Przed nami kolejny sezon intensywnych prac polowych, a wśród nich uprawowych. Zabiegi te można wykonać szybciej, taniej i przy mniejszym ugniataniu gleby. Wystarczy do ciągnika zamontować koła bliźniacze.
Praktycznie każdy ciągnik można wyposażyć w koła bliźniacze. Trzeba tylko wybrać jeden z kilku typów sprzęgów. Każdy z nich ma swoje wady i zalety, o których warto wiedzieć, zanim podejmie się decyzję o zakupie zestawu dodatkowych kół do ciągnika.
Nowe zestawy kół bliźniaczych do tanich nie należą, ale zawsze alternatywą jest zakup sprzętu używanego.
Rodzaje systemów montażu kół bliźniaczych
Istnieje kilka rozwiązań pozwalających na montaż dodatkowych kół do ciągnika, różniących się konstrukcją, ceną oraz łatwością montażu.Łączniki szpulowe
Najprostsze i najtańsze w zakupie są łączniki szpulowe. Swoim wyglądem przypominają szpulkę do nici, tyle że w większym rozmiarze. Są to dwie tarcze z otworami, które odpowiadają rozstawowi i średnicy otworów w kole ciągnika. Na drugiej tarczy znajdują się szpilki pozwalające na zamocowanie koła bliźniaczego.
Zaletą tego rozwiązania jest niewygórowana cena za ten typ montażu. Wadą jest jednak dość trudny montaż, wymagający dużej precyzji osadzenia koła na szpilkach. Bez lewarka i unoszenia koła się raczej nie obędzie. Koszt wymiany uszkodzonej szpilki nie jest z pewnością duży, wymaga tylko czasu.
Tego typu sprzęg do ciągników MTZ Belarus kosztuje około 563 zł/szt. W zestawie znajdują się dłuższe szpilki mocujące szpulę z kołem macierzystym oraz szpilki z nakrętkami do montażu koła bliźniaczego. Z kolei do Ursusa C-360 łączniki szpulowe są wycenione na 1000 zł.
Obręcz z ramionami przestawianymi centralną śrubą
Kolejny typ szybkosprzęgu to obręcz z ramionami, które są przestawiane centralną śrubą. To rozwiązanie wymaga przyspawania dodatkowo specjalnego gniazda do obręczy koła macierzystego. W zależności od kształtu końcówki ramion, koszt elementu, jaki trzeba przyspawać, waha się od 50 do 80 zł/szt.
Dla mniejszych kół o średnicy do 28 cali stosuje się zazwyczaj 3 ramiona, a w większych - 5. Montaż polega na tym, że należy wjechać ciągnikiem na przykład na deskę o grubości 2-3 cm, następnie trafić końcówkami ramion w gniazda na obręczy koła macierzystego ciągnika i dokręcić śrubę, zabezpieczając ją przed luzowaniem.
Na rynku wtórnym można znaleźć szereg ogłoszeń dotyczących kół bliźniaczych tego typu.
Sprzęg przypominający sprzęgło kłowe
Kolejnym rozwiązaniem może być sprzęg przypominający sprzęgło kłowe. Są to dwie tuleje łączone centralną śrubą. Przy montażu trzeba idealnie spasować tuleje i trafić sworzniami w gniazda. Całość tego połączenia skręca się centralną śrubą.
Zaletą tego typu rozwiązania jest to, że sprzęg nie wystaje poza obrys koła macierzystego, gdy ciągnik porusza się bez kół bliźniaczych. Natomiast wadą jest to, że przy montażu trzeba idealnie ustawić wystające sworznie koła bliźniaczego względem otworów w tulei koła macierzystego.
Sprzęg zębaty
Podobną konstrukcją jak powyżej, tyle że ze sprzęgiem zębatym, jest kolejny typ mocowania koła bliźniaczego do ciągnika. Tego typu rozwiązanie ma zaletę łatwego montażu w tuleję zębatą z uwagi na taki sam kształt, pozwalający na bezproblemowe naprowadzenie koła bliźniaczego.
