Porównanie Siewników Talerzowych i Stopkowych do Zboża

Wybór odpowiedniego siewnika do zboża to ważna decyzja, która ma istotny wpływ na efektywność uprawy i wysokość plonów. Współczesna agrotechnika redefiniuje ten proces, przesuwając go z prostej czynności mechanicznej na zaawansowane zadanie inżynieryjne. Na rynku dostępne są dwa główne typy siewników, a wybór między nimi determinuje architekturę maszyny i jej wydajność.

Rodzaje Siewników - Mechaniczne czy Pneumatyczne?

Na rynku siewników zbożowych wyróżnia się dwie podstawowe kategorie maszyn, różniące się zasadą działania i wydajnością:

• Siewniki mechaniczne - działają na zasadzie grawitacji, gdzie nasiona opadają do aparatów wysiewających (często wałeczkowych lub kołeczkowych). To rozwiązanie prostsze i tańsze, popularne w modelach takich jak Unia Poznaniak.
• Siewniki pneumatyczne - wykorzystują strumień powietrza do transportu nasion z centralnego zbiornika do głowicy rozdzielającej. Pozwala to na centralizację masy (lepsze dociążenie ciągnika) i stosowanie ogromnych zbiorników, nawet do 6000 litrów w modelach ciąganych. Siewnik pneumatyczny zapewnia transport nasion w strumieniu powietrza, co eliminuje zapychanie przewodów przy małych dawkach rzepaku. Modele wyposażone w wał oponowy (dogniatający) przed sekcją wysiewającą tworzą idealne warunki do kiełkowania drobnych nasion.

Redlice - Kluczowy Element Siewnika

Redlice stanowią podstawowy element roboczy siewników rzędowych. Ich zadaniem jest takie ułożenie nasion w glebie, aby stwarzały optymalne warunki ich kiełkowania i rozwoju. Redlice wykonują bruzdkę w glebie na żądaną głębokość, umieszczają w niej nasiona i przykrywają je glebą przez samoczynne osypywanie się ścian bruzdki. Jednakowa głębokość wysiewanych nasion przyczynia się do równomiernych wschodów, a to prowadzi do wyższych plonów. To zadanie spełniają m.in. redlice stopkowe, tarczowe (talerzowe) i radełkowe. Każdy z typów redlic powinien utrzymywać mniej więcej stałą żądaną głębokość siewu oraz zapewnić całkowite przykrycie nasion, przy różnych głębokościach siewu.

Redlice Stopkowe - Tradycja i Ograniczenia

Redlice stopkowe to tradycyjne i ekonomiczne rozwiązanie, które od lat znajduje zastosowanie w rolnictwie.

Konstrukcja i Zasada Działania

Powszechnie stosowane redlice stopkowe to klasyczne rozwiązanie w siewnikach zbożowych do pracy na uprzednio przygotowanej roli lub przy małej ilości resztek roślinnych. Redlica stopkowa posiada od góry blaszany gardziel, w który wchodzi dolny koniec przewodu nasiennego. Gardziel zwęża się ku dołowi, tworząc dwie równoległe ścianki zwane skrzydełkami. Całość jest przytwierdzona do stopki oraz piersi redlicznej. Zadaniem stopki jest tworzenie bruzdki, a skrzydła zabezpieczają ściany bruzdek przed przedwczesnym osypywaniem się. Najczęściej redlice mają do skrzydełek przymocowaną dźwigienkę zakończoną płytką, która przy opuszczaniu redlic lub przy cofaniu siewnika z opuszczonymi redlicami nie dopuszcza do zagłębienia ich i zapchań wylotu ziemią.

Zalety i Idealne Warunki Stosowania

Redlice stopkowe (płozowe) to rozwiązanie bazowe, sprawdzające się na glebach lekkich i starannie zaoranych. Ich zaletą jest tworzenie klinowatego dna bruzdy, które jest naturalnie „wyślizgane” przez stopkę, co sprzyja podsiąkaniu wody. Są dużo tańsze od tarczowych, zwłaszcza gdy przychodzi do wymiany części zamiennych - wymienia się w zasadzie tylko stopkę redlicy. Niskie ceny zakupu nowych redlic sprawiają, że ten wariant jest szczególnie atrakcyjny dla gospodarstw, które nie zamierzają całkowicie zrezygnować z uprawy płużnej. Redlice stopkowe przeznaczone są szczególnie do siewu po orce lub przy małej ilości słomy.

