Kombajny Zbożowe na Gąsienicach: Technologia, Zalety i Rozwój

Współczesne rolnictwo stawia przed maszynami rolniczymi coraz większe wyzwania, zwłaszcza w obliczu zmiennych warunków pogodowych i rosnącej troski o jakość gleby. W takich okolicznościach kombajny zbożowe na gąsienicach zyskują na znaczeniu, oferując szereg korzyści w porównaniu do tradycyjnych maszyn kołowych.

Zalety Gąsienicowego Układu Jezdnego w Rolnictwie

Gąsienicowy układ jezdny pozwala na zmniejszenie nacisków jednostkowych na glebę, przez co możliwa jest ochrona roli. Taki system sprawdza się zwłaszcza w dużych, wydajnych i ciężkich maszynach, jakimi są kombajny zbożowe. Dzięki temu, że powierzchnia styku z podłożem w przypadku gąsienic jest 1,7 razy większa niż w przypadku opon o rozmiarze 800/70R32, maszyna lepiej radzi sobie na grząskim podłożu, chroniąc przy tym strukturę gleby, bowiem nie dochodzi w takim stopniu do poślizgu. Układ gąsienicowy to wyposażenie przeznaczone na najtrudniejsze warunki polowe.

Gleba jest kluczowym zasobem, więc stopień jej ugniatania ma bezpośredni wpływ na dalszą produktywność. Jest to szczególnie ważne dla rolników praktykujących rolnictwo regeneratywne, czyli konserwującą uprawę gleby. Hodowcy bydła, korzystający z łąk na paszę, również dobrze wiedzą, jak ważna jest ochrona darni. Współczesne wózki gąsienicowe z systemem ochrony na uwrociach zmniejszają powierzchnię przylegania gąsienic podczas zawracania, co pomaga w minimalizacji szkód.

Historia i Ewolucja Technologii Gąsienicowej

Ewolucja technologii napędu na użytkach rolnych przeszła długą drogę - od płóz po koła, aż po wózki gąsienicowe. Często zbiór utrudniony jest przez niesprzyjające warunki pogodowe, co sprawia, że sprzęt gąsienicowy staje się ratunkiem w trudnych warunkach terenowych, zwłaszcza podczas zbiorów kukurydzy.

Pionierskie Rozwiązania Claas

Firma Claas ma wieloletnie doświadczenie w konstrukcji podwozi gąsienicowych. Już w 1987 roku na rynek trafił model kombajnu Dominator CS na wózkach Caterpillar. Nieliczne z nich trafiły do Europy, większość maszyn była używana w USA. Głównym minusem tamtej konstrukcji był kiepski komfort jazdy ze względu na brak amortyzacji oraz zbyt duża szerokość - ponad cztery metry. Jednak korzyści z zastosowania gąsienic - lepsza trakcja i mniejsza kompresja gleby - były na tyle istotne, że Claas rozwijał technologię dalej. Działania Claasa w kierunku rozwinięcia produkcji maszyn rolniczych na gąsienicach zmotywowały inne firmy z branży do opracowania tego typu konstrukcji.

W 1997 roku kombajny Lexion pojawiły się w opcji z wózkami gąsienicowymi. W kolejnych ich generacjach, m.in. w 2004 roku, znacznie poprawiono komfort jazdy dzięki zastosowaniu gumowych amortyzatorów. Przełom nastąpił w 2011 roku wraz z wprowadzeniem hydropneumatycznego zawieszenia Terra Trac (TT). Umożliwiło ono znaczną poprawę dopasowania wózka trakcyjnego gąsienicy do podłoża, co wpłynęło na komfort jazdy i pozwalało rozpędzać maszyny na szosie do 40 km/h.

Technologia Terra Trac szybko zdobyła popularność wśród rolników i dostawców usług rolniczych. Kombajny Lexion na gąsienicach, bez konieczności transportu lawetą, stały się bardzo pożądane. Obecnie udział podwozi TT w zamówieniach dla serii Lexion wynosi ponad 50 procent. Na przykład, w USA aż 70% modeli Lexion sprzedawanych jest na gąsienicach, a w Wielkiej Brytanii - ponad 90%.

W 2019 roku Claas rozpoczął seryjną produkcję dwóch modeli ciągników z serii Axion Terra Trac, które były prototypowo prezentowane na targach Agritechnica w 2017 roku. Do dziś są to jedyne na rynku ciągniki półgąsienicowe z pełną amortyzacją. Rok później firma wprowadziła sieczkarnię Jaguar z podwoziem gąsienicowym, a w 2021 roku także serię Trion z opcją gąsienic TT.

