu. Wóz paszowy można dodatkowo wyposażyć w hydrauliczną taśmę wysypową dopasowaną do indywidualnych potrzeb każdego gospodarstwa.
Konstrukcja i noże
Odpowiednio wyprofilowane ślimaki wyposażone w trwałe, profesjonalne noże zapewniają idealne mieszanie i cięcie paszy. Rama i zbiornik powinny mieć solidną konstrukcję. Olbrzymi wpływ na skuteczność mieszania ma także rodzaj oraz struktura poszczególnych komponentów, które są wsypywane do wozu paszowego. Dobrze rozdrobiony i wymieszany TMR (mieszanina pasz objętościowych i treściwych z dodatkiem składników witaminowo-mineralnych) jest lepiej wykorzystany. Wszystko, co jest zawarte w mieszance, czyli pasze treściwe, komponenty takie jak marchew, są równo rozdrobnione i wymieszane, przez co krowy nie mają możliwości sortowania składników, a co za tym idzie pobierają wszystko. Nie ma też problemu z zakwaszeniem.
Mieszalnik Jaylor 5850 TMR: racja mleczna w gospodarstwie Armstrong Manor
Przykładowe serie ciągników Kubota dedykowane dla hodowli
Kubota serii M4003, M5002 czy M6002 - każda z tych serii została zaprojektowana z myślą o realizacji zadań najczęściej związanych z dbaniem o dobrostan zwierząt. Odpowiedź na pytanie, jaki ciągnik wybrać, zależy od skali gospodarstwa, rodzaju wykonywanych prac i specyficznych potrzeb użytkownika.
Kubota M4003 - zwrotność i ekonomia
Ciągniki serii Kubota M4003 to kompaktowe maszyny idealne do codziennych prac w gospodarstwach mlecznych o małej i średniej skali. Dostępne modele to M4-063 o mocy 66,4 KM i M4-073 o mocy 74,3 KM. Wyróżniają się one niskim spalaniem, a ich użytkownicy cenią je szczególnie w pracach zielonkowych.
Nowoczesny silnik o pojemności 3,3 l spełnia normę emisji spalin Stage V. Uzyskaniu niskiego spalania sprzyja standardowa mechaniczna przekładnia F18/R18, którą w modelu M4-073 można zastąpić wersją F36/R36 z załączanym pod obciążeniem jednostopniowym wzmacniaczem momentu obrotowego na każdym biegu.
Przekładnia kątowa w przednim moście odpowiada za osiągnięcie małego promienia skrętu. To rozwiązanie umożliwia pracę w ciasnych przestrzeniach - w oborach czy wąskich zaułkach. Pompa hydrauliczna ma wydajność 63 l/min, dlatego ładowacz czołowy działa płynnie i szybko reaguje na ruchy dżojstika. Elektrohydrauliczny rewers bezsprzęgłowy jeszcze ułatwia pracę z ładowaczem.
Komfort operatora zwiększa wygodna kabina z doskonałą widocznością i skuteczną klimatyzacją.
Kubota M5002 - uniwersalność w praktyce
Kubota serii M5002 to rozsądny wybór dla gospodarstw poszukujących wyższej mocy (od 93,8 KM do 114,8 KM) i większej wszechstronności. Modele M5-092 i M5-112 dostępne są z kabiną lub ramą ROPS, a ich turbodoładowany silnik o pojemności 3,8 l oferuje wysoki moment obrotowy już od 1500 obr./min.
Ciągniki serii M5002 wyróżnia wyjątkowa zwrotność i zwinność dzięki zastosowaniu przekładni kątowej. Umożliwia ona skręt kół pod bardzo dużym kątem, a także niezakłócone manewrowanie z obciążonym ładowaczem czołowym. Dzięki temu ciągnik doskonale sprawdza się podczas pracy w oborach.
M5002 świetnie współpracuje z paszowozami, zgrabiarkami i przetrząsaczami. Zoptymalizowany przebieg krzywej momentu obrotowego pozwala modelom z serii M5002 wydajnie napędzać także paszowozy. Duża w tym zasługa tylnego wałka odbioru mocy o prędkości 540 ECO. Oprócz niej dostępna jest także standardowa prędkość 540 obr/min.