Wady i Wyzwania w Nowoczesnej Agrotechnice

Resztki roślinne zalegające na powierzchni gleby, jak i zmieszane płytko pod powierzchnią, podczas siewu są zbierane przez redlice stopkowe. Z tego powodu nie używa się ich w siewnikach do siewu w glebę uprawianą bezorkowo, co utrudnia efektywną pracę klasycznego siewnika ze standardowym wyposażeniem. Praktycy czasem narzekają, że redlice stopkowe z trudem zagłębiają się w zwięzłą rolę i zapychają, szczególnie w siewie po kukurydzy. Siewniki stopkowe sprawdzają się przede wszystkim w przypadku siewu tradycyjnego (po orce) lub przy małej ilości słomy. Do prawidłowego wysiewu wymagają bowiem przygotowania gleby agregatem uprawowym.

Regulacja Głębokości Siewu

Żądaną głębokość siewu uzyskuje się zazwyczaj poprzez nacisk na redlice sprężynami ściskanymi lub rozciąganymi, a w starszych siewnikach stosowane są obciążniki. W nowoczesnych konstrukcjach siewników stosuje się też docisk hydrauliczny. Głębokość siewu zależy bezpośrednio od nastawienia napinacza redlicy, stopnia jej zużycia oraz rodzaju gleby. Docisk jest regulowany centralnie dla wszystkich redlic oraz dla każdej z osobna. Coraz częściej wyjątkiem są sekcje zewnętrzne, które ze względu na inne warunki pracy (zbity pas za kołem) mają docisk ustawiony na sztywno, lub są to redlice talerzowe niezależnie od tego, w jakie jest wyposażony siewnik. Ważnym nastawem jest również regulacja belki redlicznej. Brak podpór utrzymujących jednakową głębokość pracy redlic nie daje możliwości dokładnego ustawienia poziomu ich zagłębienia, który może zmieniać się w zależności od oporu gleby i ustawienia docisku sekcji wysiewającej. Dlatego niezbędnym elementem prawidłowego wysiewu jest precyzyjne przygotowanie gleby - dokładne spulchnienie jej wierzchniej warstwy na głębokość planowanego wysiewu nasion. Warto pamiętać, że wraz ze spadkiem prędkości pracy siewnika, głębokość siewu jest coraz większa.

Udoskonalenia i Wyposażenie Opcjonalne

Redlice stopkowe mogą być rozmieszczone w dwóch lub trzech rzędach. Wolna przestrzeń między rzędami może wynosić w granicach 250 - 300 mm, co umożliwia ominięcie brył, kamieni i drobnych resztek roślinnych. Klasyczne redlice stopkowe mogą być przezbrojone w opcjonalne wyposażenie, dostosowane do warunków lub rodzaju wysiewu. W przypadku np. gleb piaszczystych, gdy brzegi bruzdy zbyt szybko się zasypują lub gdy istnieje konieczność wykonania tzw. siewu wstęgowego o szerokości 5-6 cm, redlice można wyposażyć w nakładki. Istnieje również możliwość ograniczenia głębokości wysiewu poprzez doposażenie redlic w płozę ograniczającą głębokość. Wiele firm wciąż doskonali konstrukcje redlic stopkowych, aby w pewnych warunkach mogły sprawdzić się jeszcze lepiej, np. firma Amazone proponuje szabliste czubki redlic, nakładki do siewu pasowego, a firma Vogel Noot wyposaża elementy robocze w sprężynowe zgrzebło rozgarniające.

Redlice Talerzowe - Precyzja i Uniwersalność

Redlice talerzowe stanowią standard nowoczesnej agrotechniki, oferując większą wszechstronność i precyzję, zwłaszcza w trudniejszych warunkach.

