Siewniki zbożowe to narzędzia rolnicze, bez których gospodarstwo rolne nastawione na produkcję roślinną nie ma racji bytu. Ich zadaniem jest sprawny i efektywny wysiew nasion do gleby. Swoje zastosowanie siewniki znalazły nie tylko do wysiewania zbóż, lecz również traw, rzepaku, kukurydzy, słonecznika, buraka, a nawet czosnku. Narzędzia te dostarczają na określony teren uprawny ustaloną ilość nasion i równomiernie je rozmieszczają.
Oferta siewników rolniczych obejmuje wielu krajowych i zagranicznych producentów oraz kilka typów tych maszyn podzielonych ze względu na rodzaj wysiewanych nasion, warunki glebowe oraz rozmiary powierzchni zasiewów. Przed zakupem tego typu sprzętu warto zapoznać się z ofertą producentów siewników i wybrać ten najbardziej odpowiedni rodzaj maszyny na podstawie analizy zapotrzebowania we własnym gospodarstwie.
Typy siewników i ich charakterystyka
Siewniki rzędowe (zbożowe)
Siewniki rzędowe są najczęściej wykorzystywane w małych i średnich gospodarstwach. Szerokość robocza tych maszyn zawiera się pomiędzy 2,5 a 4,0 metrami. Służą do równomiernego wysiewu nasion zbóż, roślin motylkowych i rzepaku. Wyróżniamy siewniki rzędowe talerzowe i stopkowe.
Siewniki rzędowe talerzowe
Ten typ siewnika cechuje się dużą wszechstronnością zastosowania i wysoką jakością prac na glebach ciężkich i zwięzłych. Polecany jest na pola z dużą ilością resztek pożniwnych lub zachwaszczonych, gdyż obracające talerze rzadko się zapychają. Możliwa jest nawet praca w warunkach siewu w mulcz. Zastosowanie redlic talerzowych umożliwia pracę w takich warunkach. Należy jednak zwracać uwagę na zagłębianie się talerzy w glebę. Talerze powinny być odpowiednio dociążone dla dobrego efektu na ciężkich glebach. Przy zbyt dużym zagłębieniu powinny być zastosowane kółka kopiujące, które zazwyczaj równocześnie pełnią funkcję dogniatającą. Regulacja docisku redlic pozwala na wysiew ziaren na optymalnej głębokości.
Siewniki rzędowe stopkowe
Siewniki stopkowe są przeznaczone głównie do siewu po orce lub przy małej ilości słomy. Docisk redlic jest regulowany centralnie dla wszystkich, a zarazem dla każdej z osobna za pomocą sprężyn i stopnia ich podparcia. Na obrzeżach stosowane są redlice talerzowe, aby zneutralizować zbity pas gleby za kołem.
Ważnym czynnikiem prawidłowego wysiewu jest dokładne przygotowanie gleby - właściwe spulchnienie jej wierzchniej warstwy na głębokość planowanego wysiewu nasion agregatem uprawowym lub uprawowo-siewnym. Warto sprawdzić położenie ziaren w glebie po przejechaniu kilkunastu metrów z właściwą prędkością roboczą - wolniejsza prędkość powoduje głębszy zasiew.
Siewniki punktowe
Wyróżniamy siewniki punktowe mechaniczne i pneumatyczne. Te pierwsze nie mogą poszczycić się aż tak wysoką precyzją wysiewu, jak jest to w przypadku siewników pneumatycznych. Tego typu siewniki często występują jako nabudowane w połączeniu z agregatami uprawowymi. Waga tych narzędzi waha się od ok. 600 kg do nawet kilku ton w przypadku siewników wielkopowierzchniowych ciągnionych lub samojezdnych. Zapotrzebowanie na moc ciągnika rozpoczyna się od 50 KM przy modelach 4-sekcyjnych wzwyż, nawet do kilkuset KM przy tych większych i największych maszynach.
