Kondensator jest kluczowym elementem w konstrukcji większości kosiarek elektrycznych, odpowiadającym za prawidłowy rozruch i stabilną pracę silnika. W przypadku jego uszkodzenia, kosiarka może przestać działać lub wykazywać nieprawidłowości, takie jak buczenie silnika bez możliwości startu. Niniejsza artykuł ma na celu wyjaśnienie roli kondensatora, zasad doboru odpowiedniej pojemności oraz przedstawienie kroków związanych z jego sprawdzaniem i wymianą.
Rola kondensatora w silniku kosiarki elektrycznej
Kosiarka elektryczna stanowi alternatywę dla kosiarek spalinowych, oferując mniejszą wagę, dłuższą żywotność i cichszą pracę. Działanie tych urządzeń opiera się na zastosowaniu prądu zmiennego, a funkcjonowanie silnika jest uzależnione od stałego dostępu do prądu, stąd konieczność wyposażenia w kabel lub akumulator. Silniki jednofazowe, często spotykane w kosiarkach, wymagają elementu, który przesunie fazę prądu w jednym z uzwojeń, aby wywołać moment obrotowy niezbędny do startu. Tę funkcję spełnia kondensator.
Kondensator rozruchowy a kondensator pracy
- Kondensator rozruchowy znajduje się w obwodzie startowym i jest przeznaczony do chwilowej pracy - rozruchu silnika. Gdy silnik osiągnie częstotliwość roboczą i właściwą moc, kondensator rozruchowy zostaje odłączony.
- Kondensator pracy (roboczy) jest stale podłączony do obwodu i pełni funkcję układu przesunięcia fazowego dla uzwojeń silnika, zapewniając jego ciągłą i efektywną pracę.
Niektóre kosiarki elektryczne mogą być wyposażone w dwa kondensatory, pełniące obie powyższe funkcje. W takich przypadkach należy sprawdzić oba elementy.
Dobór pojemności kondensatora
Kosiarka elektryczna naprawa | wymiana kondensatora
Pojemność kondensatora jest kluczowym parametrem wpływającym na pracę silnika. Prawidłowy dobór pojemności zapewnia optymalny moment rozruchowy i stabilną pracę.
Wpływ pojemności na pracę silnika
- Większa pojemność skutkuje mniejszą reaktancją i nieznacznie wyższym prądem rozruchowym, co zazwyczaj nie powoduje negatywnych skutków, ale zbyt duża pojemność może przyczynić się do spadku mocy silnika oraz jego prędkości obrotowej. W ekstremalnych przypadkach może to prowadzić do przegrzewania się silnika.
- Mniejsza pojemność może powodować problemy z rozruchem, ponieważ silnik nie otrzymuje odpowiedniej ilości energii elektrycznej, aby wystartować.
Zasady doboru
Szukając odpowiedniego zamiennika, należy pamiętać, że kondensator pracy dobiera się do mocy silnika, natomiast wartość kondensatora rozruchowego przeważnie ustala producent. Można przyjąć ogólną zasadę, że dla silników jednofazowych 230V kondensator rozruchowy powinien wynosić około 70µF na kW mocy, jednak jest to wartość orientacyjna i często może być kosztowna. W praktyce, dla silników o mocy 1300 W, spotyka się kondensatory o pojemności 12µF, 16µF, a nawet 18µF. Dyskusje wskazują na zalecane wartości w zakresie 6-8 µF na każde 100 W mocy znamionowej silnika jednofazowego.
Warto również zwrócić uwagę na tolerancję pojemności kondensatorów, która często wynosi 10%. Oznacza to, że niewielka różnica między fabryczną pojemnością (np. 12µF) a zamiennikiem (np. 10µF) nie powinna mieć znaczących negatywnych skutków, a silnik będzie działał poprawnie.
Jak sprawdzić kondensator w kosiarce elektrycznej?
Usterka kondensatora najczęściej prowadzi do awarii urządzenia uniemożliwiającej jego użytkowanie. Na szczęście wymiana zepsutego kondensatora jest dość prosta, a sama część niedroga i dostępna w wielu sklepach. Przed wymianą warto jednak upewnić się, czy to właśnie kondensator jest przyczyną problemu.
Objawy uszkodzonego kondensatora
Jeśli chcesz określić, czy uszkodzeniu w Twojej kosiarce uległ kondensator, przeprowadź najpierw przegląd optyczny. Występuje wytopienie na zewnątrz w postaci szarego nalotu (wygląda jak lawa). Następnie konieczne są oględziny słuchowe - silnik burczy, nie pracuje - a na końcu wykonaj pomiar miernikiem elektrycznym.