Budowa i Mechanizm Pracy

Redlice talerzowe są niezbędne w technologii bezorkowej (no-till) i w siewie w mulcz. Są bardzo uniwersalnymi maszynami, bo można je stosować przy wielu różnych metodach uprawy. Klasyczna redlica tarczowa składa się z dwóch płaskich tarcz osadzonych obrotowo na osi. Tarcze nachylone są względem siebie tak, że stykają się z sobą w miejscu zagłębienia się w glebę. Wskutek obrotu tarcz gleba spomiędzy nich zostaje odsunięta na boki, a w utworzoną bruzdkę wpadają nasiona, po czym są przykrywane glebą osypującą się ze ścian bruzdki. Na osi pomiędzy tarczami znajduje się uchwyt dla łącznika, który mocuje redlicę do dźwigni. W uchwycie tym znajduje się otwór, w który wchodzi dolny koniec przewodu nasiennego. Każda tarcza posiada skrobak do czyszczenia obydwu jej stron z ziemi. Siewniki z redlicami tarczowymi pracują pewnie i nie są podatne na zapychanie. Praca ich polega na otwieraniu szczeliny, dzięki ukośnemu ustawieniu tarczy zagłębionej w glebie. Tarcza toczy się z niewielkim poślizgiem, odsuwa pasmo gleby wraz ze słomą. Słoma nierozsunięta zostaje zerwana lub wgnieciona. Tarcze nie mają tendencji do spychania mulczu, słomy przed sobą. Powstałą bruzdkę przed zasypaniem na czas opadania nasion osłania obudowa przewodu nasiennego lub tarczka osłaniająco-czyszcząca.

Rodzaje Redlic Talerzowych - Jednotarczowe i Dwutarczowe

Wyróżniamy układy jednotalerzowe oraz dwutalerzowe. Siewniki z redlicami tarczowymi przeznaczone do siewu w glebę mulczowaną są oferowane z jedną lub dwiema tarczami, a do siewu bezpośredniego dodatkowo z trzecią tarczą. Zakres zastosowań tych siewników wynika ze średnicy ich tarcz, z kąta natarcia redlic oraz z nacisku, jakim mogą być obciążone pojedyncze tarcze. Im większa średnica tarczy, tym mniejsza jest wrażliwość redlic na zapychanie się resztkami roślinnymi. Brzegi tarcz są gładkie, zębate lub faliste.

• Redlice jednotarczowe: Najczęściej stosowane są redlice jednotarczowe z plastikową tarczą osłaniającą i czyszczącą. Przykładem są redlice talerzowe Unidisc marki Sulky, w których ustawiona pod odpowiednim kątem tarcza (kąt odchylenia w poziomie wynosi 5,5˚, a w pionie -4,5˚) odpowiada za rozcinanie powierzchni gleby i tworzenie szczeliny, a znajdująca się w jej świetle redlica formuje czystą bruzdę i umieszcza nasiona. Innym przykładem redlicy jednotarczowej jest RoTeC Control firmy Amazone, składająca się z tarczy wysiewającej oraz tarczy czyszczącej i jednocześnie ograniczającej głębokość wysiewu, o mniejszej średnicy. Posiada rolkę kopiującą bezpośrednio przy redlicy, która pozwala na bardzo precyzyjną kontrolę głębokości umieszczenia nasion w glebie. Zagarniacz i sekcja dogniatająca zawieszone są oddzielnie. Siła nacisku redlic wynosi 35 lub 55 kg. Redlica dobrze pracuje na glebach z dużą ilością resztek roślinnych oraz na lżejszych i średnich glebach. Aby zredukować siły boczne, jednotarczowe redlice umieszczone są naprzemiennie. Rolka kopiująca umieszczona obok redlicy pozwala na kopiowanie nierówności pola.
• Redlice dwutalerzowe: Aktualnie produkowane redlice z dwiema tarczami o jednakowej średnicy mają niewspółosiowe łożyskowanie, a tylna tarcza z krawędzią usytuowaną w cieniu przedniej tarczy spełnia rolę tarczy osłonowej. Taka redlica sprawniej rozdziela mulcz niż jednotarczowa i jest bardziej stabilna. Redlice takie są uniwersalne, ponieważ dobrze pracują na glebie zaoranej, w mulczu, a nawet w siewie bez uprawy. W siewnikach z redlicami dwutarczowymi, które mogą być zawieszone na mechanizmie równoległoboku (np. w siewnikach firmy Lemken), zapewnia to duże możliwości kopiowania terenu oraz zachowanie stałej głębokości wysiewu niezależnie od rodzaju gleby. Siewniki z redlicami dwutarczowymi o takim zawieszeniu w znacznie mniejszym stopniu przemieszczają się w poziomie w porównaniu do siewników z redlicami jednotarczowymi. Nowością firmy Amazone jest dwutarczowa redlica TwinTeC+, która przeznaczona jest do pracy na glebach ciężkich, bardzo suchych i zbrylonych. Wyposażona jest w hydrauliczny docisk do 200 kg na redlicę i współpracuje z rolką dociskową Control+ oraz palcem zagarniającym.

