Ładowarki teleskopowe, takie jak modele JCB, od lat cieszą się dużą popularnością w rolnictwie i innych sektorach wymagających wszechstronnych maszyn. Jednym z popularniejszych modeli jest JCB 526s. Maszyny te na dobre wpisały się w krajobraz współczesnej wsi, oferując niezawodność i wydajność. Rosnące ceny nowych maszyn sprawiają, że używane modele cieszą się dużym zainteresowaniem. Ceny używanych modeli JCB 526s zaczynają się już od około 50 tys. zł za starsze roczniki (około 2000), a mogą przekraczać 100 tys. zł za nowsze egzemplarze.
Ewolucja i charakterystyka modelu JCB 526s
Protoplastą ładowarki JCB 526s był model 520, zaprezentowany w 1977 roku. W miarę odkrywania potencjału tych maszyn na rynku rolnym, firma JCB wprowadziła modele 520 Farm Special oraz 525, dostępne w wariantach różniących się między innymi zasięgiem teleskopu i mocą silnika. Model 526s zadebiutował na początku XXI wieku. W porównaniu z 525, wprowadzono w nim wiele usprawnień, takich jak czujnik przeciążenia ramienia ładowarki i montowany w standardzie wielofunkcyjny joystick.
Maksymalny udźwig dla modelu 526s wynosi 2600 kg, co jest dobrym wynikiem, biorąc pod uwagę, że to jeden z mniejszych nośników teleskopowych tej marki. Dla osób potrzebujących większych możliwości, alternatywą są modele 531 i rzadziej spotykany 541, oferujące odpowiednio 3100 kg i 4100 kg udźwigu. W typowych zadaniach gospodarskich parametry modelu 526s są zazwyczaj wystarczające do intensywnego użytkowania w średnich i dużych gospodarstwach, na przykład do załadunku obornika czy przewozu palet.
Silnik i układ napędowy
Konstrukcja i wydajność silnika
W modelu JCB 526s zainstalowany jest czterocylindrowy, turbodoładowany silnik Perkinsa o pojemności 4,4 litra i mocy 91 KM. Jednostki te są uznawane za niezawodne i przy właściwych wymianach oleju i filtrów nie powinny sprawiać właścicielowi żadnych kłopotów.
Chłodzenie jednostki napędowej jest wzorowe. Dzięki zastosowaniu dużego wentylatora, chłodnica ma zapewniony wystarczająco wydajny i równomierny dopływ świeżego powietrza, co pozytywnie wpływa na utrzymanie optymalnej temperatury silnika.
Zużycie paliwa można określić jako umiarkowane, kształtując się na poziomie od 8 do 13 litrów na godzinę pracy, w zależności od obciążenia maszyny.
Przekładnia i tryby jazdy
Omawiany model jest wyposażony w przekładnię powershift z 4 biegami do jazdy w przód i 4 do jazdy w tył. Zakres prędkości zmienia się przy użyciu dźwigni umieszczonej po prawej stronie siedziska operatora, na której znajduje się także przycisk służący do wysprzęglania przy zmianie przełożenia. Kierunek jazdy zmienia się dźwignią elektrohydraulicznego rewersu znajdującą się z lewej strony kolumny kierownicy. Zmiana kierunku jest płynna, bez konieczności całkowitego zatrzymania maszyny.
Dzięki przyciskowi sprzęgła pod palcem operatora, podjeżdżanie pod materiał lub pod jego wysyp jest znacznie łatwiejsze. Ładowarka rozpędza się do około 30 km/h, co może być pewną niedogodnością w transporcie, choć na rynku dostępne są również modele rozwijające prędkość do 45 km/h.
Godnym odnotowania jest fakt, że maszyna dysponuje stałym napędem na wszystkie koła, co gwarantuje wysoką sprawność pracy w trudnych warunkach terenowych. Wszystkie ładowarki serii 525, 526 i 526s dysponują trzema trybami ustawienia kół:
- ustawienie z obiema osiami skrętnymi
- skręt tylko na przednią oś
- tzw. „psi chód”
Możliwość skrętu obiema osiami zapewnia świetną zwrotność i pozwala ładowarce dotrzeć tam, gdzie ciągnik z ładowaczem czołowym nie miałby szans się zmieścić. Zmiana pomiędzy poszczególnymi trybami pracy jest prosta i odbywa się za pomocą dźwigni znajdującej się po prawej stronie fotela kierowcy.
