Kombajn zbożowy – budowa, działanie i zastosowanie

Kombajn zbożowy to kluczowy element nowoczesnego rolnictwa, który łączy w sobie funkcje cięcia, młócenia i oczyszczania ziarna. Dzięki zaawansowanym rozwiązaniom technicznym i precyzyjnemu sterowaniu, maszyna ta zwiększa wydajność oraz skraca czas konieczny do wykonania prac żniwnych. Jest to maszyna o znacznych rozmiarach, której długość może wynosić nawet do kilkunastu metrów.

Czym jest kombajn zbożowy?

Kombajn zbożowy to maszyna rolnicza, której głównym celem jest zbieranie zbóż oraz roślin okopowych z rozległych obszarów uprawnych. Uznawany jest za maszynę jednoetapową, ponieważ wykonuje te same zadania, które wymagałyby użycia kilku różnych urządzeń. Umożliwia równoczesne koszenie i młócenie zboża, stanowiąc alternatywę dla kosiarki i młocarni.

Budowa kombajnu zbożowego

Budowa kombajnu zbożowego jest złożona i składa się z wielu wyspecjalizowanych podzespołów, z których każdy pełni kluczową rolę w procesie zbioru. Podstawę napędu stanowi wydajny silnik wysokoprężny o mocy od 200 do nawet 600 KM. Przeniesienie mocy odbywa się za pomocą przekładni mechanicznych i obwodowego układu pasów.

Zespół żniwny

Zespół żniwny, usytuowany z przodu kombajnu, jest odpowiedzialny za ścinanie zboża i transportowanie go do wnętrza maszyny. Od dołu podparty jest za pomocą siłowników hydraulicznych, które umożliwiają jego podnoszenie i opuszczanie do pozycji roboczej lub transportowej. Zespół żniwny można ustawić w dwóch pozycjach: roboczej (opuszczonej) i transportowej (podniesionej).

Zespół żniwny składa się z zabudowanego metalowym korpusem zespołu tnącego, podajnika ślimakowo-palcowego oraz przenośnika pochyłego. Z przodu zespołu znajduje się nagarniacz (motowidła), który przymocowany jest do górnej części korpusu. Nagarniacz ma kształt pięciokąta i nachyla zboże w kierunku zespołu tnącego, a także podaje skoszoną masę roślinną na podajnik ślimakowo-palcowy, a następnie na podajnik pochyły, który transportuje ją do zespołu młócącego.

Zespół tnący

Zespół tnący składa się głównie z ruchomej listwy nożowej i nieruchomej belki palcowej. Do belki palcowej przymocowane są palce zespołu tnącego, które mają podłużny kształt, zwężający się ku przodowi i posiadają dodatkowe wycięcia. Zadaniem palców jest wchodzenie między ścinane rośliny i rozdzielanie ich na porcje. Do listwy nożowej przymocowane są nożyki, które wchodzą w wycięcia palców i służą do ścinania roślin.

Zespół młócący

Zespół młócący, umieszczony pomiędzy zespołem żniwnym a wytrząsaczami, jest odpowiedzialny za oddzielenie ziarna od kłosów i resztek słomy. Na wejściu do zespołu znajduje się chwytacz kamieni, który wyłapuje przypadkowo zebrane kamienie. Zboże trafia na bęben młócący, który wraz z klepiskiem tworzy szczelinę roboczą. W zależności od miejsca, rozróżnia się szczelinę wlotową i wylotową, przy czym szczelina wylotowa jest mniejsza od wlotowej. Masa roślinna z resztkami ziarna jest następnie transportowana z bębna młócącego na odrzutnik słomy, który kieruje ją na początek wytrząsaczy.

Poniżej klepiska znajduje się podsiewacz, na który trafiają ziarna wraz z ewentualnymi zanieczyszczeniami lub niedomłóconymi kłosami. Następnie są one transportowane do zespołu czyszczącego.

Wytrząsacze

Wytrząsacze znajdują się za zespołem młócącym z klepiskiem i mają kształt podłużnych rynien. Składają się z kilku klawiszy, których boczne ścianki są powycinane i tworzą ostro zakończone grzebienie. Dodatkowo, w pewnych odstępach, ścianki boczne posiadają dodatkowe grzebienie. Wytrząsacze osadzane są na wałach wykorbionych i odpowiadają za odzyskanie niewymłóconych ziaren z masy roślinnej. Klawisze wytrząsacza zakończone są szufladką wysuwaną.