Zalety Stosowania Redlic Talerzowych

Głównymi zaletami coraz bardziej popularnych redlic talerzowych są: duża wszechstronność zastosowania i wysoka jakość prac na glebach cięższych i bardziej zwięzłych. Tarcze łatwiej rozcinają wierzchnią warstwę gleby, nie pozostawiając nasion na powierzchni. Ponadto znakomicie nadają się na pola z dużą ilością resztek pożniwnych, gdyż obracające się talerze bardzo rzadko się zapychają. Redlice talerzowe wyróżnia możliwość pracy z regulowanym naciskiem, który najczęściej wynosi od 30 do 60 kg/redlicę, a nawet do 120 kg/redlicę do siewu uproszczonego. Dzięki temu talerze wcinają się nawet w twardą, wysuszoną glebę i umieszczają ziarno na zadanej głębokości. Lepsze wschody w trudnych warunkach to ich największa zaleta - jak przekonują rolnicy, w suchych latach rośliny wschodzą o 2-3 dni wcześniej w porównaniu z zasianymi siewnikiem z redlicami stopkowymi.

Wyzwania i Wymagania (Docisk, Kółka Kopiujące)

Aby talerz mógł zagłębić się w twardą lub z dużą ilością słomy glebę, potrzebny jest odpowiednio mocny nacisk, a to zapewniają zazwyczaj konstrukcje sekcji wysiewających większych siewników pneumatycznych (np. w Kuhn Seedliner regulacja nacisku redlic na glebę ma zakres od 20 do 70 kg), choć są wyjątki także wśród mechanicznych (na przykład Idea produkowana przez Unię Group). Do stabilizacji pracy redlic niezbędne są znaczne naciski, nawet do 200 kG na jedną redlicę, zwłaszcza do siewu na głębokość 3-5 cm w glebę nieuprawioną. Dla ograniczenia głębokości siewu powinny być zastosowane kółka kopiujące, które zazwyczaj równocześnie pełnią funkcję dogniatającą. Należy jednak pamiętać, że jeśli zabraknie odpowiedniego docisku, kółka mogą podskakiwać na nierównościach, powodując podnoszenie redlic i zbyt płytkie umieszczanie nasion (czasem na powierzchni pola). W przypadkach dużych ilości słomy pozbiorowej (zwłaszcza świeżej i wilgotnej) oraz na glebach wilgotnych, ciężkich (gliniastych), nawet użycie redlic tarczowych nie zawsze daje zadowalające efekty siewu. Warto również, aby tarcze były wyposażone w mechanizm samooczyszczenia, gdyż podczas pracy na wilgotnej glebie mogą się one oklejać i blokować.

