Artykuł ten szczegółowo omawia rolę, obowiązki oraz wymagane kwalifikacje dla kierowcy-operatora pojazdu specjalistycznego WUKO. Pojazdy WUKO są kluczowe w utrzymaniu i konserwacji infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, a ich obsługa wymaga specjalistycznej wiedzy i umiejętności.
Czym jest pojazd WUKO i do czego służy?
Pojazd WUKO to specjalistyczny samochód asenizacyjny, wyposażony w system wysokociśnieniowego czyszczenia oraz mechanizm odsysania zanieczyszczeń i osadów. Służy do kompleksowego czyszczenia i udrażniania sieci kanalizacyjnej, przepompowni ścieków, wpustów ulicznych i studzienek kanalizacyjnych. Urządzenia te są również wykorzystywane do usuwania awarii i zatorów w sieciach wodno-kanalizacyjnych.
Charakterystyka techniczna samochodu typu SW-201 (przykład)
Pojazdy typu SW-201, często spotykane w eksploatacji, posiadają następujące parametry techniczne:
- Pojemność zbiorników:
- osadu: całkowita/czynna - 4,3 m³/4,0 m³
- wody: 0,5 m³ (500 l)
Opróżnianie zbiornika następuje za pomocą tłoka wygarniającego.
- Dane kompresora:
- napęd: pompą hydrauliczną
- wydajność: 600 m³/h
- obroty robocze: 1100 obr./min
- max. próżnia: 0,085 MPa
- max. nadciśnienie: 0,05 MPa
- Pompa wodna ciśnieniowa P 31/36-150:
- wydajność: 36 dm³/min
- ciśnienie robocze: 15 MPa
- długość węża: 25 m
- Wysięgnik teleskopowy: podnoszony i wysuwany hydraulicznie, obrót hydrauliczny
- kąt obrotu: 300°
- kąt wzniosu: 48°
- wysuw: 1 m
- Max. głębokość ssania (od poziomu jezdni):
- wysięgnikiem: 4 m
- wężami ssawnymi: 6 m
- z inżektorem: do 12 m
Liczba osób obsługi pojazdu to zazwyczaj 2 operatorów, w tym kierowca. Pojazd jest wyposażony w światło ostrzegawcze (pojedyncze) na kabinie i tylnej części zabudowy.
Zakres obowiązków kierowcy-operatora WUKO
Do głównych zadań kierowcy samochodu asenizacyjnego WUKO należą:
- Czyszczenie, udrażnianie sieci kanalizacyjnej i przepompowni ścieków.
- Obsługa pojazdu specjalistycznego WUKO oraz zabudowy zamontowanej na samochodzie do czyszczenia kanalizacji.
- Usuwanie awarii na sieciach i przyłączach wodno-kanalizacyjnych, w tym usuwanie zatorów.
- Obsługa sprzętu do kontroli szczelności kanalizacji sanitarnej (np. metodą zadymiania).
- Wykonywanie prac montażowych, remontowych, eksploatacyjnych i konserwacyjnych na sieciach wodno-kanalizacyjnych, przyłączach oraz pompowniach.
- Wykonywanie bieżących prac porządkowych oraz innych zleconych zadań.
- Wykonywanie codziennych przeglądów technicznych powierzonego pojazdu.
Wymagane kwalifikacje i uprawnienia
Do obsługi samochodu typu SW-201, przeznaczonego do ciśnieniowego usuwania zanieczyszczeń i osadów z kanalizacyjnych wpustów ulicznych i studzienek, nie są wymagane uprawnienia dla monterów sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w przedsiębiorstwie wodociągowym.
Pracownik obsługujący pojazd WUKO powinien posiadać:
- Prawo jazdy odpowiedniej kategorii (najczęściej C lub C+E) na pojazdy tego typu.
- Przeszkolenie przez producenta wyposażenia dodatkowego zamontowanego na pojeździe (typu SW-201) w zakresie bezpiecznej obsługi.
- Zapoznanie z instrukcją obsługi wyposażenia dodatkowego.
Kwalifikacje wg Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. Nr 89, poz. 828 z późn. zm.) wskazuje 3 grupy urządzeń, instalacji i sieci, przy których dozorze lub eksploatacji wymagane jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji:
Grupa 1: Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne
- urządzenia prądotwórcze, instalacje i sieci elektroenergetyczne o napięciu do 1 kV i powyżej 1 kV
- zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW
- urządzenia elektrotermiczne i do elektrolizy
- sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego, elektryczna sieć trakcyjna
- elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym
- aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń.
Grupa 2: Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne
- kotły parowe i wodne o mocy powyżej 50 kW
- sieci i instalacje cieplne o przesyle ciepła powyżej 50 kW
- turbiny parowe i wodne o mocy powyżej 50 kW
- przemysłowe urządzenia odbiorcze pary i gorącej wody o mocy powyżej 50 kW
- urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze o mocy powyżej 50 kW
- pompy, ssawy, wentylatory i dmuchawy o mocy powyżej 50 kW
- sprężarki o mocy powyżej 20 kW oraz instalacje sprężonego powietrza i gazów technicznych
- urządzenia do składowania, magazynowania i rozładunku paliw, piece przemysłowe o mocy powyżej 50 kW
- aparatura kontrolno-pomiarowa i urządzenia automatycznej regulacji.
Grupa 3: Urządzenia, instalacje i sieci gazowe
- urządzenia do produkcji, przetwarzania, uzdatniania paliw gazowych
- urządzenia do magazynowania paliw gazowych
- sieci gazowe przesyłowe i rozdzielcze
- urządzenia i instalacje gazowe o różnym ciśnieniu
- przemysłowe odbiorniki paliw gazowych o mocy powyżej 50 kW, turbiny gazowe
- aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia sterowania.
Wyposażenie dodatkowe zamontowane na pojeździe (typu SW-201) nie zostało ujęte w załączniku do r.e.u.i.s., w związku z czym dla pracowników nie jest wymagane posiadanie dodatkowych uprawnień w zakresie eksploatacji z tego tytułu.
Urząd Dozoru Technicznego
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. Nr 120, poz. 1021 z późn. zm.) dozorowi technicznemu podlegają m.in. maszyny służące do przemieszczania osób lub ładunków w ograniczonym zasięgu, dźwigi, przenośniki, urządzenia do przemieszczania kontenerów, układarki do układania torów, wyciągi, itp. Jednakże, w wykazie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu nie wskazano elementów wyposażenia dodatkowego zamontowanego na pojeździe (typu SW-201), w związku z czym nie podlegają one pod Urząd Dozoru Technicznego.