Historia ciężarówek Kamaz sięga lat 60. XX wieku, kiedy to w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich pojawiło się zapotrzebowanie na uniwersalne samochody ciężarowe. Kamaz-5511, produkowany w latach 1977-1990, stanowił ważny element tej strategii, będąc popularną wywrotką wykorzystywaną w różnych sektorach gospodarki, w tym budownictwie.
Geneza i Rozwój Marki Kamaz
Fabryka Kamaz (pisana również jako KaMAZ) została uruchomiona 16 lutego 1976 roku w Nabiereżnych Czełnach, nad rzeką Kamą. Opracowywanie nowej ciężarówki rozpoczęto jeszcze w latach 60., z myślą o stworzeniu pojazdu posiadającego efektywny silnik wysokoprężny. W przeciwieństwie do popularnych w ZSRR samochodów GAZ-53 (od 1961 r.) i ZIŁ-130 (od 1962 r.), które wykorzystywały nieekonomiczne silniki benzynowe, nowe ciężarówki miały być zasilane silnikami Diesla. Ładowność ówczesnych ciężarówek była stosunkowo niska - GAZ przewoził teoretycznie do 3 ton, a ZIŁ do 6 ton, co dziś odpowiada masie ładunku przewożonego przez samochody dostawcze.
Warto wspomnieć, że od 1961 roku w ZSRR produkowano ciężarówki Ural-375 z silnikami benzynowymi. Natomiast ciężarówki KrAZ oraz MAZ, które posiadały silniki Diesla, były mniej uniwersalne. Produkowany od lat 60. KrAZ-255B, z potężnym, 15-litrowym silnikiem JAMZ-238 i napędem na wszystkie osie, był pojazdem zbyt dużym i paliwożernym do powszechnego zastosowania. Fabryka MAZ z Mińska, produkująca od lat 50. ciężarówki MAZ-200, MAZ-205 i MAZ-502 z silnikami Diesla JAZ-204 (dwusuwowymi, będącymi kopią silników Detroit Diesel serii 71), wprowadziła od 1965 roku serię MAZ-500 z 11-litrowym, 4-suwowym silnikiem JAMZ-236, która charakteryzowała się lepszymi parametrami.
Krążą legendy o kopiowaniu zachodnich rozwiązań technicznych przez ZSRR. Podobnie było z Kamazem. W 1969 roku powstał prototypowy ZIŁ-170, który według rosyjskich źródeł został opracowany przez kanadyjską firmę International Harvester pod oznaczeniem COF-220. Ten pojazd wyróżniał się charakterystycznym, 3-osiowym podwoziem z dwoma napędzanymi osiami tylnymi z kołami bliźniaczymi, co stało się znakiem rozpoznawczym klasycznych Kamazów. Oryginalny International Harvester posiadał 2-suwowy, widlasty silnik Diesla, typowy wówczas w Ameryce Północnej.
Dane Techniczne i Konstrukcja Kamaza 5511
Opracowane samochody Kamaz były przystosowane do pracy w szerokim zakresie temperatur, od -40 do +50 stopni Celsjusza, a także na wysokościach do 3000 metrów nad poziomem morza. Aby zapewnić wysokie średnie prędkości, zdecydowano, że napęd musi osiągać wskaźnik mocy 8 KM na tonę masy w pełni załadowanego pojazdu.
Podstawowy model Kamaz-5320 posiadał trzymiejscową kabinę. Przy pełnym załadunku nacisk na oś przednią wynosił 6 ton, a na każdą oś tylną po 5,5 tony, co daje łącznie 11 ton. Po dołączeniu przyczepy o masie maksymalnej 11,5 tony (zazwyczaj na dwóch osiach z kołami bliźniaczymi - typ GKB-8350), uzyskiwano zestaw o masie całkowitej 22,6 tony. W realiach lat 70. były to znaczne osiągi, mimo że dziś jest to niemal dwa razy mniej niż w przypadku współczesnych ciągników siodłowych (40 ton). Pojazd z przyczepą osiągał prędkość 60 km/h w 40 sekund.