Kabina jest ergonomiczna i oferuje świetną widoczność, ułatwiając realizację wszystkich zadań.
Kubota M6002 - "waga ciężka" dla dużych gospodarstw
Ciągnik Kubota serii M6002 to „waga ciężka” dla największych gospodarstw hodowlanych. Maszyna ta nie zawiedzie nawet przy najbardziej wymagających zadaniach. Modele M6-122, M6-132 i M6-142 oferują moc odpowiednio 123, 133 i 143 KM i moment obrotowy 549, 594 i 645 Nm. Dzięki masie sięgającej 7000 kg i dużemu rozstawowi osi maszyny te wyróżniają się potężnym uciągiem.
To oznacza, że doskonale poradzą sobie z orką, przygotowaniem gleby pod zasiew kukurydzy czy transportem balotów na duże odległości. W tym ostatnim zastosowaniu ciągnik dysponuje o 20 KM większą mocą chwilową, generowaną dzięki włączającej się automatycznie funkcji Power Boost. Niskie spalanie w transporcie jest zasługą świetnie zestopniowanej przekładni pozwalającej na osiągnięcie prędkości 40 km/h już przy 1640 obr/min.
Duża masa ciągnika i jego rozstaw osi wynoszący aż 269 cm odpowiadają za doskonałą stabilność, co pozwala na obsługę ciężkich implementów. Funkcja Xpress restart ułatwia pracę podczas prasowania słomy czy kiszonki, umożliwiając płynne zatrzymywanie i ruszanie bez konieczności używania sprzęgła. Co więcej, mimo dużych gabarytów, M6002 manewruje jak kompakt. M6002 wyposażono w komfortową kabinę o szerokości aż 166 cm, posiadającą wydajny system amortyzacji oraz wysokiej klasy fotel pneumatyczny.
Podsumowanie wyboru ciągnika
Wybór odpowiedniego ciągnika jest sprawą indywidualną i zależy od specyfiki gospodarstwa. Jeśli prowadzisz mniejsze gospodarstwo i liczy się przede wszystkim zwrotność - wybierz Kubota M4003. Jeśli potrzebujesz uniwersalnego traktora, który poradzi sobie ze wszystkimi zadaniami realizowanymi przy obsłudze zwierząt - postaw na Kubota M5002. Dla największych gospodarstw hodowlanych, wymagających potężnego uciągu i niezawodności, idealny będzie Kubota M6002.
Doświadczenia użytkowników i dodatkowe porady
Wielu rolników poszukuje informacji o odpowiednim doborze ciągnika do paszowozu. Pytania dotyczą często konkretnych modeli, np. czy Ursus C-360 da radę z paszowozem Strautmann Verti Mix 900 z jednobiegową przekładnią. Jeden z rolników wskazał, że stary Zetor 5340, wcześniej wykorzystywany do lekkich prac, został odciążony przez nowy ciągnik Deutz-Fahr Keyline i teraz służy niemal wyłącznie do pracy z wozem paszowym o pojemności 8 m³ z pionowym ślimakiem.
Inne dyskusje koncentrują się na kwestiach związanych z samym paszowozem, takich jak jakość mieszania, konieczność dokładnego cięcia paszy i unikanie jej wyrzucania. Ważne jest, aby pasza była dobrze wymieszana w wozie, a kontrnoże były odpowiednio ustawione. Od strony technicznej użytkowanie wozu z pionowym i poziomym systemem mieszającym wygląda podobnie. Olej w wozie rolnik wymienia co 2 lata. W nowym wozie jest jedynie nieco więcej punktów smarnych, jednak są one lepiej dostępne, dzięki czemu obsługa konserwacyjna nie jest kłopotliwa.
Olbrzymi wpływ na skuteczność mieszania ma także rodzaj oraz struktura poszczególnych komponentów, które są wsypywane do wozu paszowego. Należy również wziąć pod uwagę, że nie każdy rolnik posiada w magazynie taką samą słomę, siano albo kukurydzę. Wybór konkretnego rozwiązania zależy nie tylko od możliwości danego gospodarstwa rolnego, ale również od indywidualnych preferencji rolnika.