Testowanie kondensatora multimetrem
Pracę kondensatora w łatwy sposób sprawdzisz przy użyciu multimetru. Jeśli nie masz dostępu do dedykowanego miernika służącego do testowania kondensatorów, możesz użyć multimetru uniwersalnego (musi jednak mieć opcję pomiaru pojemności kondensatora).
Kroki sprawdzenia kondensatora:
- Odłącz zasilanie: Zawsze odłącz kosiarkę od zasilania, aby uniknąć porażenia prądem.
- Zdemontuj pokrywę silnika: Odkręć śruby mocujące i ściągnij pokrywę z silnika.
- Odłącz kondensator: Odłącz kable od kondensatora i wyjmij część z kosiarki.
- Pomiar pojemności: Ustaw multimetr na tryb pomiaru pojemności (oznaczenie µF lub F). Podłącz sondy multimetru do zacisków kondensatora. Wartość pojemności powinna zgadzać się z wartością nominalną podaną na kondensatorze (z uwzględnieniem tolerancji). W innym przypadku kondensator jest zepsuty.
- Pomiar rezystancji szeregowej: Przestaw parametry multimetru, by wskazywał omy (Ω). Przyłóż jedną z sond pomiarowych do metalowej strony kondensatora, a drugą do zacisku łączącego kondensator z punktami. Multimetr powinien odczytać kilka megaomów, spaść do zera, a następnie zacząć rosnąć, aż odczyt powróci do kilku megaomów. Zamień sondy miejscami - powinieneś otrzymać ten sam wynik. Stały lub niski odczyt wskazuje na zwarcie kondensatora, który należy wymienić.
Niemniej jednak, jeśli wartość pojemności jest prawidłowa, bez pomiaru rezystencji szeregowej nie da się jednoznacznie określić, czy kondensator działa należycie. Co nie zmienia faktu, że patrząc na niski koszt zakupu części zamiennej, warto zaryzykować jego wymianę.
Wymiana kondensatora w kosiarce elektrycznej
Wszystkie kosiarki elektryczne, takie jak kosiarka elektryczna Makita, kosiarka elektryczna NAC czy też kosiarka elektryczna Bosch, wyposażone są w kondensator. Zwykle przymocowany do przełącznika kondensator jest jedną z najważniejszych części kosiarki. Cena zamiennika wynosi około 20-40 zł, natomiast oryginalne części dedykowane konkretnym modelom są nieco droższe - około 100 zł.
Kroki wymiany kondensatora:
- Dobór zamiennika: Dobierając nowy element, kieruj się zawsze dokumentacją dołączoną do urządzenia. Pojemność kondensatora możesz zwiększyć maksymalnie o 10% w stosunku do oryginalnej.
- Podłączenie: Po przykręceniu nowego kondensatora podłącz z powrotem kable w taki sam sposób, jak były przyłączone przed zdjęciem starego kondensatora. Zwróć uwagę na to, iż niektóre stare kondensatory wyposażone są w dwa styki, przy czym te nowe mają już cztery - styki są zdublowane, wystarczy podłączyć te dwa obok siebie (tylne są odpowiednikami przednich). Producenci części postawili na takie rozwiązanie, aby możliwe było podłączenie wsuwek od silnika do jednych, a wsuwek od sieci do drugich styków, bez konieczności lutowania przewodów.
- Testowanie: Uruchom urządzenie na próbę, pamiętając o zasadach bezpieczeństwa. Możesz dodatkowo zaizolować kable taśmą, aby nie plątały się i nie uległy uszkodzeniu podczas pracy maszyny. Jeśli wszystko działa, załóż z powrotem pokrywę.
Potencjalne problemy po wymianie
Inna sytuacja, jaka może mieć miejsce po wymianie kondensatora, to dymienie po pewnym okresie pracy - wtedy należy sprawdzić uzwojenie w izolacji (sprawdzisz to, mierząc rezystancję uzwojenia miernikiem małych rezystancji). Jeśli mimo wymiany części kosiarka nadal burczy i nie uruchamia się, inną przyczyną usterki mogą być stojące łożyska (niemożliwe jest ręczne przekręcenie noża) bądź spalony silnik elektryczny. W takim wypadku w grę wchodzi wymiana całego silnika lub łożyskowania na silniku, co niestety wiąże się z wyższym kosztem naprawy.
Czasami łatwa, szybka i niedroga wymiana kondensatora może tchnąć w kosiarkę nowe życie. Oczywiście nie należy zapominać o odpowiednim użytkowaniu, konserwacji, a także przechowywaniu zimą (wahania temperatur wpływają na działanie elektroniki). Warto także od czasu do czasu oddać swój sprzęt do specjalistycznego przeglądu.
tags: #kondensator #pojemnosc #kosiarka