Wybór odpowiedniego ciągnika do opryskiwacza o pojemności 1200 litrów to decyzja, która wymaga uwzględnienia wielu czynników, wykraczających poza samą moc silnika. Kluczowe znaczenie ma zdolność podnoszenia narzędzia przez ciągnik (TUZ) oraz odpowiednie rozłożenie masy całego zestawu. W niniejszym artykule przedstawiamy szczegółową analizę tych aspektów, a także omawiamy dostępne rozwiązania rynkowe, w tym wykorzystanie zbiorników czołowych.
Podstawowe parametry ciągnika decydujące o udźwigu
Kwestie związane z możliwością podniesienia narzędzia, takiego jak opryskiwacz, często budzą pytania wśród rolników. Istotne są dwa kluczowe elementy:
- Udźwig na końcu TUZ-a: Ten parametr jest podawany przez wszystkich producentów ciągników i określa maksymalną masę, jaką podnośnik jest w stanie unieść, gdy cała masa jest zawieszona dokładnie na końcu dolnego cięgła (w miejscu zaczepiania maszyny). Taka masa powinna być podniesiona w standardzie, nawet bez przednich obciążników, nie powodując oderwania przednich kół od podłoża, co zapewnia sterowność ciągnika. Wyliczenie to opiera się na kalkulacji ciśnienia w instalacji hydraulicznej podnośnika oraz polu przekroju siłownika (lub siłowników). Przykładowo, jeśli tłoczysko ma średnicę 8 cm, jego powierzchnia wynosi około 50 cm², a przy ciśnieniu 180 atm siłownik wytwarza siłę około 9000 kg. Należy pamiętać, że siła ta nie jest przyłożona bezpośrednio na końcu podnośnika, ponieważ siłownik jest zamontowany "głębiej", co osłabia jej działanie na ramieniu.
- Masa ciągnika spoczywająca na przednich kołach: Ten parametr jest rzadziej podawany przez producentów. Ciągnik może podnieść tylko taką masę, która nie spowoduje uniesienia jego przodu. Działa to na zasadzie równoważni, gdzie punkt podparcia znajduje się w miejscu styku tylnych kół z podłożem (oś tych kół). Końce cięgieł podnośnika są oddalone od tego punktu o około 80 cm, a przednia oś o około 2,5 metra. Aby określić maksymalną masę możliwą do zawieszenia na tylnym podnośniku bez odrywania przednich kół, należy zmierzyć masę spoczywającą na przednich kołach ciągnika.
Dodatkowym problemem jest to, że cała masa maszyny nie zawsze skupia się w punkcie jej zaczepienia. Ze względu na wymiary, część masy może "wisieć" znacznie dalej od końców cięgien, wytwarzając dodatkowe ramię siły. Niestety, producenci maszyn rzadko podają "środek masy", co wymaga samodzielnej oceny. Przykładowo, opryskiwacz o masie 2000 kg i długości 2 metrów, z środkiem masy przypadającym na jego połowę (1 metr od końca cięgien), będzie "symulował" masę dwukrotnie cięższą, ponieważ ramię siły będzie o 1 metr dłuższe.
Zbiorniki czołowe jako rozwiązanie zwiększające pojemność i stabilność
ZBIORNIK CZOŁOWY - DLA KOGO? | KRUKOWIAK
Większa liczba zabiegów ochronnych lub zwiększenie powierzchni gospodarstwa nie zawsze musi wiązać się z koniecznością zmiany opryskiwacza na większy. Rozwiązaniem jest dodatkowy przedni zbiornik montowany na przednim TUZ ciągnika.
Oferta rynkowa: Przykład UNIA TOP 1200
Marka UNIA oferuje dwie wersje zbiorników czołowych TOP 1200:
- UNIA TOP 1200E: To prosta konstrukcja wyposażona w pompę o wydatku 19 l/min, napędzaną silnikiem elektrycznym. Pompa służy jedynie do zasilania mieszadła. Ciecz robocza po przygotowaniu w zbiorniku głównym jest przepompowywana do zbiornika czołowego, a podczas oprysku wykorzystywana jest tylko ciecz ze zbiornika tylnego. Aby użyć mieszaniny z przedniego zbiornika, trzeba ją z powrotem przepompować, używając tylnej pompy - nie można tego zrobić w trakcie pracy.