System z tuleją dystansową
Z nowszych i coraz powszechniej stosowanych rozwiązań jest system z tuleją dystansową. Jedna z krawędzi tulei opiera się o przetoczenie w obręczy koła macierzystego. Drugi koniec jest zazwyczaj przyspawany do obręczy koła bliźniaczego. Łączenie odbywa się za pomocą szybkosprzęgów. Są to specjalne klamry z uchwytami na regulowanych gwintach.
Spotkać można różnej konstrukcji mocowania. Jeden z typów to specjalne uchwyty z gniazdami. Kolejny to uchwyt, w który montuje się gwintowany pręt zakończony hakiem.
Korzyści płynące z zastosowania kół bliźniaczych
Stosowanie kół bliźniaczych przynosi szereg wymiernych korzyści, wpływających na efektywność pracy, stan gleby i ekonomię gospodarstwa.Zmniejszenie ugniatania gleby i zwiększenie powierzchni styku
Koła bliźniacze pozwalają na pracę z bardzo ciężkimi narzędziami, ponieważ obciążenie zostaje rozłożone na wszystkie opony, tym samym zmniejszając nacisk jednostkowy każdej z nich. Jest to szczególnie ważne w kontekście ochrony gleby. Niskociśnieniowe opony w technologii VF, stosowane w połączeniu z kołami bliźniaczymi, mają zdolność do znacznego odkształcania ścian bocznych i bardziej równomiernie rozkładają swoją masę dzięki większej powierzchni styku z podłożem.
Opony VF dają możliwość zwiększenia obciążenia zaczepu o 35 do 40%, co pozwala na montaż ciężkich narzędzi i jednoczesną redukcję negatywnego wpływu na glebę. Opona ciągnikowa używana przy niskim ciśnieniu będzie miała lepszą przyczepność do nawierzchni i zapewni znacznie bardziej efektywną trakcję, ponieważ wszystkie klocki bieżnika na całej szerokości opony będą pracowały bez zagłębiania się w podłoże.
Zwiększenie siły uciągu i trakcji
Dzięki większej liczbie opon stykających się z podłożem i lepszemu rozłożeniu ciężaru, ciągnik wyposażony w koła bliźniacze zyskuje znacząco na sile uciągu i trakcji. Pozwala to na efektywniejszą pracę w trudnych warunkach polowych, takich jak tereny pochyłe, grząskie lub podmokłe.
Możliwość pracy z ciężkim osprzętem
Koła bliźniacze efektywnie rozkładają obciążenie, umożliwiając agregowanie z ciągnikiem cięższych narzędzi i maszyn, które w standardowej konfiguracji mogłyby nadmiernie obciążać osie lub powodować zbyt głębokie ugniatanie gleby.
Poprawa ekonomiki pracy
Chociaż zakup zestawu kół bliźniaczych stanowi inwestycję, w dłuższej perspektywie może przynieść oszczędności. Lepsza trakcja przekłada się na mniejsze zużycie paliwa. Możliwość szybszego wykonania prac polowych pozwala na optymalizację harmonogramu, a zmniejszone ugniatanie gleby może w przyszłości przełożyć się na wyższe plony i mniejsze koszty związane z uprawą.
OPOWIADAM , JAK DOSTAŁEM LANIE OD MAMY. NIE TAK ŁATWO ZŁAPAĆ...
Zasady poprawnej eksploatacji kół bliźniaczych
Aby zapewnić bezpieczeństwo, trwałość i maksymalną efektywność, należy przestrzegać kilku kluczowych zasad podczas eksploatacji kół bliźniaczych.Zachowanie odpowiedniego odstępu między kołami
Należy zwrócić szczególną uwagę na to, żeby koła bliźniacze nie stykały się z kołem macierzystym w czasie pracy, ponieważ może to prowadzić do uszkodzenia opon. Odstęp minimum 10-15 cm jest w stanie to zjawisko wyeliminować. Gdyby był mniejszy, z biegiem czasu może dochodzić np. do blokowania się kamieni pomiędzy oponami.