Kamaz-5511, czyli wywrotka, posiadał skrócony rozstaw osi. Jego masa własna wynosiła 8,113 tony, a ładowność 7 ton. Wersja ta, produkowana w latach 1977-1990, często była montowana w Niżniekamsku, bezpośrednio po dostarczeniu podwozia z fabryki w Nabierieżnych Czełnach. Platforma była ogrzewana spalinami, a samochód należał do wywrotek z tylnym rozładunkiem.
Ciągnik siodłowy Kamaz-5410 miał pomniejszony rozstaw osi - 2840 mm. Jego masa własna wynosiła 6,89 tony, a dopuszczalny nacisk na siodło - 8,1 tony. Masa zestawu z naczepą OdAZ-9770 z burtami wynosiła 26 ton. Pojazd był również użytkowany z naczepą samowyładowczą GKB-9575 o masie 5,5 tony i ładowności 13,5 tony lub naczepą plandekową OdAZ-9385. Zdolność pokonywania wzniesień z naczepą samowyładowczą wynosiła do 18 promili.
Terenowa, wojskowa ciężarówka Kamaz-4310 posiadała masę 8 ton i ładowność 5 ton. Do podstawowych odmian wprowadzano szereg modyfikacji, oznaczanych przez dodanie cyfry na końcu.
Silnik Kamaza
W latach 70. XX wieku informowano o zastosowaniu do napędu 8-cylindrowych, widlastych silników JAMZ o mocy 210 KM oraz silnika JAMZ-7401 o zmniejszonym stopniu sprężania i mocy 180 KM. Silnik JAMZ-740, produkowany w kombinacie Kamaz pod oznaczeniem Kamaz-740, jest 8-cylindrową, widlastą jednostką z cylindrami rozchylonymi pod kątem 90 stopni. Posiada mokre tuleje i oddzielną głowicę dla każdego cylindra. Panewki są cienkościenne, wymienne. Tłoki wykonane są ze stopu aluminium i posiadają żeliwną wstawkę pod górnym pierścieniem, a ich powierzchnia pokryta jest grafitem koloidalnym. Rozrząd jest górnozaworowy, napędzany za pomocą kół zębatych, a wał rozrządu znajduje się w kadłubie. Zawory wykonane są z żaroodpornej stali, a gniazda zaworowe ze spieków żelaza. Koła zębate, umieszczone w tylnej części silnika, napędzają widlastą pompę paliwową (umieszczoną na środku bloku), sprężarkę i pompę wspomagania. Sprzęgło wentylatora jest sterowane hydraulicznie. Układ wtryskowy posiada system przestawiania wtrysku i przewody przelewowe. Filtr powietrza jest suchy, z wkładem papierowym, a układ chłodzenia jest zamknięty, z pompą wody i dwoma termostatami. Chłodnica posiada żaluzje.
Warto zaznaczyć, że Kamaz korzystał również z podzespołów polskiej produkcji. Zakłady Polmo w Praszce wysyłały do ZSRR 50 000 podzespołów hamulcowych rocznie, bazujących na licencji Westinghouse.
Kamaz 5511 w Polsce i jego Dalsza Historia
Produkcja Kamazów szybko osiągnęła wysoki pułap - już w 1979 roku wyprodukowano 100 000. ciężarówkę. Samochody trafiały do całego ZSRR oraz do państw należących do RWPG. Do 1999 roku Kamaz wyprodukował 1,6 miliona samochodów i 2 miliony silników diesla. Od 2008 roku udziały w firmie posiada koncern Daimler (produkujący ciężarówki Mercedes). Ze względu na prostą, sprawdzoną konstrukcję, Kamazy do dziś są użytkowane w Polsce przez liczne firmy budowlane. Klasyczne ciężarówki Kamaz-5320 można było spotkać nawet w 2013 roku.
Kamaz 5511, produkowany w latach 1977-1990, był reliktem minionej epoki. Nawet w 2026 roku inspektorzy Dolnośląskiego ITD ujawnili na drodze nr 372 w Siechnicach pod Wrocławiem takiego Kamaza, jeszcze na rejestracjach z flagą Polski (sprzed maja 2006 roku). Wówczas inspektorzy prowadzili działania skupiające się na ważeniu wywrotek.