Innowacje u Innych Producentów

Inne wiodące firmy również inwestują w technologię gąsienicową:

• Firma New Holland wprowadza gąsienicowy układ jezdny w kombajnach serii CX i CR. Zmodernizowane bieżnie gumowe i ich płynne prowadzenie sprawiają, że żywotność zespołu jest zdecydowanie dłuższa. Zmieniona konstrukcja układu napędowego sprawia, że mimo gąsienic o szerokości 725 mm całkowita szerokość kombajnu nie przekracza 3,5 m.
• Firma John Deere udoskonaliła kombajny zbożowe serii W i T z możliwością zastosowania gąsienicowego układu jezdnego. Kombajny te, wyposażone zamiast przednich kół w układ gąsienicowy, mogą w transporcie poruszać się z prędkością do 40 km/h.
• Rosyjski producent, firma Rostselmash, oferuje kombajn Vector 450 Track, wyposażony w gąsienicowy układ jezdny, dzięki czemu maszyna sprawdzi się nawet w grząskim terenie. Podwozie to rozwiązanie firmy Caterpillar. Gumowe gąsienice pozwalają na efektywną pracę w trudnym terenie, a zastosowanie niezależnie amortyzowanych układów rolek zapewnia komfort jazdy podczas szybkiego przemieszczania się po utwardzonych drogach.

Kluczowe Cechy i Dane Techniczne

Nowoczesne kombajny gąsienicowe charakteryzują się zaawansowanymi rozwiązaniami technicznymi, mającymi na celu zwiększenie wydajności i komfortu pracy:

• Wzrost wydajności: Modyfikacje w kombajnach John Deere serii W i T mają zwiększyć wydajność maszyn żniwnych nawet o 15 procent. Wśród istotnych zmian należy wymienić zwiększenie aktywnej separacji ziarna, zwiększenie średnicy bębna nasiębiernego (z 0,42 do 0,5 m), zwiększenie bębna separatora palcowego (z 0,66 do 0,8 m) oraz przeprojektowanie układu czyszczącego.
• Łatwość "przezbrojenia": Zaletą maszyn są rozwiązania ułatwiające dostosowanie maszyny do zmiany pracy między rodzajami roślin, np. szybkie załączanie listwy domłacającej do zbioru jęczmienia.
• Testy wydajności i zużycia paliwa: Testy polowe ciągników Claas Axion serii 900 Terra Trac wykazały niższe o 15,6% zużycie paliwa i jednocześnie wyższą o 21,3% wydajność w porównaniu do wersji kołowej. Potwierdzono również o 15-20% mniejszy nacisk na podłoże w warstwie uprawnej (0-25 cm).
• Komfort jazdy: Claas przeprowadził testy komfortu jazdy przy użyciu akcelerometru, które wykazały, że Axion Terra Trac to najbardziej komfortowy ciągnik gąsienicowy dostępny na rynku.
• Normy emisji: Nowe kombajny John Deere z serii W i T są wyposażone w silniki John Deere PSS zgodne z tzw. ostateczną normą Tier 4 Final.
• Specyfikacja Rostselmash Vector 450 Track: Sam kombajn prócz układu jezdnego nie różni się od kołowych modeli Vector. Może współpracować z hederem o szerokości 5, 6, 7 i 9 m. Przyrząd żniwny jest wyposażony w system automatycznej zmiany prędkości nagarniacza w zależności od prędkości jazdy kombajnu. Powierzchnia sit to 3,59 m², a 4 wytrząsaczy 5 m². Ziarno trafia do zbiornika o pojemności 6 tys. litrów, który opróżnia się z prędkością 50 litrów ziarna na sekundę. Do napędu wszystkich podzespołów maszyny wykorzystywany jest silnik YaMZ/236BK o mocy 255 KM.

Co roku sprzedaje się około 60 sztuk specjalistycznych gąsienicowych kombajnów Rostselmash, oferowanych szczególnie na rynki dalekowschodnie, gdzie sprzęt wykorzystywany jest m.in. do zbioru ryżu. Jazda gąsienicowym Vectorem nie różni się od prowadzenia maszyny kołowej; w kabinie wersji gąsienicowej również znajdziemy kierownicę.

Przyszłość Gąsienic w Maszynach Rolniczych

Do dziś firma Claas wyprodukowała i sprzedała prawie 40 tysięcy podwozi Terra Trac, które są wykorzystywane m.in. w kombajnach ziemniaczanych, burakowych oraz wozach asenizacyjnych. Ostatnie premiery, takie jak ciągnik Claas Xerion TT serii 12 (zaprezentowany na Agritechnice 2023), pokazują dalszą ewolucję tej technologii. Model Xerion, który w Europie można zamówić wyłącznie na wózkach gąsienicowych Terra Trac ze względu na szerokość maszyny (utrzymującą się poniżej trzech metrów), oferuje prędkość do 40 km/h przy prędkości obrotowej silnika wynoszącej 1400 obr./min. Każdy wózek wyposażony jest w odrębny układ smarowania i układ tłumienia drgań.

Z każdym rokiem technologia napędu gąsienicowego staje się coraz bardziej zaawansowana. W ofercie Claas zaczynają się również pojawiać maszyny autonomiczne, co wskazuje na dynamiczny rozwój i obiecującą przyszłość dla tego typu rozwiązań w rolnictwie.

tags: #kombajn #zbozowy #na #gasienicach