Przykładem wyzwań może być siewnik Polonez 3/900 D z zespołem kopiująco-dogniatającym, gdzie doświadczenia wskazują, że zakup tego wyposażenia może być nieopłacalny. Redlice mają za mały nacisk, aby koła kopiująco-dogniatające robiły swoją pracę. W większej bryle kołka podskakują na bryłach, podnosząc redlicę talerzową, co skutkuje pozostawieniem ziarna na wierzchu. Choć redlice talerzowe w Polonezie nie zapychają się i są samoczyszczące, co jest dobrą opcją dla innej technologii uprawy niż orkowa, to jednak bez odpowiedniego docisku efektywność spada. Rolnicy często podkreślają, że gdyby mieli jeszcze raz wybierać, to wybraliby redlice talerzowe, ale nie z dwoma talerzami jak w Polonezie, wskazując na rozwiązania takie jak RoTeC w siewnikach Amazone, gdzie redlica talerzowa przecina glebę i jest wyposażona w małą stopkę, która stwarza efekt lokalnego ugniecenia ziemi, jaki ma miejsce w tradycyjnych redlicach stopkowych.

Do wad redlic talerzowych można zaliczyć ich wyższą cenę zakupu i eksploatacji. Przykładowo, za 3-metrowego Poloneza (Unia Group) z tarczami trzeba zapłacić około 6 tys. zł więcej niż z redlicami typu piersiowego. Choć same talerze nie należą do elementów szybko zużywających się, wymiany wymagają zazwyczaj łożyska, na których są osadzone.

Inne Rodzaje Redlic i Siewników Specjalistycznych

Redlice Radełkowe

Jeszcze innym typem elementów umieszczających nasiona w glebie są redlice radełkowe. Tego typu redlice najłatwiej zagłębiają się w glebie i pozwalają na dokładniejsze głębokie prowadzenie lemieszy na twardych, grudowatych ziemiach przy wyższych prędkościach. Stosowane są przede wszystkim w siewnikach o dużych wydajnościach.

Siewniki Punktowe

Siewniki punktowe wyróżnia bardzo duża precyzja wysiewu i możliwość zachowania ustalonych odległości pomiędzy nasionami. Maszyny te to idealne siewniki do kukurydzy lub siewniki do warzyw, które potrzebują dużo przestrzeni. Coraz popularniejsze w siewie punktowym (strip till), gdzie nasiona trafiają dokładnie w przygotowane pasy gleby. Świetnie sprawdzają się w gospodarstwach do 100 ha, oferując wysoką precyzję i oszczędność nasion.

Siewniki Kombinowane

Urządzenia te mogą jeszcze bardziej uprościć produkcję, gdyż pozwalają na jednoczesny wysiew ziarna i nawozu. Zwykle efekt ten można uzyskać dzięki podwójnemu rzędowi rozdzielaczy oraz specjalnemu, podwójnemu zbiornikowi.

Wybór Siewnika do Zboża i Rzepaku - Kluczowe Kryteria

Wybór odpowiedniego siewnika do zboża jest kluczowy dla uzyskania wysokich plonów i efektywnego zarządzania gospodarstwem rolnym.

Czynniki Decydujące o Wyborze

Najlepszy siewnik to taki, który bilansuje potrzeby agronomiczne z budżetem. Kluczowe kryteria to:

• Typ redlicy: stopkowa, talerzowa czy punktowa.
• System docisku: możliwość regulacji. Niezależnie od zastosowanego zespołu wykonującego bruzdkę na głębokość pracy, wpływają również inne elementy, jak np. docisk redlicy do podłoża.
• Pojemność zbiornika: wpływa na wydajność.
• Dostępność serwisu oraz całkowity koszt posiadania (w tym utrata wartości).
• System uprawy roli (orkowy, bezorkowy).
• Rodzaj gleby.
• Ilość resztek pożniwnych.

Warto sprawdzić wyniki niezależnych testów (np. DLG) dotyczących równomierności poprzecznej wysiewu. Dla dużych gospodarstw nastawionych na wydajność i uprawę uproszczoną, najlepszym wyborem będzie uniwersalny siewnik pneumatyczny z redlicami talerzowymi.

Inwestycja w Precyzyjny Siew - Czy Warto?

