Digitalizacja Dziedzictwa Literackiego: Google Books i Fragmenty Bibliografii

Misją Google jest uporządkowanie światowych zasobów informacji, aby stały się powszechnie dostępne i użyteczne. W tym celu Google angażuje się w projekt światowej biblioteki sieciowej, ułatwiając czytelnikom znajdowanie książek z całego świata, a autorom i wydawcom dotarcie do nowych odbiorców. Jednym z kluczowych aspektów tej inicjatywy jest digitalizacja książek, zwłaszcza tych, które weszły do domeny publicznej.

Książki w Domenie Publicznej i Prawa Autorskie

Książka stała się częścią powszechnego dziedzictwa, gdy prawa autorskie do niej zdążyły już wygasnąć. Książka w domenie publicznej to taka, która nigdy nie była objęta prawami autorskimi lub do której prawa te wygasły. Status książki w domenie publicznej może zależeć od kraju. Książki należące do powszechnego dziedzictwa są naszymi wrotami do przeszłości, reprezentującymi bogaty dorobek historyczny i kulturowy oraz źródło cennej wiedzy. Często jest to wiedza trudna do odkrycia w inny sposób. Google z dumą współpracuje z bibliotekami, aby digitalizować materiały będące w domenie publicznej i udostępniać je szerokiej publiczności.

Mimo że Google udostępnia te materiały, są one własnością publiczną, a my jesteśmy jedynie ich powiernikami. Dostępność tych książek umożliwia ich wykorzystanie do osobistych, niekomercyjnych celów. Prace związane z digitalizacją są kosztowne, a Google dąży do tego, aby materiały te służyły obecnym i przyszłym pokoleniom. Aby zapobiec nadużyciom przez podmioty komercyjne, Google stosuje techniczne ograniczenia w zautomatyzowanym wysyłaniu zapytań. Jeśli jednak potrzebny jest dostęp do dużych ilości tekstu, na przykład do tłumaczeń, optycznego rozpoznawania znaków (OCR) lub innych obszarów, prosimy o kontakt z Google. Google wspiera wykorzystanie materiałów w domenie publicznej do takich celów i może w tym pomóc.

W każdym przypadku użytkownik ponosi odpowiedzialność za zgodność swoich działań z prawem. Należy pamiętać, że sposób traktowania praw autorskich może różnić się w innych krajach, i Google nie może ręczyć, czy dany sposób użytkowania którejkolwiek książki jest dozwolony. Naruszenie praw autorskich może być bardzo dotkliwe.

Przykład Zdigitalizowanego Dziedzictwa: Fragment Bibliografii Polskiej

Poniżej przedstawiono fragment zdigitalizowanego dzieła, będącego częścią powszechnego dziedzictwa, który ilustruje bogactwo informacji dostępnych dzięki projektom takim jak Google Books. Jest to wyjątek z Bibliografii Polskiej Karola Estreichera, wydanej staraniem Komissyi bibliograficznej Akademii Umiejętności w 1874 roku. Tekst został złożony czcionkami Drukarni O. E. pod zarządem Ignacego Stelcla.

Kontekst i Wydanie Bibliografii

Dwa Tomy bibliografii, zamknięte w 1869 roku, stanowiły połowę dzieła. Praca nad nią była żmudna i wymagała wiele czasu, a zecer był wyłącznie zajęty tą jedną pozycją. Bibliografia zyskuje na tym, że uzupełniane są w niej nowe druki, które dostają się do następnych poszytów, a także, że uwagi krytyczne są uwzględniane. Dzieło to miało ukazać się kiedyś jako zeszyt dodatkowy.

Autor dziękuje recenzentom za podjęty trud kontroli jego pracy. Wielu z nich pisało uwagi, wytykając błędy, z których korzystał. Szczególnie wspomina "wytrwałego dostrzegącza błędów w osobie P. A. (prawdopodobnie Rocza)", który zwracał uwagę na szczegóły. Otrzymywał również liczne spostrzeżenia poufne od postaci takich jak PP. Ski w Krakowie, Eustachy Januszkiewicz w Paryżu, Jan N. z Krakowa, X. z Kujaw oraz Sław Krzyżanowski, który nadesłał dopełnienia z Katalogów rosyjskich. W trakcie druku dzieła P. Żegota Pauli zwrócił uwagę na niejeden błąd i dołożył wiele istotnych informacji. J. I. Kraszewski pochwalił dzieło, być może zbyt życzliwie, w jednym z ostatnich wpisów.

Autor z wdzięcznością odnosi się do wszystkich recenzentów, nawet tych najsurowszych, mówiąc: "Bóg zapłać!". Wskazane błędy poprawia, opuszczenia uzupełnia, jednak gdy chodzi o zmianę systemu bibliograficznego, uznaje, że "przerabiać go nie można".

Zasady Klasyfikacji i Odpowiedzi na Krytykę

W kwestii krytyki, autor musiał odeprzeć zarzuty dotyczące pominięcia druków ściśle hebrajskich. Wyjaśnia, że nie może przyjąć dzieła czysto hebrajskiego, jeśli nie ma pewności, że nie ma ono tytułu w innym języku europejskim. Podobnie nie mógł usłuchać zarzutu P. F. Maksa dotyczącego włączenia dzieł odnoszących się do ogólnych dziejów Słowiańszczyzny. Autor podkreśla, że dzieje Kozaczyzny czy kroniki słowiańskie są zarówno własnością bibliografii polskiej, jak i innych Słowian, stanowiąc ich wspólną dolę, która jest zarazem dolą przeszłości. Argumentuje, że pisarze rosyjscy dają godny uwagi przykład, włączając do swoich bibliografii o wiele więcej, niż on sam.

