Wybór odpowiedniego ciągnika do wozu paszowego jest kluczowy dla efektywności i ekonomiki gospodarstwa rolnego, szczególnie w przypadku maszyn o pojemności 8 m³. Paszowóz to podstawowe narzędzie pracy w większości gospodarstw z produkcją bydła - głównie tych średnich i większych. Barierę często stanowi cena zakupu, zwykle kilkadziesiąt lub nawet kilkaset tysięcy złotych, ale także budynki z ograniczoną ilością miejsca, ciasnymi przejazdami i wąskimi stołami paszowymi. W tym artykule skupiamy się na ofercie wozów dla mniejszych gospodarstw, o stadzie około 20-40 sztuk bydła, uwzględniając przykładowe maszyny zarówno polskich, jak i zagranicznych producentów.
Przy wyborze wozu paszowego należy przede wszystkim uwzględnić wielkość stada i podział na grupy technologiczne. W zależności od liczby zwierząt i grup technologicznych należy dobrać odpowiednią objętość mieszalnika. W 1 m³ wozu paszowego można przygotować paszę dla około 10-15 krów, co oznacza, że wóz o pojemności 8 m³ jest odpowiedni dla stada liczącego 80-120 sztuk bydła. Wysokość wjazdów do obory nie musi być problemem przy wyborze wozu paszowego, ponieważ wielu producentów oferuje modele o kompaktowych wymiarach.

Typy systemów mieszających a zapotrzebowanie na moc ciągnika
O uzyskaniu odpowiedniej struktury TMR decyduje zespół mieszający. Dostępne są głównie dwa typy: pionowe i poziome.
Wozy paszowe z pionowym systemem mieszającym
Pionowe zespoły mieszające charakteryzują się mniejszą liczbą elementów tnących i są lepiej przystosowane do pasz objętościowych w postaci bel. Mają także mniejsze zapotrzebowanie na moc w stosunku do zespołów poziomych, co czyni je często wyborem dla gospodarstw dysponujących ciągnikami o mniejszej mocy.
- KUHN Euromix I 870: W tym wozie paszowym zastosowano pionowy system mieszający z jednym ślimakiem. Paszowóz wyposażony jest w zbiornik o pojemności 8 m³. Ściana zbiornika jest gięta i ma kształt wielokąta. Przekładnia wozu Euromix jest podwójnie ułożyskowana. Cały zespół zamontowany jest na kołnierzu, który sięga do około połowy wysokości ślimaka mieszającego i chroni przekładnie przed działaniem sił bocznych wywieranych na ślimak przez paszę. Wóz ma dodatkowo pierścień wysypowy, magnes na ślimaku oraz wzmacniane noże z węglikiem chromu. Seryjnie montowane sterowanie pozwala zarządzać pracą całej maszyny z kabiny ciągnika.
- Metaltech WP 8: Dla mniejszych gospodarstw ze stadem do 40 krów odpowiednim wyborem jest wóz WP 6 lub WP 8. W wersji WP 8 paszowóz wyposażony jest w jeden pionowy ślimak z 7 nożami i 2 przeciwnożami. W zależności od potrzeb zastosowania maszynę można doposażyć w różnego rodzaju ślimaki: szeroki (dokładne wymieszanie paszy), wąski (pocięcie całych bel i wymieszanie materiału), wzmocniony (wyposażony w dodatkowe nakładki ze stali hardox wydłużającej żywotność ślimaka). Paszowóz ma 2,54 m szerokości, 2,42 m wysokości i 4,68 m długości. Wyposażony jest w jedno okno wysypowe, które może być umieszczone w kilku konfiguracjach.
- Martin Mixmini: Dla stada 20-40 krów firma Martin oferuje wozy Mixmini o pojemności 6-8 m³. TMR przygotowuje pionowy ślimak, wyposażony w noże wykonane ze stali chromowo-wanadowej. Maszyna może z powodzeniem pracować z niewielkiej mocy ciągnikiem, np. Ursus C-360. W wersji ze zbiornikiem o pojemności 6 m³ paszowóz ma 2,24 m szerokości, 2,5 m wysokości i 4,3 m długości. Wyposażony jest w 6 noży, dwa przeciwnoże oraz przekładnię dwubiegową. W standardzie ma też wagę oraz pierścień wokół krawędzi zbiornika, zapobiegający wysypywaniu się paszy.