Zdecydowanie tak. Nowoczesne systemy dozowania (elektryczne, pneumatyczne) pozwalają na oszczędność materiału siewnego i uzyskanie równomiernych wschodów. W dłuższej perspektywie niższe koszty eksploatacji (paliwo, nasiona) i wyższy plon rekompensują wyższą cenę zakupu maszyny. Uprawa rzepaku jest papierkiem lakmusowym dla precyzji siewnika. Ze względu na koszt nasion, kluczowe jest precyzyjne dawkowanie (często 1,5-3 kg/ha). Nowoczesne systemy dozujące (np. w maszynach Kuhn) pozwalają na idealne rozmieszczenie roślin bez ryzyka „nakładek”.

Przegląd Rynku Siewników Zbożowych i Nowoczesne Technologie

Producenci Polscy vs. Marki Premium

Rynek maszyn siewnych jest zróżnicowany.

• Polscy producenci - zdominowali segment budżetowy i średni. Siewniki takie jak Unia Poznaniak są chwalone za prostotę i tanie części zamienne. Firma Agro-Masz oferuje szeroką gamę mechanicznych siewników rzędowych o różnych szerokościach roboczych, od 2,5 m do 4 m.
• Marki Premium - wybierane przez profesjonalistów. Maszyny te charakteryzują się niezwykłą precyzją dozowania (potwierdzoną testami DLG), trwałością i wysoką wartością przy odsprzedaży.
  • Niemiecka firma Horsch w stosunkowo krótkim czasie stała się jednym z najważniejszych producentów maszyn rolniczych do siewu i uprawy gleby. Siewniki Horsch (np. z nowoczesnymi, dwutalerzowymi redlicami TurboDisc) należą obecnie do najpopularniejszych tego typu urządzeń na europejskim i polskim rynku wtórnym. Są dostępne w wielu różnych szerokościach roboczych od 3 m do 12 m. Sprawdzą się nie tylko jako siewniki do najpopularniejszego zboża czy do rzepaku, lecz także do innych kultur (orkisz, międzyplony, trawy oraz strączkowe - jak soja czy bobik). Seria Horsch Pronto nadaje się też do różnych sposobów wysiewu.
  • Bardzo silną pozycję na rynku mają też siewniki Väderstad - szwedzkiej marki, która jest znana z innowacji. Siewniki talerzowe tej firmy zaczęły odnosić duże sukcesy już na początku lat 90. XX wieku. Maszyny wyróżniają się długą żywotnością, precyzyjnymi, dwutalerzowymi redlicami nasiennymi oraz wydajnością (także w systemach uprawy uproszczonej). Agregaty uprawowo-siewne Spirit wyrównują pole, konsolidują glebę, pneumatycznie wysiewają nasiona i dociskają glebę w jednym przejeździe.
  • Amerykańskie przedsiębiorstwo Deere & Company, czyli światowy lider w technologii rolnej, słynie między innymi z punktowych siewników do kukurydzy. Siewniki John Deere cieszyły się uznaniem klientów, czego przykładem jest choćby seria maszyn John Deere 740 idealnych do siewu bezpośredniego. Używane urządzenia dostępne są zwykle w szerokości roboczej 6 m lub 8 m z dwutalerzowymi redlicami nasiennymi.

Wpływ Ceny na Wybór Siewnika

Cena siewnika zbożowego zależy od kilku kluczowych czynników:

1. Przede wszystkim, wpływ na koszt ma szerokość robocza maszyny; im większa, tym wyższa cena.
2. Drugim ważnym elementem jest pojemność skrzyni nasiennej - większa pojemność oznacza możliwość dłuższej pracy bez konieczności uzupełniania nasion, co również zwiększa koszt.
3. Trzecim czynnikiem są dodatkowe funkcje i wyposażenie, takie jak komputer, ścieżki technologiczne czy hydrauliczne znaczniki, które podnoszą cenę.
4. Czwartym aspektem jest marka i jakość wykonania, gdzie renomowani producenci mogą oferować droższe, ale bardziej niezawodne maszyny.
5. Na koniec, dostępność i specyfikacja techniczna, takie jak rodzaj redlic czy system wysiewu, również wpływają na końcową cenę siewnika.

tags: #jaki #siewnik #do #zboza #talerzowy #czy