Siewniki punktowe mechaniczne
Każda sekcja siewnika punktowego mechanicznego wyposażona jest w zbiornik nasienny o pojemności ok. 25 dm³, który dzięki odpowiedniemu profilowi dna zapewnia całkowite opróżnienie z materiału siewnego. Napęd sekcji wysiewającej odbywa się zazwyczaj poprzez szerokie koło kopiujące z przekładnią łańcuchową, którego zadaniem jest również utrzymanie odpowiedniej głębokości siewu, a także zagęszczenie gleby nad wysianym ziarnem. Tarcze wybierające nasiona są wymienne i umożliwiają precyzyjny wysiew różnej wielkości ziaren na kilku wybranych głębokościach - od 3 do 10 cm. Regulowany jest również rozstaw wysiewu nasion w rzędzie od 10 do 20 cm. Międzyrzędzia uprawianych roślin również podlegają regulacji szerokości w zakresie od 50 do 80 cm. Niektóre siewniki zostały wyposażone również w aplikator nawozów, co poprawia uniwersalność i ekonomiczność maszyny. Droższe modele mogą posiadać hydrauliczne znaczniki oraz koła podporowe.
Siewniki punktowe pneumatyczne
W siewnikach punktowych pneumatycznych jednym z najważniejszych elementów jest dmuchawa napędzana z WOM lub hydraulicznie. W układzie nadciśnieniowym pojedyncze nasiono jest dociskane strumieniem powietrza wytworzonego przez dmuchawę do otworu w tarczy wysiewającej. Nadmiar nasion znajdujących się przy otworze jest jednocześnie usuwany do zbiornika. W siewniku podciśnieniowym sytuacja wygląda nieco inaczej: ziarniak jest zasysany do otworu tarczy na skutek podciśnienia. Następnie ruch obrotowy tarczy wynosi je do góry, w strefę pracy zgarniaczy nadmiaru nasion. Po przejściu w dół do strefy ciśnienia atmosferycznego następuje swobodny spadek nasiona w bruzdę. Większość siewników ma zespół wysiewający podciśnieniowy. Nasiona mogą być również transportowane przez strumień powietrza do redlic. Przewagą siewnika punktowego pneumatycznego jest możliwość dłuższego wysiewu dzięki zastosowaniu większego kosza zasypowego, który może być umieszczony bliżej ciągnika.
Agregaty uprawowo-siewne (multisiewniki)
Agregaty uprawowo-siewne służą do uproszczenia procesu produkcji roślinnej do maksimum, zapewniając możliwość uprawy ziemi, nawożenia i siewu za jednym przejazdem. Przednie 2 rzędy zajmują talerze robocze przygotowujące glebę, a następnie odbywa się siew. Docisk sekcji wysiewających wynosi do 120 kg/sekcję. Z tyłu sekcji znajduje się belka ugniatająca, która zamyka bruzdę i dociska z odpowiednią siłą. Moc ciągnika potrzebnego do pracy z tym siewnikiem zależy od warunków i waha się ok. 35 do 50 KM na metr szerokości roboczej siewnika. Główny zbiornik siewnika może być podzielony przegrodą, aby umożliwić wysiew nawozu granulowanego. Wówczas pod zbiornikiem znajdują się dwa dozowniki napędzane elektrycznie, a w części wysiewającej dwie głowice rozdzielające osobno ziarno i granulat. W dodatkowej opcji występuje również zbiornik PRO do wysiewu trzeciego produktu mikrogranulowanego lub drobnych nasion do mieszanek okrywowych.
Prezentacja agregatu uprawowo-siewnego Horsch Focus TD
Siewniki rzutowe (rozsiewacze)
Siewniki rzutowe są często wykorzystywane do równomiernego rozsiewania materiałów siewnych lub karmy. Najczęściej spotykana wersja tego siewnika posiada szerokość roboczą od 1,5 do 2 m, waży ok. 100 kg, posiada napęd elektryczny i 6 szt. wysiewaczy. Zastosowanie siewnika rzutowego zastępuje kosztowne zabiegi rozrzucania ręcznego karmy oraz innych zabiegów uprawowych. Obecnie jeden człowiek jest w stanie wykonać tego typu operację niemalże w okresie całego roku.