Ważenie Kamaza jest specyficzne, ponieważ pomimo potężnej sylwetki i przewymiarowanej technologii, pojazd ten miał fabrycznie bardzo niskie parametry tonażowe. Wynikało to między innymi z faktu, że dawne Kamazy były po prostu słabe i dotykał je problem ze współczynnikiem koni mechanicznych na tonę. Jeszcze do końca lat 80-tych wolnossący, 10,5-litrowy silnik V8 rozwijał zaledwie 210 KM i 639 Nm maksymalnego momentu obrotowego. Wspomniany Kamaz z 2026 roku, pomimo tych ograniczeń, nie wykazał problemu z przeładowaniem, mieszcząc się w normach masy całkowitej i nacisków osi. Zastrzeżenia budził jednak stan techniczny, zwłaszcza skorodowane poszycie zabudowy, które miało dziury, a także braki w oświetleniu i stłuczone lusterko kierowcy.
12 marca 2026 roku funkcjonariusze z wrocławskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego ujawnili nieprawidłowości podczas transportu materiałów sypkich. Choć w przypadku wywrotki marki Kamaz masa ładunku mieściła się w normach, stan techniczny pojazdu budził poważne zastrzeżenia. Korozja poszycia skrzyni ładunkowej powodowała wysypywanie się ziemi na jezdnię, stwarzając zagrożenie dla innych uczestników ruchu.
Kamaz 5511 jako baza dla maszyn specjalistycznych
Oprócz wersji wywrotki, na podwoziu Kamaza 5511 montowano również inne zabudowy. Najpopularniejszym przykładem jest koparka EO-3532. W 1989 roku w Fabryce Koparek w Kentau w Kazachstanie uruchomiono produkcję tej maszyny, która stanęła na podwoziu Kamaza 5511 i była wyposażona w cztery podpory. Koparkę napędzał silnik Diesla D-240 o mocy 72 KM. Wysięgnik mógł pracować w zakresie 135 stopni. Model EO-3532 był konstrukcją bliźniaczą do EO-3131, która bazowała na gąsienicowej koparce EO-3122.
Na początku lat 90. w białoruskiej Kochanowskiej Fabryce Koparek zaczęto wytwarzać nieznacznie zmodernizowany model EO-3532A, montowany na podwoziu Kamaza 55111. Mechanizm koparki napędzał silnik D-240 lub D-240L o mocy 75 KM. Pojemność łyżki wynosiła 0,63 m³, a maksymalna głębokość wykopu - 4,5 m. Zmodyfikowaną wersję koparki, oznaczoną symbolem EO-3532A-1, montowano na podwoziu MAZ-a-5337. Odmiany EO-3533U i EO-3533UA zabudowywano na podwoziach ciężarówki Ural 4320-30.
Najpopularniejszym podwoziem, na którym montowano koparkę EO-3532, był Kamaz 5511. Wóz ten, pierwotnie służący jako baza wywrotki, cieszył się w latach 80. ogromną popularnością w Polsce. Nie było budowy, której nie obsługiwałaby wywrotka z napisem Kamaz na masce.
Kamaz 55111 - Ikona Kamaza
Typ Kamaza 55111 z napędem 6x4 jest najpopularniejszym modelem w Polsce i stał się ikoną marki. Jest dostępny w dwóch wersjach ładowności: 13 i 15 ton. Jego niewątpliwą zaletą jest radzenie sobie z każdą nawierzchnią - niestraszne mu błoto, głębokie bruzdy czy teren bez wyznaczonej drogi. Bardzo dobrze sprawdza się na budowach, w lasach i kopalniach kruszywa. Mimo maksymalnego załadunku, nie jest zawalidrogą, jest lekki, a zarazem bardzo wytrzymały.
11 stycznia 2013 roku na terenie kampusu Politechniki Lubelskiej zaprezentowano samochód samowyładowczy typu Kamaz 5511, wyposażony w skrzynię ładunkową z trójstronnym wywrotem o ładowności 13 350 kg, podnoszoną za pomocą teleskopowego siłownika hydraulicznego sterowanego z kabiny kierowcy. Pojazdy tego typu mogą być wykorzystywane do przewozu materiałów sypkich lub zbrylonych. Jednostkę napędową pojazdu stanowił 8-cylindrowy, widlasty, turbodoładowany silnik Kamaz 740.51-240 o mocy 225 KM.
Kamaz 5511 test podnoszenia wywrotki
tags: #kamaz #5511 #wywrotka #dane #techniczne