- UNIA TOP 1200H: Ten model jest wyposażony w pompę o wydatku 85 l/min napędzaną silnikiem hydraulicznym. Posiada mieszadło hydrauliczne z dwiema płuczkami wirowymi i rozwadniacz w sicie wlewowym. Umożliwia to przygotowanie cieczy roboczej bezpośrednio w zbiorniku czołowym, co pozwala zaoszczędzić czas, który jest potrzebny na dwukrotne przygotowanie roztworu w prostszej wersji. Dzięki własnej pompie, ciecz roboczą można przepompować również podczas wykonywania oprysku.
Oba modele mają główny zbiornik o pojemności 1350 litrów. Wersja z napędem hydraulicznym posiada dodatkowy 125-litrowy zbiornik wody czystej. Obydwie maszyny w standardzie mają także 25-litrowy zbiornik wody czystej do mycia rąk oraz przednie lampy pozycyjne z kierunkowskazami.
Korzyści ze stosowania przedniego zbiornika
Zastosowanie przedniego zbiornika niesie za sobą wiele korzyści:
- Zwiększenie pojemności opryskiwacza zawieszanego: Możliwość powiększenia łącznej pojemności opryskiwacza, co zwiększa efektywność oprysku. Przykładowo, opryskiwacz ciągany REX o pojemności 1200 litrów w zestawie z przednim zbiornikiem pozwala uzyskać łączną pojemność około 2500 litrów.
- Lepsze zbalansowanie ciągnika: Ciągnik z zawieszanym opryskiwaczem jest lepiej zbalastowany podczas transportu i oprysków na pagórkowatych polach.
- Zwiększona zwrotność: Takim zestawem lepiej manewruje się na wąskich polach, co zmniejsza straty związane z wygnieceniem roślin na uwrociach.
- Alternatywa dla opryskiwaczy samojezdnych: Komfortowy ciągnik połączony z zawieszanym opryskiwaczem i zbiornikiem czołowym stanowi interesującą alternatywę dla opryskiwaczy samojezdnych klasy do 3000 litrów, głównie ze względu na niższe koszty zakupu.
- Wszechstronność: Ciągnik po sezonie ochronnym może być wykorzystywany do innych prac polowych.
- Przystosowanie do różnych warunków: Zestaw ten doskonale sprawdza się zarówno w mniejszych, jak i większych gospodarstwach, zwłaszcza tam, gdzie ograniczeniem są małe i nieregularne działki, a także na polach położonych w pagórkowatym terenie, gdzie występuje duże nachylenie terenu i zwiększa się ryzyko przewrócenia opryskiwacza ciąganego.
Wady stosowania zbiorników czołowych
Do wad stosowania zbiorników czołowych należy zaliczyć:
- Zwiększona złożoność maszyny: Wpływa to na koszty zakupu i ryzyko awarii.
- Bardziej czasochłonna obsługa: Może to być konieczność podłączenia dwóch części maszyny na przednim i tylnym TUZ albo przygotowywania cieczy roboczej dla przedniego i tylnego zbiornika oddzielnie.
Producenci zazwyczaj oferują zbiorniki w dwóch wersjach. Prostsza pozwala jedynie na transport cieczy roboczej lub wody, która jest przepompowywana z przedniego zbiornika do tylnego w przerwie w pracy po wyczerpaniu się cieczy. Bogatsza wersja, w połączeniu z komputerem sterującym, pozwala zazwyczaj na pełną automatyzację współpracy zbiornika czołowego z opryskiwaczem. Przykładem jest system Flow-Control w maszynach Amazone, który dba o właściwą homogenizację cieczy w obu zbiornikach i optymalny rozkład masy całego zestawu. Sterowanie można przełączyć także na tryb ręczny, co umożliwia wykorzystanie zbiornika czołowego do przewożenia np. czystej wody.