Kryteria wyboru siewnika: na co zwrócić uwagę?
Wybór siewnika powinien być podyktowany specyfiką gospodarstwa i warunkami pracy. Tak jak bronę dobiera się do ciągnika i gleby, jaką będzie obrabiała, tak samo siewnik musi być dopasowany do tych czynników. Każda firma produkuje modele dla ciągników słabszych i mocniejszych, co ma również zastosowanie do warunków glebowych. Nie ma sensu oceniać sprzętu jako "zły", jeśli nie porówna się szczegółowo modeli i ich przeznaczenia.
Na gleby cięższe (tzw. wyższa półka) często polecane są maszyny z możliwością głębszej uprawy, wanną z grubszej blachy, mocniejszymi kołami zębatymi oraz opcjonalnie chłodnicą oleju i zmianą przełożeń. Słabsza konstrukcja w połączeniu z mocnym ciągnikiem i polem gliniastym z kamieniami może prowadzić do awarii, nawet jeśli jest to sprzęt uznanej marki. W przeszłości, na przykład, zdarzały się problemy z pękającą wanną w starszych maszynach.
Owszem, Lemken i Amazone są uważane za najlepsze, ale i inne firmy mogą mieć ciekawe konstrukcje. Ważne jest, aby dążyć do siewu najlepszym dostępnym sprzętem, który zapewni fajnie uprawione i równiutko posiane pola, dając potem satysfakcję z falującego, równego jak stół brzemiennego łanu. Należy również myśleć o wymianie zużywającego się sprzętu, aby uniknąć napraw w szczycie sezonu siewnego. Coraz częściej poszukiwane są alternatywy dla kupowania dwóch odrębnych siewników (jeden do kukurydzy, drugi do zboża), ponieważ jest to droższe i wymaga więcej miejsca do przechowywania.
Czołowi producenci na rynku: Amazone i Lemken w centrum uwagi
Wśród aktywnych producentów, często wyróżnia się "1 ligę", do której zalicza się Amazone i Lemken. Do "2 ligi" bywają przypisywane marki takie jak Kuhn, Kverneland, a może także Vogel&Noot. Z kolei austriaccy producenci (np. Pöttinger) i włoskie marki (np. Maschio Gaspardo, Breviglieri) czasem są określane jako "3 liga". Należy jednak pamiętać, że w tych tzw. "ligach" są ciągłe rotacje, a i egzemplarz nierówny egzemplarzowi. Znajomy miał dużo problemów z siewnikiem Lemkena, co skłoniło go do żalu z powodu zakupu, a nawet serwisanci z fabryki mieli trudności z rozwiązaniem problemu, co pokazuje, że nawet renomowane marki mogą mieć swoje wady.
Siewniki Amazone
Amazone Precea 7500-TCC i 6000-TCC
Amazone Precea 7500-TCC to nowy, zaczepiany siewnik, który dołącza do modelu Precea 6000-TCC. Oba te siewniki można teraz wyposażyć w ogumienie bliźniacze, co zapewnia równomierne warunki wzrostu dla roślin wysiewanych w węższych rzędach, tj. 45-50 cm, np. buraka czy rzepaku. Dodatkowo sekcje wysiewające można wyposażyć w nowe, gwieździste oczyszczacze łoża siewnego. Mają one teraz szeroką rolkę podporową, co sprawia, że gwiazda nie zagłębia się zbyt intensywnie. Głębokość pracy rozgarniaczy gwiazdowych może być regulowana mechanicznie lub opcjonalnie pneumatycznie. W drugim wariancie parametry pracy zmienia się centralnie. Od tego roku w siewnikach Amazone Precea dostępne będzie nowe oprogramowanie SynCrop. Dzięki niemu nasiona będą ułożone w zsynchronizowany sposób w układzie trójkąta lub czworokąta. Dzięki FertiSpot w ten sam sposób będzie wysiewany także nawóz. Siewnik ten teoretycznie sieje pszeniczkę, kukurydzę i rzepak, co umożliwia posiadanie jednego wszechstronnego "mebla pod dachem".