Zespół czyszczący

Zespół czyszczący, usytuowany poniżej zespołu młócącego, odpowiada za ostateczne oczyszczenie ziarna. Na jego wejściu znajduje się podsiewacz, przez który ziarno z zanieczyszczeniami zsuwa się na sito górne, a następnie na sito dolne. Niezmłócone kłosy trafiają na umieszczone za sitem górnym sito kłosowe z grzebieniem. Wentylator generuje strumień powietrza, który przepływa przez sita, wydmuchując lekkie zanieczyszczenia poza maszynę. Oczyszczone ziarno spada na podłogę zsypową i trafia do przenośnika ziarnowego, który transportuje je do zbiornika ziarna. Niezmłócone kłosy, przesiane przez sito kłosowe, wracają do przenośnika kłosowego i ponownie do zespołu młócącego.

Rodzaje sit w kombajnie zbożowym

Sita odgrywają kluczową rolę w procesie oczyszczania ziarna, wpływając na jego jakość i wydajność kombajnu. W kombajnach zbożowych stosuje się różne rodzaje sit, które można podzielić na:

• Sita otworowe (blaszkowe): Najstarszy i najprostszy typ sit, zbudowany z blachy z otworami (okrągłymi lub podłużnymi) o określonej średnicy. Zapewniają dokładne oczyszczanie i są mniej podatne na zapychanie, szczególnie przy wilgotnym plonie. Ich wadą jest konieczność posiadania sit dopasowanych do konkretnych nasion oraz niższa wydajność przesiewania. Mogą być wyposażone w dodatkowe elementy, np. łańcuszki do mechanicznego czyszczenia powierzchni.
• Sita żaluzjowe (lamelkowe): Zbudowane z ruchomych lamelek osadzonych na drutach, które można regulować, zmieniając kąt ich otwarcia. Zapewniają dużą uniwersalność, umożliwiając zbiór różnych gatunków roślin przy odpowiednim ustawieniu. Występują w różnych wariantach, m.in. sita ze szczeliną do ziarna, sita Closza (uniwersalne, radzą sobie z rzepakiem i kukurydzą), sita kukurydziane (specjalnie przystosowane do trudnych warunków, z mocno wyciętymi lamelkami zapobiegającymi zapychaniu) oraz sita LDW (Lamele Dużej Wydajności), które są nowoczesnym rozwiązaniem do trudnych warunków pracy i obfitych plonów.

Wszystkie rodzaje sit mogą być stosowane jako sita górne i dolne. Odpowiedni dobór i ustawienie sit ma bezpośredni wpływ na jakość czyszczenia ziarna, ograniczenie strat i ogólną wydajność pracy maszyny.

Inne zespoły kombajnu

Kombajn zbożowy wyposażony jest również w inne kluczowe elementy, takie jak:

• Zbiornik ziarna: Miejsce, do którego trafia oczyszczone ziarno.
• Kanał wciągający: Transportuje masę roślinną do dalszych procesów.
• Podajnik ślimakowo-palcowy: Przenosi skoszoną masę roślinną.
• Sieczkarnia słomy: Rozdrabnia słomę po zbiorze ziarna.
• Rozrzutnik plew: Rozprowadza plewy.
• Rura rozładowcza: Umożliwia opróżnienie zbiornika ziarna.

Jak działa kombajn zbożowy?

Budowa i zasada działania kombajnu zbożowego opierają się na współpracy wielu precyzyjnych elementów. Na froncie zamontowany jest heder (w nim znajdują się bagnety do kombajnów) z nagarniaczem, który ustawia zboże i kieruje je do cięcia. Listwy tnące, czyli kosy do kombajnów, ścinają łodygi na odpowiedniej wysokości. Następnie podajnik ślimakowo-palcowy transportuje materiał do wnętrza kombajnu.

Etapy pracy kombajnu zbożowego

1. Ścinanie i transport: Nagarniacz (obrotowy walec z metalowych prętów) prawidłowo układa zboże i „zgarnia” je w celu właściwego ścięcia łodyg. Zespół tnący, zbudowany z dwóch szyn zakończonych ostrymi zębami, które poruszają się w szybkim tempie, odpowiada za ścinanie łodyg zbóż. Zespół transportowy przenosi skoszone zboże do wnętrza kombajnu w celu jego młócenia.
2. Młócenie: Ścięte zboże trafia do bębna młócącego, który oddziela ziarna od kłosów. Bęben, współpracując z klepiskiem (metalowe sito), wykonuje ruchy rotacyjne, wytrącając ziarno. Następnie materiał przechodzi przez wytrząsacze, które odpowiadają za odzyskanie niewymłóconych ziaren.
3. Czyszczenie: Sita i wialnia oczyszczają ziarno z plew i słomy, a chwytacz kamieni zapobiega uszkodzeniom mechanicznym. Innowacyjne technologie czyszczenia gwarantują jeszcze lepszą jakość oczyszczonego ziarna. W tym procesie niezawodne części do maszyn rolniczych, takie jak cepy młocarni, zapewniają precyzję i trwałość.
4. Zbiór ziarna i rozdrabnianie słomy: Ziarno trafia do zbiornika po przemłóceniu i oczyszczeniu. Rozdrabniacz słomy jest przeznaczony do rozdrabniania słomy, aby można ją było później wykorzystać w gospodarstwie.