Pilmet oferuje dwie wersje zbiorników czołowych Top o pojemności 1200 l. Obie mają 125-litrowy zbiornik na wodę do płukania i 25-litrowy zbiornik na wodę do mycia rąk. Top 1200 ERex to prosta konstrukcja z pompą elektryczną, służącą jedynie do zasilania mieszadła. Ciecz robocza po przygotowaniu w zbiorniku głównym jest przepompowywana do zbiornika czołowego, a podczas oprysku wykorzystywana jest tylko ciecz w zbiorniku tylnym. Top 1200 HRex, z pompą hydrauliczną i mieszadłem, pozwala na przygotowanie cieczy roboczej bezpośrednio w zbiorniku czołowym. Pełen układ cieczowy mogą mieć także zbiorniki czołowe PF 1000 i PF 1500 firmy Kuhn, połączone z głównym zbiornikiem za pomocą tylko jednego przewodu, co zmniejsza ilość pozostałości cieczy.
Opryskiwacze zawieszane kontra przyczepiane
Opryskiwacze zawieszane, szczególnie w połączeniu z czołowymi zbiornikami, mogą sprawdzić się nawet w dużych gospodarstwach, osiągając parametry pracy zbliżone do opryskiwaczy samojezdnych, ale przy znacznie niższej cenie zakupu. Częściej jednak "konkurują" z wersjami przyczepianymi. Oto kluczowe różnice użytkowe:
| Cecha | Opryskiwacze zawieszane | Opryskiwacze przyczepiane |
|---|---|---|
| Zwrotność | Znacznie większa, co poprawia wydajność pracy na mniejszych polach i w uprawach rzędowych. | Mniejsza. |
| Cena zakupu | Korzystniejsza. | Wyższa. |
| Praca na zboczach | Łatwiejsza dzięki mniejszemu "ściąganiu". | Większe "ściąganie". |
| Stabilność | Mniej stabilne. | Bardziej stabilne. |
| Wymagania wobec ciągnika | Konieczność zastosowania ciągnika o sporym udźwigu podnośnika ze względu na wysoką masę napełnionego zbiornika. | Mniejsze wymagania pod względem udźwigu. |
W sprzęcie zawieszanym problemem jest pogodzenie łatwości zawieszania z maksymalnym zbliżeniem maszyny do ciągnika. Producenci stosują w tym zakresie ułatwienia, takie jak automatyczny zaczep Easy Hitch i ramka zawieszenia (Kuhn), czy kółka transportowe do przetaczania opryskiwacza w garażu (Pilmet Rex, Bury Perkoz Max, Amazone).
Konstrukcja i wyposażenie opryskiwaczy zawieszanych
Materiały i zbiorniki
Standardowo zbiorniki dużych opryskiwaczy zawieszanych wykonuje się z polietylenu, który cechuje się dobrą trwałością i łatwością czyszczenia. Powszechne jest również stosowanie zbiorników "3 w 1", gdzie oprócz głównego zbiornika na ciecz roboczą w jednej bryle znajduje się zazwyczaj zbiornik wody czystej do płukania oraz zbiornik wody do mycia rąk.
Rozwadniacze
W podstawowej wersji opryskiwaczy Pilmetu, Krukowiaka, Burego i Perkoza rozwadniacz znajduje się we wlewie zbiornika głównego, co jest mało wygodne. Można jednak dopłacić za rozwadniacz boczny, który pozwala na wygodne dodawanie pestycydów z poziomu gruntu. Zbiornik rozwadniacza jest zwykle wyposażony w dyszę rotacyjną do płukania kanistrów po środkach chemicznych.
Przykłady modeli i pojemności
- Pilmet: Seria Rex dostępna jest ze zbiornikami 1000 i 1200 l.