Siewniki Lemken
Lemken Solitair NT
Precyzyjny, elastyczny i wygodny - tak najkrócej można opisać nowy siewnik rzędowy Lemken Solitair NT. Działa on tak samo pewnie po orce, jak i na ściernisku. Solitair NT jest standardowo wyposażony w pojedynczy zbiornik o pojemności 4400 litrów, który opcjonalnie można wymienić na podwójny zbiornik o pojemności 5100 litrów. Obie wersje siewnika Solitair NT można rozbudować o 500-litrowy moduł MultiHub, umożliwiający aplikację nawet trzech komponentów.
Największą gwiazdą NT jest redlica ProDisc. To nie jest zwykła tarcza - to talerz z dziesięciostopniowym kątem nachylenia w dół i siedmiostopniowym kątem do kierunku jazdy - zapewnia minimalne zapotrzebowanie na siłę uciągu i zapobiega zagęszczaniu gleby w miejscu odkładania nasion. Głębokość siewu, regulowana w zakresie od 0 do 10 cm, ustawiana jest błyskawicznie dźwignią z napięciem wstępnym, indywidualnie dla każdej redlicy. Ustawienie nacisku redlic stanowi podstawę równomiernego rozmieszczenia materiału siewnego: głębokość siewu pozostaje stała nawet w zmiennych warunkach glebowych - od wilgotnych zagłębień, przez twarde drogi, po łagodne wzniesienia. To rozwiązanie, które doceni każdy, kto sieje na glebach mozaikowatych. Efekt to mniej poprawek i dosiewów, lepsze wschody, oszczędność materiału siewnego i czasu oraz mniejsze zużycie elementów roboczych. Duże podjazdy nie stanowią problemu, gdyż podnoszona oś zwiększa prześwit.
Lemken Solitair DT (Agregat uprawowo-siewny)
Multisiewniki, czyli agregaty uprawowo-siewne, szturmem zdobywają rynek. Wie o tym doskonale Lemken, który w swojej ofercie także ma taką maszynę skierowaną zarówno do dużych, jak i mniejszych gospodarstw rolnych. Błękitne maszyny Lemkena na dobre zagościły na naszych polach, co mocno dopinguje założone w 1780 roku niemieckie przedsiębiorstwo do ekspansji na polski rynek.
Lemken Solitair DT to nowoczesny agregat uprawowo-siewny dostępny w szerokościach roboczych 4,6 oraz 9 m. Maszyna wyposażona jest w podwójny zbiornik z możliwością jednoczesnego wysiewu nasion oraz nawozu. Sam wysiew w pierwszym etapie pracy przygotowany jest przez czołowy wał oponowy, który wstępnie zapewnia dobre zagęszczenie gleby. Następnie do akcji wkracza kompaktowa brona wyposażona w talerze o średnicy 465 mm, których praca amortyzowana jest za pomocą specjalnych resorów. Co ciekawe, jednostki dozujące nasiona do rozdzielacza są napędzane elektrycznie i wykonane z materiałów odpornych na działanie nawozów. Lemken Solitair DT może mieć 4,6 lub od tego roku 9 metrów szerokości.
Niezwykle interesującym narzędziem, jakie można zamontować na agregacie Lemken Solitair DT, jest dodatkowy siewnik MultiHub. To wyspecjalizowana maszyna zarówno do wysiewu poplonów podczas uprawy ścierniskowej, jak i wysiewu trzeciego komponentu, np. mikrogranulatu, bezpośrednio z wysiewem głównych nasion siewnika. MiltiHub posiada zbiorniki o pojemności 200 lub 500 litrów, więc można go dopasować do indywidualnych warunków wymaganych zastosowań. Sterowanie sekcjami szerokości można obsługiwać bezpośrednio z kabiny ciągnika za pośrednictwem Isobus i oprogramowania maszyny. W przypadku sprzężenia z siewnikiem MultiHub ma taką samą liczbę sekcji jak sam siewnik główny, co na wyświetlaczu wskazane jest jako dodatkowa linia siewu.