- Blattin AVM S: W wersji z jednym ślimakiem dostępne są maszyny o pojemnościach od 4 do 12 m³. Paszowóz wyposażony jest w jeden pionowy ślimak mieszający z 5 nożami i 2 ręcznie regulowanymi przeciwnożami. Podłoga wozu wykonana jest z 18-mm blachy, zaś ściany z 6-mm. W standardzie wóz ma pierścień zapobiegający wysypaniu się paszy oraz wagę z trzema sensorami.
- Strautmann V-Mix: Niemiecki producent oferuje serię wozów V-Mix. W mniejszych gospodarstwach szczególnie sprawdzą się modele z jednym pionowym ślimakiem o pojemności od 3,5 do 8 m³. Najmniejszym modelem jest wóz paszowy V-Mix Agilo o pojemności od 3,5 do 5 m³. Wóz ma kompaktowe wymiary i jest zwrotny. W wersji ze zbiornikiem o pojemności 5 m³ jego szerokość wynosi 1,95 m, długość 3,56 m, a wysokość 2,28 m. Ciekawą opcją jest model V-Mix Plus T, który odznacza się bardzo małą wysokością całkowitą (od 1,96 m). Taki wóz przeznaczony jest przede wszystkim do pracy w niskich budynkach, a niewielka wysokość załadowcza ułatwia załadunek i umożliwia pracę małym ciągnikiem z ładowaczem.
- Rino FX Slim: Wozy Rino z pionowym systemem mieszania dostępne są w różnych konfiguracjach: węższe, krótsze, niższe, wyższe, by z powodzeniem pracować w budynkach z ograniczoną przestrzenią. Przykładową maszyną dla mniejszego gospodarstwa jest model Rino FX Slim. Wóz sprzedawany jest w wersjach o pojemności 5, 6 lub 7 m³. Model FX 500 Slim ma 2,16 m wysokości, 1,82 m szerokości i 4 m długości. Sprawdzi się szczególnie w oborach z wąskimi stołami paszowymi.
- Siloking TrailedLine Classic Compact: Modele Siloking TrailedLine Classic Compact z jednym ślimakiem sprawdzą się szczególnie w mniejszych gospodarstwach z ograniczoną ilością miejsca potrzebną do przejazdów przez oborę. Paszowóz Compact 7 ma 4,3 m długości, 2,06 m szerokości i 2,52 m wysokości. Wyposażony jest w ślimak mieszający z 5 nożami tnącymi, przekładnię redukcyjną, wagę, zderzak przeciwnajazdowy z oświetleniem i przymocowaną do ramy drabinkę. W maszynie dostępne są różne opcje wysypu paszy.
- Sitrex EM Smart 5: To seria małych wozów paszowych włoskiego producenta. W jej skład wchodzą modele o pojemnościach: 3, 4, 5 i 6 m³. Wozy wyposażone są w 1 pionowy ślimak z 4 lub 6 nożami. Dno zbiornika wykonane jest z 12-mm blachy, zaś ściany z 5-mm. W standardowym wyposażeniu paszowozy EM Smart mają m.in. wagę z 3 czujnikami, wały Cardana, boczne drzwi wyrzutowe prawe, drabinkę inspekcyjną oraz mechaniczne przeciwnoże.
- Trioliet SM 700 ZK: Triolet proponuje mniejszym gospodarstwom wóz paszowy SM 700 ZK o pojemności 7 m³. TMR miesza oraz tnie jeden pionowy ślimak z 4 nożami. Wstęgi ślimaka spawane są na zakładkę, zapewniając większą sztywność i dłuższą żywotność. Wóz ma 2,4 m wysokości i 2,29 m szerokości. Wozy Trioliet wykonane są ze stali 52. W standardzie mają wagę oraz duże okno rewizyjne z przodu zbiornika.