Krytyk francuski P. Ludwik Leger rozprawił się z autorem, zarzucając mu podawanie dzieł obcych treści polskiej, jak np. "Mazeppa". Autor przyznaje, że zarzut ma pozornie podstawę, ale grafowie już dawno to uczynili na rzecz własnej literatury. Leger również gorszy się, że autor "wynalazł dyalekt morawski", uważając język Morawian za jedno z językiem czeskim. Autor odpowiada, że jeśli Leger uważa język Morawian za tożsamy z czeskim, to jest to "pewnik niewątpliwy", i dziwi się, że "rozróżniam obadwa od siebie". Autor żartobliwie stwierdza, że Leger "ma lepsze ucho od ucha Sławianina" w kwestii języka polskiego, i gdyby miał to na myśli, nie stawiałby mu tego zarzutu.

Statystyki Dzieła i Przykładowe Pozycje Bibliograficzne

Autor dostarczył szczegółowych statystyk dotyczących swojej pracy. W Tomie I. Bibliografii ujęto 2870 autorów. Ponadto, zawierała ona 1820 katalogów nakładców i księgarzy (310), 4000 sztuk scenicznych, 1900 autorów dramatycznych oraz 1400 czasopism. W Tomie II. otrzymujemy dalsze cyfry:

• Litera G: 663 autorów (249 powtórzeń)
• Litera H: 479 autorów
• Litera I: 481 druków (14 powtórzeń), 41 autorów
• Litera J: 391 autorów (141 powtórzeń)
• Litera K: 1175 autorów
• Litera L: 2015 druków (221 powtórzeń), 503 autorów

Łącznie, Tom II. obejmuje 12121 druków (1448 powtórzeń) i 3252 autorów. W obu Tomach zebrano 21991 druków i 6122 autorów. Autor zaznacza, że liczby te "nie są całkiem ścisłe i niemi być nie mogą", lecz można na nich "oprzeć się jako na danych". Zwraca na to uwagę, ponieważ w numerze 88 „Wieku” z 1873 roku postawiono mu zarzut, że jego cyfry "polegają na cyfrach przybliżonych, a nie zaś matematycznie stanowczych". Autor podawał różne cyfry (większą i mniejszą) dla lat 1871-72 do połowy 1873 roku. Zapewnia, że praca będzie kontynuowana w zeszytach półrocznych.

Wybrane Pozycje Bibliograficzne (Litera G)

Poniżej przedstawiamy przykładowe pozycje z bibliografii, rozpoczynające się na literę "G", aby zilustrować szczegółowość zawartych informacji:

• G. A. (może Graczyński Adolf). A. G. Część I i II. 1869, w Śce, str. 69 i 98.
• G. A. (tłumacz). Matka w domu. Z angielskiego przez A. G. Kam. W. Deckera i Sp., 1847, w 8ce, str. 100.
• G. B. B. G. cent. G. C. L. l'abbé C. G. i e. ja o e. Lagny, impr. Varigault. libr. Dillet; Dentu, 1668, w Śce, str. 47. 1 frank 25 cent. - Tot, 2de édition. str. 46.
• G**da Antoni z K.... niego z K. G**da. Warszawa, druk A. zimy, 1826, w 12ce, str. 74, k. 2. 1 złp. 20 gr.
• G. E. (Saksończyk). ławy. (Gedichte v. Freih. E. v. G.) Mit viel. Kupfern. Leipzig, Kunner, 1829, w 8ce, str. 184 i rycin 24.
• G. Emilia, ob. Gosselinowa (Zasady).
• G. F. Chrystusa na krzyżu, z muzyką Józ. dane w Wielki Piątek 1817 r. chiprezbiteryalnym ów. Krótka wiadomość o oratoryach przez F. G. Wilno, XX. Pijarzy, u Aleks. 1817, w 8ce, str. 30. 10 kop.
• G. J. (tłumacz). z niemieckiego przez J. G. Rylla, 1831, w 8ce, str. 16.
• G. J. O Żydach, przez J. G. 1818, str. 18. - Toż, w 12ce, str. 14. 1 złp.
• G. L. w sobie kronikę obrazu Najśw. wi wiernych, przez ks. kanonika L. G. żony. Paryż, druk Claye, 1861, w 16ce, str. XVII, . 25 złp.
• GABRIEL. en Pologne. Lyon, impr. 4ce, str. 1.
• GACKI Józef (ur. w Prusach 1805). skich zakładów w Piotrkowie. str. 59. - Głos do Boga. używańszych modłów w Polsce. nakład Mich. Glücksberga, 1864.
• GADON Michał (b. marszałek, + 1855). położonego, przez M. G. Wilno, druk S. mowicza, 1846, w 8ce, k. 2, str. 186 i 1 tabl. 10 złp.
• GAIMARD G. et Paul (1790 + 1858). triehe, 1881 et 1882. Paris, 1882, z 2 rycin.
• GAJECKI Aleksander. Gazeta ogrodnicza. Nrów 25. Lwów, wydawca, 1830, w 4ce.

tags: #kay #wacker #przebranie