Zastosowanie sit w kombajnie zbożowym

Sita w kombajnie zbożowym pełnią podstawową funkcję: oddzielają ziarno od plew, zanieczyszczeń, resztek słomy i niedomłóconych kłosów. Ich zadaniem jest zapewnienie jak najwyższej czystości zebranego plonu przy minimalnych stratach ziarna. Odpowiednio dobrane i wyregulowane sita umożliwiają efektywne czyszczenie różnorodnych roślin uprawnych.

Dobór sit do roślin

Dobór odpowiednich sit jest kluczowy dla efektywnego zbioru różnych gatunków roślin:

• Podstawowe zboża (pszenica, jęczmień, pszenżyto, owies): Mogą być zbierane przy użyciu sit otworowych lub żaluzjowych.
• Rośliny drobnonasienne (facelia, tymianek, trawy nasienne, gryka, koniczyna): Wymagają drobniejszych otworów w sitach, aby zapobiec ich wypadaniu.
• Rośliny oleiste (rzepak, wiesiołek, słonecznik): Często zbierane przy użyciu sit żaluzjowych, które lepiej radzą sobie z ich specyficzną budową.
• Rośliny strączkowe (soja, fasola, groch, łubin): Wymagają specyficznych ustawień sit ze względu na wielkość i kształt nasion.
• Kukurydza: Ze względu na grube łodygi i potencjalną wilgotność, często wymaga specjalnych sit kukurydzianych lub LDW, które zapobiegają zapychaniu.

Producenci kombajnów i niezależni dostawcy sit oferują szeroki wybór sit dopasowanych do różnych modeli maszyn i specyfiki zbioru poszczególnych upraw.

Nowoczesne technologie w kombajnach zbożowych

Nowoczesne kombajny zbożowe są o wiele bardziej rozwinięte technologicznie niż ich starsi poprzednicy:

• Automatyczne systemy sterowania: Dzięki nim operator może skoncentrować się na nadzorowaniu pracy maszyny, zamiast na ręcznym sterowaniu poszczególnymi jej elementami. Te innowacyjny systemy umożliwiają automatyczne dostosowywanie intensywności procesu młócenia i prędkości pracy kombajnu.
• Systemy GPS i mapowanie plonów: Przy użyciu GPS kombajn ma szansę dokładnie określić swoje położenie na polu. To umożliwia tworzenie map plonów, które wskazują obszary pola o wyższej i niższej wydajności upraw. Te dane mają ogromne znaczenie podczas planowania przyszłych sezonów upraw.
• Telemetria i zdalny monitoring: Umożliwiają właścicielom i operatorom śledzenie pracy kombajnu na bieżąco, niezależnie od tego, gdzie się znajdują. To pozwala na natychmiastowe reagowanie na ewentualne awarie.
• Systemy czyszczenia: Innowacyjne technologie czyszczenia gwarantują jeszcze lepszą jakość oczyszczonego ziarna.

Rozwój kombajnów zbożowych stanowi świetny przykład postępu technologicznego w rolnictwie. Współczesne maszyny wyposażono w systemy automatyzacji, takie jak GPS czy czujniki plonu, które zwiększają precyzję zbioru. Kabiny operatorów oferują komfort i kontrolę nad wszystkimi procesami. Budowa i zasada działania kombajnu zbożowego, choć klasyczna, ewoluowała, wprowadzając udoskonalenia w hydraulice i ergonomii.

Konserwacja i wymiana części

Regularna konserwacja sit jest niezbędna dla zapewnienia ich długiej żywotności i optymalnej pracy. Po zakończeniu sezonu żniwnego zaleca się wyjąć sita i oczyścić je z wszelkich zanieczyszczeń. Przed kolejnym sezonem należy je umyć, sprawdzić pod kątem oznak korozji i ewentualnych uszkodzeń, takich jak luźne lamelki czy połamane druty. Producenci zalecają zgrzewanie lamelek, ponieważ spawanie może osłabić materiał. Należy również zwrócić uwagę na stan drutów mocujących lamelki, które mogą ulegać wytarciu.

Kluczowe jest wykonywanie regularnych przeglądów całej maszyny. Jeśli jakieś elementy są uszkodzone lub zużyte, konieczne jest przeprowadzenie napraw lub wymiana komponentów na nowe, sprawne. Regularna konserwacja, w tym wymiana części do kombajnów, pozwala zachować wydajność maszyny nawet w intensywnym sezonie żniwnym.

tags: #kombajn #zbozowy #scina #zboze #na #szerokosci