Dostosowanie ciśnienia w oponach
W kołach bliźniaczych ciśnienie powinno być niższe od tych w kołach macierzystych o około 40%. Klasyczna opona wąska musi zostać napompowana do ciśnienia wynoszącego ok. 2,4-4 bar, co przy niewielkiej szerokości pozwala uzyskać jej wysoką nośność. Opony typu VF z niższym ciśnieniem (1,4-1,8 bara) lepiej spisują się w warunkach polowych, zapewniając mniejsze ugniatanie gleby i lepszą trakcję.
Kontrola prawidłowości zamocowania
Należy pamiętać o kontrolowaniu poprawności zamocowania kół bliźniaczych. Jest to bardzo ważne zaraz po ich zamontowaniu i wykonaniu przejazdu na krótkim odcinku. Trzeba pamiętać, że wszystkie elementy pracują i muszą się dopasować.
Dobór opon o tym samym rozmiarze
W przypadku montażu opon bliźniaczych najlepsze wyniki osiągniesz, stosując opony rolnicze w tym samym rozmiarze, ponieważ będą one jednakowo reagować i tym samym zapewnią Ci lepszą kontrolę nad ciągnikiem.
Koła międzyrzędowe - specjalistyczne zastosowanie
Oprócz kół bliźniaczych, w rolnictwie stosuje się również tzw. koła międzyrzędowe, które są wąskimi oponami pozwalającymi na jazdę w międzyrzędziach upraw.Zalety kół międzyrzędowych
Główną zaletą kół międzyrzędowych jest możliwość zwężenia śladów przeznaczonych pod koła nawet o połowę, co zwiększa powierzchnię uprawy na polu o kilka procent. Dodatkowo, ciągnik na kołach wąskich uzyskuje wyższy prześwit od kilku do nawet kilkunastu centymetrów. Dzięki temu rośliny pomiędzy kołami są w późniejszych fazach wzrostu mniej narażone na kontakt z ciągnikiem, co pozwala uzyskać z tych miejsc wyższy plon.
Po zmniejszeniu śladów w ścieżce technologicznej o połowę i zamontowaniu opon o szerokości 300 mm zamiast 600 mm, przy ich rozstawie co 21 metrów, zyskujemy aż 3% powierzchni pola. Plon będzie więc o tyle wyższy, a czas zwrotu z inwestycji w wąskie koła można łatwo wyliczyć.
Systemy felg systemowych
Ciekawą propozycją są tzw. felgi systemowe, które pozwalają w prosty sposób uzyskać aż 8 różnych rozstawów poprzez zmianę położenia tarczy wewnętrznej oraz obrócenie kół. Producent zapewnia, że rozwiązanie to zachowuje wytrzymałość felg pełnych nawet podczas jazdy z prędkością 50 km/h.
Felga systemowa dzięki krążkowi wewnętrznemu mocowanemu na 12 śrub na małej średnicy ułatwia zmianę rozstawu. Nie trzeba przestawiać całej ciężkiej tarczy, a otwory na śruby się nie wyrabiają. Polecana jest również z powodu możliwości zamontowania na innym ciągniku poprzez wymianę tylko tarczy wewnętrznej na nową.
Felgi systemowe przydają się na przykład podczas siewu kukurydzy siewnikiem 6-rzędowym. Mając felgi systemowe w niektórych traktorach, można szybko zmienić rozstaw kół i siać w rozstawie ok. 1650 mm, w glebę nieugniecioną przez jego koła.
Koszty i dostępność
Ceny zakupu kół międzyrzędowych (felgi i opony) w popularnych rozmiarach, np. 300/95 R 46 z tyłu i 270/95 R 32 z przodu, wahają się od 22 do 30 tys. zł netto. Różnica w cenie zależy od producenta opon. Opony niskociśnieniowe typu IF i VF, mające większą powierzchnię kontaktu z podłożem, są droższe. Na przykład komplet kół tylnych z oponami VF w rozmiarze 320/90 R46 marki Alliance kosztuje ok. 18 tys. zł netto, a marki Michelin ok. 29 tys. zł netto.
Czas realizacji zleceń na koła międzyrzędowe, w firmach takich jak Grasdorf, zazwyczaj wynosi od 4 do 8 tygodni, w zależności od terminu złożenia zamówienia. Zamówienia składane na początku roku są realizowane szybciej.