Kombajny marki Bizon od dekad są symbolem polskiego rolnictwa i jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów mechanizacji prac polowych w naszym kraju. Produkowane przez Fabrykę Maszyn Żniwnych w Płocku w latach 1970-2004, maszyny te stały się nie tylko powszechnym narzędziem pracy w gospodarstwach, ale także trwałym elementem historii i tożsamości rolnictwa w Europie Środkowo-Wschodniej. Wyprodukowano około 70 tysięcy sztuk kombajnów Bizon w różnych modelach, które były również eksportowane, między innymi do Białorusi, Brazylii, Czechosłowacji, Danii, Finlandii, Grecji, Iranu, Irlandii, Hiszpanii, Pakistanu, Stanów Zjednoczonych, Syrii, Szwecji, Ukrainy, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch. Ostatnie 30 sztuk wyprodukowano w maju 2004 roku, po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, ze względu na konstrukcję.
Historia i Rozwój Modelu Z056 Super
Najbardziej znanym modelem z rodziny Bizonów jest Super Z056, wprowadzony na rynek w latach 70. XX wieku. Był on produkowany od 1976 do 1994 roku. Kombajn Z-056, opracowany jako następca kombajnu Z-050 w typie „Super”, jest przeznaczony do zbioru z pnia czterech podstawowych zbóż, rzepaku i niektórych roślin strączkowych. Zastosowanie podbieracza pokosów umożliwia zbiór metodą dwufazową. Kombajn jest przystosowany do montowania odpowiednich adapterów, co rozszerza zakres jego zastosowania do zbioru innych kultur nasiennych, takich jak kukurydza, słonecznik, trawy i koniczyna.
Ciekawostką jest, że masa pierwszych modeli Bizon z lat 60. nie przekraczała 5,5 tony. Wynikało to zarówno z lżejszych materiałów, jak i mniejszych rozmiarów zespołu młócącego oraz prostszej konstrukcji ramy. Wraz z rozwojem technologii i oczekiwań rynkowych, wzrosły zarówno wydajność, jak i masa maszyn. Dzisiejsze kombajny Bizon, choć nadal obecne na wielu polskich wsiach, często ustępują pod względem masy nowoczesnym konstrukcjom zachodnim, które ważą od 11 do nawet 18 ton w stanie roboczym.
Dane Techniczne i Specyfikacja Bizon Z056 Super
Kombajn Bizon Z056 Super charakteryzuje się szeregiem parametrów technicznych, które zapewniają jego wydajność w pracach żniwnych.
Silnik
- Producent silnika: Leyland
- Typ silnika (model, wersja): SW 400/R3
- Pojemność skokowa: 6555 cm³ (6,6 l)
- Liczba cylindrów: 6
- Turbina / turbodoładowanie: nie
- Moc znamionowa: 74 kW / 100 KM
- Pojemność zbiornika paliwa: 200 l
- Zbiornik AdBlue: brak
Zespół Żniwny (Heder)
Nagarniacz o specjalnej konstrukcji listew jest napędzany przekładnią bezstopniową sterowaną hydraulicznie, co umożliwia dobranie najkorzystniejszych obrotów w zależności od warunków polowych i prędkości jazdy. Zespół żniwny jest odciążony hydraulicznie i całkowicie sterowany podczas biegu maszyny. Odciążenie zespołu żniwnego akumulatorem hydrauliczno-gazowym ułatwia kopiowanie nierówności terenu.
- Szerokość robocza zespołu żniwnego: 420 cm
- Inne szerokości: 360 - 520 cm
- Automatyczna kontrola położenia wysokości hedera: nie
- Przechylanie boczne (przechylanie hedera na boki): nie
- Wyrównanie pochylenia wzdłużnego / poprzecznego: nie
- Średnica nagarniacza: 100 cm
- Regulacja prędkości nagarniacza: układ hydrauliczny
- Odwracanie kierunku pracy hedera (rewers): hydrauliczny
Zespół Młócący
- Średnica bębna zespołu młócącego: 60 cm
- Szerokość bębna zespołu młócącego: 125 cm
Wytrzęsacze
- Liczba wytrzęsaczy: 5
- Powierzchnia separacji wytrzęsaczy: 4,5 m²
- Długość wytrzęsacza: 360 cm
Sita
- Powierzchnia sita wstępnego: b.d.