- Alima Evolution Simple Line: Propozycją dla stada około 40 sztuk bydła jest wóz Evolution Simple Line o pojemności od 4 do 7 m³. Dzięki swoim kompaktowym wymiarom (długość 3,37 m, wysokość 2,06 m i szerokość 1,82 m dla modelu Evo 4 SL) maszyna sprawdzi się w oborach z ograniczoną ilością miejsca. Standardowe wyposażenie paszowozu Simple Line w wersji 4 m³ obejmuje 5 noży, przekładnię planetarną, wał napędowy, stopę podporową, drzwi wysypowe oraz drabinkę inspekcyjną.
Wozy paszowe z poziomym systemem mieszającym
Wozy poziome, wyposażone w dwa lub więcej ślimaków poziomych, uzbrojonych w dużą liczbę noży, często przyczyniają się do lepszego rozłożenia masy w wozie, by ułatwić mieszanie ciągnikiem o mniejszej mocy. Przykładowo, model Puma 7 wyposażony jest w 96 noży i może współpracować z ciągnikiem o mocy 40 KM. Sebastian Sulikowski, rolnik z Zalesia Wielkiego, po 7 latach użytkowania wozu z pionowym systemem mieszania, zdecydował się na poziomy wóz paszowy Blattin King NT o pojemności 11 m³ wyposażony w 4-ślimakowy system mieszający.
Z jego doświadczeń wynika, że poziomy wóz paszowy oferuje znaczące korzyści:
- Oszczędność czasu i paliwa: Zużycie paliwa na potrzeby przygotowywania pasz spadło o ponad 30%. Czas cyklu pracy skrócił się z 45 minut do około 25 minut. Do współpracy z poziomym wozem paszowym nie jest potrzebny mocny ciągnik; nawet leciwy Ursus C-360 radzi sobie z powodzeniem.
- Dobrze rozdrobniona pasza: Pasza ma właściwą strukturę i nie jest poszarpana. Dobrze rozdrobniony i wymieszany TMR jest lepiej wykorzystany, a krowy nie mają możliwości sortowania składników, co przekłada się na zwiększoną wydajność mleczną.
- Szybkie mieszanie: Dwa dolne ślimaki ciągną paszę do przodu, a dwa górne cofają ją, co gwarantuje szybkie mieszanie. Większa liczba noży (np. 116 w wozie pana Sebastiana, w porównaniu do 7 w wozie pionowym) przekłada się na szybkość rozdrabniania i mieszania TMR-u, szczególnie przy balotach sianokiszonki, które są wrzucane w całości.
- Prosta obsługa i konserwacja: Pomimo nieco większej liczby punktów smarnych, są one lepiej dostępne. Koszt noży do wozów poziomych może być znacznie niższy (np. 20 zł netto za nóż do wozu poziomego, w porównaniu do 250 zł netto do wozu pionowego). Noże w kształcie gwiazdek można obracać trzykrotnie, maksymalnie wykorzystując ich żywotność.
- Układ napędowy pod ochroną: Poziomy wóz paszowy Blattin King jest wyposażony w zabezpieczenie przeciążeniowe, które działa na zasadzie śruby ścinanej, chroniąc układ napędowy przed uszkodzeniem w przypadku napotkania przeszkody.
- Precyzyjne przygotowanie i zadawanie pasz: System wagowy działa bardzo precyzyjnie. Dodatkowy wyświetlacz w kabinie ładowarki ułatwia załadunek. Taśma wyładowcza znacznie ułatwia precyzyjne dozowanie TMR-u na korytarzu paszowym, co jest kluczowe w oborach uwięziowych, gdzie dawki TMR-u muszą być zróżnicowane dla poszczególnych grup żywieniowych.