- Krukowiak: Seria Heros sprzedawana jest ze zbiornikami o pojemności do 1900 l.
- Bury: Perkoz i Perkoz Max oferują identyczne pojemności do 1900 l.
- Eurolux (Lemken): Dostępne w wersjach o pojemnościach: 800, 1100 i 1290 l.
- Sirius (Eurolux/Lemken): Posiadają zbiorniki mieszczące 900, 1300, 1600 i 1900 l.
- Amazone: Cztery modele zawieszane z zbiornikami o pojemności od 900 do 1800 l.
Napełnianie zbiorników
Napełnianie zbiorników odbywa się za pomocą przyłącza ssącego lub przeznaczonego do podłączenia pod wodę dostarczaną pod ciśnieniem z sieci wodociągowej. To pierwsze rozwiązanie jest standardowo stosowane m.in. przez Amazone, który wyposaża swoje opryskiwacze w 2-calowe złącza tego typu. Opcjonalnie możliwe jest zastosowanie również przyłącza ciśnieniowego.
Belki polowe i ich konfiguracje
Wśród przedstawianych opryskiwaczy spotkamy różne rodzaje belek polowych, co znacznie zwiększa możliwości konfiguracji.

Sposoby składania belek
- Składane do przodu: W opryskiwaczach Kuhn, Krukowiak oraz Bury belka polowa występuje m.in. w tej wersji. W pozycji transportowej belka jest ułożona wzdłuż kierunku jazdy, nad ciągnikiem, po bokach górnej krawędzi jego kabiny. Zaletą jest przeniesienie środka ciężkości w większym stopniu na korpus ciągnika.
- Składane z tyłu (poziomo lub w układzie X): Zazwyczaj jest to najtańszy wybór.
- Składane pionowo z tyłu: Przeznaczone dla najbardziej wymagających użytkowników. Dostępne są w wersjach o dużej szerokości roboczej, pozwalają zachować niewielkie wymiary transportowe i umożliwiają oprysk niepełną szerokością.
Belki polowe z rękawem powietrznym
Ciekawym rozwiązaniem jest wyposażenie belki polowej w rękaw powietrzny. Zazwyczaj jest on połączony z belką składaną wzdłużnie (Krukowiak, Bury), ewentualnie pionowo z tyłu (Hardi). Zaletą stosowania powietrznego wspomagania oprysku jest:
- Możliwość zmniejszenia dawki środków ochrony roślin oraz ilości zużytej wody.
- Uzyskanie oprysku drobnokroplistego chronionego przed znoszeniem przez wytwarzaną kurtynę powietrzną.
- Możliwość pracy z większą prędkością i przy silniejszym wietrze.
Opryskiwacz ciągany 1200L Demarol
Opryskiwacz ciągany 1200L Demarol to produkt marki cenionej wśród rolników, który pozytywnie wpływa na efektywność prac w dużych gospodarstwach rolnych. Umożliwia skuteczne zabiegi chwastobójcze, niezbędne do poprawy jakości plonów.
Wyposażenie i działanie
Opryskiwacz ciągany 1200L Demarol może posiadać głowicę pojedynczą lub potrójną, w zależności od wyboru. Zbiornik o pojemności 1200 litrów umożliwia oprysk kilku hektarów upraw bez konieczności częstych zjazdów i uzupełniania, co przekłada się na efektywność i oszczędność czasu. Działanie opryskiwaczy ciąganych 1200L Demarol opiera się na podobnym schemacie jak w innych tego typu maszynach: należy wypełnić zbiornik wodą i zmieszać ją z wybranymi środkami chemicznymi. Pompa o wydajności 145 l/min podaje mieszankę do rozpylaczy, które zraszają rośliny, chroniąc je przed szkodnikami.
W celu zwiększenia funkcjonalności urządzenia istnieje możliwość zakupienia dodatkowego wyposażenia, w tym między innymi rozdzielacza sterowanego z kabiny, komputera Bravo 180 czy rozdzielacza z regulacją każdej sekcji osobno.