Lemken Faya M (nowość)
Minione targi Agritechnica obfitowały w liczne nowości w zakresie siewników punktowych. Zupełnie nowe maszyny zaprezentowały m.in. firmy Lemken, Bednar i Pöttinger. Wszystkie te siewniki to prototypy, które wymagają jeszcze licznych testów polowych i zapewne udoskonaleń. Zarówno Lemken, Bednar, jak i Pöttinger informują, że siewniki powinny trafić na rynek w 2027 roku.
Firma Lemken zaprezentowała siewnik Faya M. Nowa konstrukcja ma być uzupełnieniem oferty producenta, który do tej pory w segmencie siewników punktowych oferował siewnik Azurit. Azurit to siewnik głównie do kukurydzy, w którym rośliny wysiewane są w tzw. układzie DeltaRow, czyli w dwóch rzędach. Na razie producent pokazał wersję zawieszaną, na której może pracować 8 lub 9 sekcji wysiewających w rozstawie 75 cm. Sekcje wysiewające można dowolnie przesuwać na ramie, co pozwala zamontować na niej nawet 12 sekcji w rozstawie 45-50 cm. Dzięki temu nowa Faya M może wysiewać nasiona w węższych rzędach, np. buraki, soję czy rzepak.
W nowym siewniku pracuje nadciśnieniowy system pojedynkowania nasion, co ma pozwolić na precyzyjny siew z prędkością nawet 16 km/h. Napęd tarcz wysiewających jest elektryczny, a obudowa aparatu wykonana jest z aluminium, co ma zapewniać sztywność i szczelność konstrukcji. Obudowa aparatu pojedynkowania nasion odchylana jest do tyłu razem z tarczą, co zapewnia jej komfortową wymianę nawet przy wyregulowanym wąskim rozstawie sekcji. Układ zgarniaczy nasion, w zależności od wyposażenia, ma być regulowany mechanicznie lub elektrycznie. Siewnik ma być dostępny z mechanicznym i hydraulicznym dociskiem redlic. Maksymalny nacisk ma wynosić 350 kg. W wersji hydraulicznej dostępna będzie opcja automatycznej regulacji docisku sekcji w zależności od zmieniających się warunków na polu.
Innowacje i propozycje innych producentów
Bednar Ultra UN
Siewnik Bednar Ultra UN to zupełnie nowa konstrukcja, opracowana przez czeskich inżynierów. Bednar postawił na nadciśnieniowy system pojedynkowania nasion, co ma zapewniać dokładne rozmieszczenie nasion w rzędzie nawet przy dużych prędkościach. Na ramie siewnika o szerokości 6 m może pracować od 8 do 15 sekcji w zależności od rozstawu, który można zmieniać w zakresie od 35 do 75 cm. Siewnikiem będzie można wysiewać m.in. soję, słonecznik, rzepak, buraki cukrowe, kukurydzę i sorgo. Zbiorniki nasion mają pojemność 100 l, a hydraulicznie regulowany docisk sekcji ma wynosić maksymalnie 350 kg. Koła zamykające bruzdę nasienną mogą być wyposażone w pneumatyczny, regulowany układ docisku. Bednar informuje, że przez najbliższe miesiące siewnik będzie intensywnie testowany.
Pöttinger Puro
Puro to nowy siewnik firmy Pöttinger. Jest to zupełnie nowa konstrukcja, która powstała we włoskiej fabryce w San Vito, którą Pöttinger kupił od MaterMacc. W nowym siewniku pracuje niezmieniony i znany aparat pojedynkujący z siewników MaterMacc. Pöttinger gruntownie przeprojektował równoległobok, na którym pracuje sekcja wysiewająca. Pierwsza wersja siewnika Puro to maszyna zawieszana z ramą teleskopową, na której może pracować 6 lub 7 sekcji wysiewających. Prezentowany w Hanowerze siewnik miał mechaniczny napęd tarcz wysiewających. Zbiorniki na nasiona mają pojemność 68 l, co pozwala pomieścić nawet 90 tys. nasion kukurydzy i tym samym umożliwia długą pracę bez przerwy na uzupełnianie nasion.