Sterowanie i komfort pracy
Obsługa wysięgnika
Wysięgnikiem teleskopowym steruje się za pomocą wielofunkcyjnego joysticka, na którym umieszczone są dwie pary przycisków: górna para służy do wysuwania i wsuwania teleskopu, dolna - do sterowania wyjściami hydraulicznymi osprzętu. Ramię jest podnoszone i opuszczane przez wychylenie joysticka do tyłu i do przodu. Z kolei przesunięcie go w prawą lub lewą stronę powoduje wychył lub uniesienie zainstalowanego osprzętu. Skok przycisków jest dobrze wyczuwalny i przyjemny w użyciu, jednak plastik, z którego zostały wykonane, szybko się zużywa, co wiąże się z koniecznością wymiany.
Przypadkowemu wysunięciu lub wsunięciu ramienia zapobiega blokada w formie przycisku umieszczonego na konsoli operatora po prawej stronie kolumny kierowniczej. Zasięg wysięgnika w opisywanym modelu wynosi 6 metrów, dzięki czemu maszyna może służyć nie tylko do typowych zadań rolniczych, ale także do innych prac pomocniczych, jak przycinanie gałęzi na drzewach czy prace naprawcze przy dachach (oczywiście z odpowiednim koszem). Należy jednak pamiętać, że im dalej wysuniemy teleskop, tym mniejszy udźwig będzie możliwy.
Widoczność i bezpieczeństwo
Operator w kabinie maszyny ma niemal wzorową widoczność. Przód i boki maszyny można obserwować bez przeszkód, a dzięki przeszklonemu dachowi, praca na pełnym wysięgu może być kontrolowana bez zakłóceń. Znacznie gorzej przedstawia się widoczność do tyłu, na co wpływa umiejscowienie silnika centralnie z tyłu maszyny. Zasłania on widok przez tylną szybę, dlatego przy cofaniu należy zachować szczególną ostrożność.
Koszty eksploatacji i konserwacja
Koszty eksploatacji układu napędowego sprowadzają się do okresowej wymiany oleju w skrzyni biegów oraz wymiany filtrów olejowych. Koszt takiego zabiegu wynosi około 370 zł (obejmuje oryginalny olej 20 l i filtr oleju JCB). Olej hydrauliczny wymienia się co 1000 motogodzin, co wiąże się z wydatkiem rzędu 260 zł (oryginalny olej 20 l i filtr za 135 zł). Możliwe jest zastosowanie zamienników w celu dalszego obniżenia kosztów.
Najczęściej wypada wymiana oleju w silniku, zalecana co 500 motogodzin. Koszt takiej operacji z zastosowaniem oryginalnego oleju (20 l) i filtra wyniesie w przybliżeniu 300 zł. Najrzadziej, choć nie mniej ważnym zabiegiem, jest wymiana oleju w mostach napędowych, co wiąże się ze znaczącym wydatkiem. Przedni i tylny most są w stanie pomieścić niemal 40 litrów oleju. Cena oryginalnego oleju to około 19 zł za litr, co daje około 760 zł za całą wymianę. Na szczęście, wymiana oleju w mostach zalecana jest co 2000 motogodzin.
Do tego należy doliczyć koszt wymiany filtra paliwa (42 zł, zamiennik 25 zł) i filtrów powietrza. Wymiana separatora (w razie zabrudzenia) to dodatkowe 100 zł (zamiennik około 25 zł). Terminowa wymiana płynów eksploatacyjnych i filtrów jest niezwykle ważna, będąc podstawowym warunkiem długiego użytkowania maszyny i minimalizowania ryzyka awarii.
Potencjalne problemy i ogólna ocena
Niezawodny silnik, dość kompaktowe rozmiary i przemyślana konstrukcja sprawiają, że używany model 526s to świetnie sprawujący się sprzęt. Nie jest to jednak maszyna idealna. Umiejscowienie silnika z tyłu, co ogranicza widoczność, słaby dostęp do spustu oleju silnikowego oraz brak zapasu mocy do cięższych zadań są jednymi z naprawdę nielicznych mankamentów i nie psują ogólnego obrazu dobrej i solidnej maszyny.
W przypadku konieczności wymiany silnika, warto rozważyć mocniejsze opcje. Na przykład w ładowarkach JCB 540-140 oferowane są silniki o mocy 75 KM lub 109 KM. Silnik 75 KM nie posiada ani DPF, ani EGR, co jest dla wielu rolników zaletą. Jednak w przypadku cięższych maszyn, ważących około 11 ton, moc 75 KM może być niewystarczająca. Doświadczenia użytkowników wskazują, że nawet 109 KM w podobnych maszynach bywa niewystarczające przy intensywnych pracach, takich jak wyrywanie pieńków, gdzie hydraulika może dusić silnik. Silnik 3-litrowy o mocy 75 KM z możliwością tuningu do 90-100 KM byłby rozważany jedynie w przypadku naprawdę krótkiego i mało intensywnego użytkowania ładowarki.