Poziomy wóz paszowy kontra pionowy - test wozów Blattin
Przykładowe wozy paszowe i wymagania dla ciągnika
- Faresin TPF.1.9: Wyposażony jest w zbiornik o pojemności 9 m³. Maszyna ma 2,62 m wysokości, 2,2 m szerokości i 4,35 m długości. Do pracy potrzebuje ciągnika o mocy przynajmniej 60 KM. Masa pustego wozu wynosi 2600 kg, a maksymalna ładowność sięga 3150 kg. Paszowóz ma duże możliwości konfiguracji. Standardowe wyposażenie to elektroniczny system ważenia, przekładnia dwubiegowa, pierścień przeciwwyrzutowy, drabinka inspekcyjna oraz taśma wysypowa. Jest optymalny dla stada liczącego 45-65 sztuk.
- Paszowóz T659 BEL-MIX: Ten wóz paszowy o pojemności 5-8 m³ przeznaczony jest dla małych gospodarstw oraz tych, które mają niskie i wąskie obory. Charakteryzuje się mocną, zwartą konstrukcją. Solidne ściany wanny wykonane są ze stali jakościowej S355 o podwyższonej wytrzymałości na ścieranie. Dno wykonane jest ze stali jakościowej S355 o grubości 20 mm. Do dna wanny jest montowany świder mieszająco-tnący wykonany ze stali S355, standardowo wyposażony w dziesięć noży PREMIUM napawanych węglikiem. Istnieje możliwość doposażenia świdra w dodatkowe 2 lub 3 noże. Świder jest zakończony zgarniaczem o grubości 10 mm, który opcjonalnie może być wyposażony w magnes do wychwytywania zanieczyszczeń metalowych. W wersji podstawowej zamontowano dwa mechaniczne przeciwnoże, z opcją hydraulicznie sterowanego. Najmniejsze możliwe wymiary wozu w wersji o pojemności 5 m³ to 2,2 m szerokości, 4,05 m długości i 2,28 m wysokości. Do obsługi potrzebny jest ciągnik o mocy minimum 50 KM.
- Deutz-Fahr Keyline: W gospodarstwie wykorzystywany jest do realizacji lekkich prac z opryskiwaczem, zgrabiarką, przyczepami podczas zbioru słomy, a także z owijarką i wałami polowymi. Wcześniej do tych prac używano starego Zetora 5340. Dzięki Deutz-Fahr, Zetor został odciążony i teraz służy niemal wyłącznie do pracy z wozem paszowym o pojemności 8 m³ z pionowym ślimakiem. Traktor jest wyposażony w dodatkowe oświetlenie robocze i przednie obciążniki.
Nowoczesne technologie i przyszłość wozów paszowych
Na targach Agritechnica 2025 producenci prezentują paszowozy z napędem elektrycznym i alternatywnymi paliwami. Dzięki temu rolnicy mogą obniżać koszty i zmniejszać emisję spalin. Coraz częściej nowoczesne gospodarstwa stawiają na ekologiczne rozwiązania. Ponieważ Unia wspiera zielone technologie, ten trend szybko się rozwija, zatem elektryczne wozy paszowe stają się realną opcją dla wielu rolników.
Nowoczesne paszowozy z 2025 roku wspierają rolników w zwiększaniu efektywności żywienia. Dzięki cyfrowym systemom sterowania można monitorować pracę maszyny w czasie rzeczywistym. Ponieważ dane są łatwo dostępne, rolnicy szybciej analizują wyniki produkcji. Dodatkowo integracja z innymi urządzeniami ułatwia zarządzanie całym stadem. Zatem inwestycja w nowy paszowóz przekłada się na lepszą organizację gospodarstwa.

KUHN SPW Power
W 2025 roku firma KUHN oferuje wozy paszowe SPW Power o pojemności 18-22 m³. Są to jednostki samojezdne, co eliminuje potrzebę oddzielnego ciągnika do obsługi. Dzięki dwóm pionowym ślimakom pasza miesza się równomiernie. Rolnicy podkreślają wygodną obsługę i dobrą widoczność z kabiny. Ponieważ maszyny mają zoptymalizowane spalanie, ograniczają koszty codziennej pracy.