Horsch Maestro 12 TX
Nowością Horsch w segmencie siewników punktowych jest model Maestro 12 TX. To duża zaczepiana maszyna, która uzupełnia ofertę siewników zawieszanych. Siewnik Horsch Maestro 12 TX wyróżnia standardowo regulowany hydraulicznie rozstaw sekcji w zakresie od 45 do 75 cm. Rama siewnika, na której zamontowane są sekcje wysiewające ma trójdzielną konstrukcję. Środkowy segment, na którym znajduje się 6 sekcji, pochodzi bezpośrednio z zawieszanego siewnika Maestro 6 TX. W Maestro 12 TX pracuje znany nadciśnieniowy układ pojedynkowania AirSeed, który zdaniem producenta zapewnia precyzyjny siew przy prędkości nawet 15 km/h. W sekcjach AirSeed Horsch nie stosuje ręcznie obsługiwanych mechanizmów regulacji zgarniaczy nasion. Proces usuwania podwójnego wysiewu lub ograniczania przepustów niezależnie od wysiewanego gatunku odbywa się tutaj automatycznie. Tarcze, do których powietrze dociska nasiona, są napędzane elektrycznie, co pozwala na indywidualne rozłączanie sekcji, zakładanie ścieżek technologicznych oraz zmienną gęstość siewu w poszczególnych rzędach. To przydatna funkcja, zwłaszcza przy zakładaniu ścieżek technologicznych, bo w rzędach przy ścieżce można wysiewać nasiona gęściej. Siewnik Horsch Maestro 12 TX można wyposażyć w układ automatycznej regulacji docisku sekcji Auto Force. W zależności od warunków glebowych reguluje on nacisk sekcji na glebę w zakresie od 150 do 350 kg na każdą sekcję. Zaczepiany siewnik ma szczelny, ciśnieniowy zbiornik na nawóz o pojemności 4200 l.
Kverneland Optima z Geoforce
Od tego sezonu również Kverneland wprowadza układ automatycznej regulacji docisku sekcji Geoforce w siewnikach Optima z sekcjami wysiewającymi SX. Rozwiązanie Kverneland wyróżnia to, że czujniki pomiarowe siły, jaką wywierają koła podporowe, zamontowane są zawsze na każdej sekcji. Dzięki temu Geoforce zawsze steruje dociskiem niezależnie dla każdej sekcji. Kverneland informuje, że siłowniki hydrauliczne dwustronnego działania zamocowane w układzie równoległoboku mogą wygenerować maksymalny nacisk 150 kg. Jeśli dodamy do tego masę sekcji, tj. 110 kg i masę nasion, to maksymalny nacisk wyniesie 300 kg.
Jacto Uniport 500
Samojezdny siewnik Uniport 500 to maszyna wyprodukowana w brazylijskiej firmie Jacto. Jest on przeznaczony do siewu bezpośredniego. Napęd hybrydowy świadczy o sprzęcie na miarę dzisiejszych czasów. Podstawowa jednostka napędowa to silnik wysokoprężny o mocy 470 KM umiejscowiony przed przednią osią pojazdu. Zadaniem tego silnika jest napędzanie generatora prądu zasilającego cztery niezależne silniki elektryczne zamontowane przy każdym z kół. Zbiornik nasienno-nawozowy ma pojemność 8700 litrów i składa się z 3 komór. System pneumatyczny dostarcza ziarno i nawóz do ciągniętej z tyłu belki z redlicami w ilości 49 lub 61 sztuk. Przed redlicami zamontowane są talerze rozcinające, a za nimi kółka dociskowe.