Wielu właścicieli i mechaników ciągników radzieckich, takich jak Władymirec T25 czy MTZ, zastanawia się, jaki olej jest najodpowiedniejszy do ich układów hydraulicznych oraz pomp paliwowych. Artykuł ten ma na celu rozwiać wątpliwości, opierając się na oryginalnych instrukcjach, historycznych uwarunkowaniach i współczesnej wiedzy technicznej.
Historia i konstrukcja ciągnika Władymirec T25
Władymirec T25, doskonale znany na polskich polach, był produkowany najpierw w Charkowie, a później we Włodzimierzu. Ten ciągnik często stanowił alternatywę dla rodzimego Ursusa C-330, gdy ten ostatni był niedostępny. T25 był napędzany dwucylindrowym, chłodzonym powietrzem silnikiem D-21 o mocy 25 KM.
Pochodzenie rozwiązań technicznych T25
T-25 został opracowany na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych w fabryce traktorów w Charkowie przez ten sam zespół, który opracowywał czołgi (stąd literka "T"). W 1966 roku ruszyła jego produkcja w Charkowie, a na początku lat siedemdziesiątych została przeniesiona do Włodzimierza. Wiele rozwiązań przeniesiono z produkowanych tam czołgów, w tym pompy hydrauliczne przystosowane do oleju typu silnikowego. Powodem takiego projektu instalacji hydraulicznej była przede wszystkim tańsza i prostsza w produkcji pompa i rozdzielacz, a także zmniejszenie asortymentu materiałów eksploatacyjnych, co w ówczesnych czasach miało istotne znaczenie. Wadą jest nieco niższe ciśnienie, przy którym pracuje układ. W latach sześćdziesiątych na zachodzie odchodzono już od tego rozwiązania, ale w latach pięćdziesiątych podobne rozwiązania polegające na zastosowaniu oleju silnikowego w układzie hydraulicznym stosował Ursus (niemiecki) oraz Deutz. Przystosowanie hydrauliki do oleju silnikowego było podyktowane kosztem produkcji ciągnika i zaopatrzenia w materiały eksploatacyjne, a nie brakiem dostępności olejów hydraulicznych. Projektanci wykonali odpowiednie obliczenia i zawarli wyniki w instrukcji.
Oleje do układu hydraulicznego w T25
W przypadku Władymirca T25 mamy do czynienia z oddzielnymi układami hydrauliki i przekładni, dlatego oleje nie mieszają się ze sobą. Oryginalna instrukcja radziecka, a także niemieckie i rumuńskie, zalecały stosowanie oleju hydraulicznego. Jednak w niektórych instrukcjach producent zalecał do układu hydraulicznego olej silnikowy. Wynikało to ze względów logistycznych, z użytych materiałów i ze sposobu ich obróbki.
Zalecenia i kontrowersje
W polskiej instrukcji obsługi zalecano stosowanie olejów silnikowych Superol (w wersji zimowej i letniej). Jest to interpretacja, która budziła i nadal budzi wiele kontrowersji. Niektórzy argumentują, że zastosowanie oleju silnikowego w hydraulice było ułatwieniem dla "ciemnego narodu" ze względu na kiepski dostęp do środków eksploatacji w tamtych czasach. Współcześnie zaleca się wlewać do hydrauliki 7,5 litra oleju takiego samego jak do skrzyni, czyli o klasie SAE 85W-90. Wymiana zarówno w układzie hydraulicznym, jak i w przekładni jest zalecana co 980 MTH. Wraz z wymianą olejów w przekładni i hydraulice nie można zapomnieć o olejach w zwolnicach. Istnieją argumenty, że postęp technologiczny pozwala dziś na zastąpienie oleju silnikowego w hydraulice olejem hydraulicznym bez negatywnych konsekwencji.
WSZYSTKO O OLEJACH SILNIKOWYCH
Różnice w pompach i materiałach
Istnieje dyskusja na temat identyczności pomp hydraulicznych w MTZ i T25. Pomimo podobieństw, różnice w obróbce i "twardości" elementów mogą występować, a pompy te były produkowane w różnych zakładach. W pompach nie jest używane czyste aluminium, lecz jego stopy. W przypadku oleju o wysokich właściwościach smarnych powierzchnia nie musi być utwardzana, a jedynie umacniana. Stopy aluminium nie podlegają hartowaniu jak stopy żelaza. Oleje Superol xWW były przyczyną, że ciągniki te nie pojawiły się w Polsce w 1972 roku.
Wymiana oleju w pompie wtryskowej
Większość obecnie produkowanych pomp wtryskowych posiada centralne smarowanie z silnika. W przypadku pomp wtryskowych ze smarowaniem niezależnym konieczna jest wymiana i kontrola oleju. Kontrolę należy przeprowadzać przynajmniej co trzecią kontrolę stanu oleju silnikowego, a wymianę wskazane wykonywać w tym samym czasie co wymiana oleju w silniku.
Procedura i zalecenia
Na pompie zastosowana jest tabliczka znamionowa, mocowana od góry pomiędzy regulatorem a sekcjami tłoczącymi lub z boku korpusu pompy. Są na niej oznaczenia początkowe, np. 4M, 6M itp. Powyższa tabela odnosi się do tych oznaczeń, a obok jest ilość oleju do zastosowania. Dobrą sugestią jest uzupełnienie oleju podczas pierwszego montażu nowej pompy lub po naprawie (według zaleceń karty dolewania oleju). W tym przypadku nie trzeba kontrolować stanu oleju w pompie, a po kilku minutach pracy silnika olej będzie systematycznie wprowadzany i wyprowadzany z pompy.
Zalecenia dotyczące wymiany oleju w silniku
W oryginalnej radzieckiej instrukcji serwisowej dla Władymirca T25 napisano, że olej w silniku należy wymieniać co 480 MTH. Jednak w polskiej wersji zalecono skrócenie interwału wymiany, prawdopodobnie ze względu na cięższe warunki pracy ciągnika w Polsce niż w byłym ZSRR. Ten dwucylindrowy silnik D-21 chłodzony powietrzem nie wymaga przesadnie dużej ilości oleju do wymiany. Ze względu na wiek maszyn, zalecenia dotyczące olejów były inne, ponieważ inne były wówczas dostępne oleje. Dziś wystarczy zastosować nowoczesny olej wielosezonowy.