- Powierzchnia sita dokładnego (dolnego): b.d.
- Całkowity obszar przesiewania (powierzchnia zespołu przesiewowego objęta działaniem wentylatora): 2,92 m²
- Rodzaj dolnego sita: nastawne
Osiągi i Wydajność
- Wydajność rozładunku: b.d.
- Pojemność zbiornika na ziarno: b.d. (wersje późniejsze posiadały zbiornik o pojemności 2,5 m³)
- Prędkość maksymalna: 21 km/h
- Wskaźnik utraty ziarna: opcjonalnie
- Przepustowość kombajnu: 5 kg/s
- Czystość ziarna: powyżej 98,5%
Skrzynia Biegów
- Przekładnia: przekładnia hydrauliczna
- Liczba biegów do przodu: 3/4 (w zależności od wersji)
Układ Hamulcowy
- Hamulce: mechaniczne, tarczowe
Wymiary i Masa
Waga kombajnu to nie tylko sucha liczba z tabliczki znamionowej. To parametr, który wpływa na wiele aspektów eksploatacyjnych: od transportu maszyny, przez dobór przyczep i lawet, aż po naciski na glebę podczas pracy w polu. Dla gospodarstw z ograniczoną nośnością gruntu lub z trudnym dojazdem do pól masa kombajnu ma istotne znaczenie praktyczne. Masa własna Bizon Z056 Super wynosi około 7300 / 7700 kg (bez kabiny), co ma duże znaczenie przy pracy na polach o słabej strukturze gleby lub w warunkach podmokłych. Wyższa waga oznacza większy nacisk na oś napędową, co może prowadzić do zagęszczania gleby, szczególnie w trakcie wielodniowych żniw po opadach.
Z racji swoich gabarytów i masy, przewóz Bizona wymaga odpowiedniego przygotowania. Standardowy Bizon Z056 nie zmieści się na przyczepie o nośności poniżej 10 ton, szczególnie jeśli planowany jest transport z założonym hederem. W praktyce najczęściej demontuje się zespół żniwny i przewozi go osobno na wózku hederowym. Sam korpus kombajnu, ważący blisko 7 ton, transportowany jest na naczepie niskopodwoziowej. Ciężar kombajnu przekłada się również na wymagania serwisowe. Maszyny o większej masie poddawane są większym obciążeniom dynamicznym podczas pracy. Dlatego ważne jest regularne sprawdzanie stanu zawieszenia, łożysk w kołach nośnych oraz układu hamulcowego. Podczas zimowego przechowywania kombajnu o masie powyżej 7 ton warto zadbać o odpowiednią twardość podłoża, aby nie doszło do zapadania się opon w nawierzchnię.
Masa maszyny wpływa na zużycie paliwa nie tylko podczas jazdy, ale także w trakcie młócenia. Większy ciężar to również większe opory toczenia, co w warunkach grząskich przekłada się na konieczność pracy na niższych przełożeniach i wyższych obrotach silnika. Średnie spalanie dla modelu Bizon Super Z056 wynosi od 12 do 17 l/h w zależności od rodzaju zbioru, ukształtowania terenu i warunków pogodowych.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Długość całkowita (z hederem) | 8,15 m |
| Szerokość całkowita (z hederem) | 4,63 m |
| Szerokość bez hedera | 3,2 m |
| Wysokość całkowita (z kabiną) | 3,96 m |
| Wysokość bez kabiny | 3,63 m |
| Masa bez kabiny | 7300 / 7700 kg |
| Opony na koła napędowe (przód) | 23,1-26 |
| Opony na koła skrętne (tył) | 10,00-15 |
| Alternatywne rozmiary opon na przód | 18,4-30 |
| Alternatywne rozmiary opon na tył | 11,50-15 |
Komfort Operatora i Wyposażenie
Koło kierownicy o nastawnym pochyleniu oraz regulowany i dobrze amortyzowany fotel operatora zapewniają wygodną pracę. Pomost kierowcy i stanowisko workowania są osłonięte daszkami przeciwsłonecznymi. Hydrauliczny system sterowania oraz bezstopniowa regulacja prędkości jazdy zapewniają kierowcy lekką pracę i jazdę nawet w najcięższych warunkach polowych.
- Klimatyzacja: nie
- Ogrzewanie: opcjonalnie
Porównanie z Innymi Modelami Bizon
Bizon Super Z056 vs. Bizon Rekord Z058
Kombajny Bizon Z056 i Z058 to już prawdziwe legendy polskiej wsi. Choć powoli wypierane, nadal są licznie reprezentowane na polskich polach. Maszyny, choć zasadniczo podobne, różniły się pomiędzy sobą. Kombajn Bizon Super produkowany był od roku 1976 do 1992, natomiast Rekorda produkowano od roku 1980 do 2004, stąd różnic znajdziemy całkiem sporo.
Zasadniczą różnicą jest stanowisko operatora; Bizon Super takowym nie dysponował. Pod tym względem Rekord stanowił spory krok do przodu; już w standardzie bowiem montowano w nim kabinę z układem filtracji. Rekord w późniejszych latach produkcji mógł dysponować także komputerem pokładowym wskazującym podstawowe parametry pracy. Z czasem Z058 otrzymał zmodernizowany układ chłodzenia, eliminując „chorobę wieku dziecięcego” z pierwszych lat produkcji.
Obydwa kombajny dysponowały przekładniami mechanicznymi 4+1, choć układ przeniesienia napędu w Rekordzie uznawany jest za o wiele mniej awaryjny. Wydajność roboczą określano odpowiednio na 1,6 ha/h dla Supera wobec 2 ha/h dla Rekorda. Znacznie większy był zbiornik Rekorda; miał 3,5 metra sześciennego pojemności wobec 2,5 w Superze. Pierwszy z kombajnów pozwalał na wygodniejsze pozbycie się zboża ze zbiornika; rura wyładowcza rozkładana była za pomocą siłownika hydraulicznego. Na życzenie, na tylnej części osłony wylotowej kombajnu montowany był rozdrabniacz, który tnie słomę na odcinki długości 30-100 mm. W późniejszych modelach Rekorda montowano komputer pokładowy na bieżąco informujący między innymi o stratach ziarna, poślizgach pasów, prędkości jazdy, wielkości skoszonej powierzchni oraz innych istotnych parametrach.
Żniwa 2023 || Bizon Super Z056 & Rekord Z058 wieczorową porą ||
Bizon Z057
Kombajn zbożowy Z057 jest przeznaczony do zbioru zbóż i innych kultur nasiennych. Kombajn ma nadbudowane na ramie młocarni urządzenie 4-rozsypowe do odbioru ziarna na worki. Napełniane worki zsuwa się rynną na pole.
Współczesne Zastosowanie i Modernizacje
Część rolników decyduje się na modernizację kombajnów Bizon, między innymi poprzez wzmocnienie układów jezdnych, wymianę silników na bardziej ekonomiczne jednostki lub montaż systemów GPS i monitoringu plonów. W niektórych przypadkach te zabiegi zwiększają masę całkowitą maszyny nawet o kilkaset kilogramów.
W 1997 roku na Ukrainie w Kowlu powstało Wspólne Ukraińsko-Polskie Przedsiębiorstwo „Bizon-Ukraina” (Спільне українсько-польське підприємство „Бізон-Україна”). Spółkę założyła Bizon sp. z o.o. w Płocku oraz OTA „Kowelselmasz” (ВАТ „Ковельсільмаш”), na obszarze której powstała montownia. Docelowo spółka miała montować 2000 kombajnów Bizon Ukraina Z058 (Бізон Україна Z058) z części dostarczanych przez BIZON Sp.z o.o. w Płocku.
W roku 2006 firma Case New Holland, między innymi po naleganiach samej załogi, powróciła do nazwy Bizon dla kombajnu TC54. Kombajnów Bizon America zostało wyprodukowanych zaledwie dwadzieścia kilka sztuk. Wszystkie wyjechały do Skandynawii. Kombajn ten był produkowany w 1975 roku, miał już rozkładaną hydraulicznie rurę wysypową, czujniki strat, szerokie ogumienie, kabinę z przesuwanymi drzwiami, a przede wszystkim charakterystyczny duży zbiornik ziarna, mieszczący 3 tony pszenicy, czyli prawie dwukrotnie więcej niż w Bizonie Super.