Wielu użytkowników maszyn rolniczych, zwłaszcza posiadaczy starszych lub mniej zaawansowanych ciągników, decyduje się na samodzielne budowanie lub modyfikację osprzętu, w tym kosiarek. Celem jest często dostosowanie maszyny do specyficznych potrzeb, takich jak koszenie wysokiej trawy, pielęgnacja trudnych terenów, czy też obniżenie kosztów zakupu nowego sprzętu. W niniejszym artykule przyjrzymy się różnym podejściom do budowy własnej kosiarki, zarówno pielęgnacyjnej, jak i tej przeznaczonej do wysokich traw, analizując doświadczenia innych użytkowników i kluczowe aspekty techniczne.
Budowa kosiarki pielęgnacyjnej do wysokiej trawy
Jednym z podstawowych dylematów przy budowie kosiarki do wysokiej trawy jest wybór odpowiedniego typu mechanizmu tnącego i zapewnienie wystarczającej mocy. Użytkownicy często rozważają konstrukcje z jednym, dużym nożem, przypominające kosiarki pielęgnacyjne, które mogą być efektywne przy koszeniu łąki kilka razy w roku.
Szerokość robocza i obroty noża
Konieczne jest dopasowanie szerokości roboczej kosiarki do możliwości ciągnika. W przypadku traktora, który jest szeroki jak maszyna, można rozważać konstrukcje o podobnej szerokości roboczej. Kluczowe znaczenie mają również obroty wałka WOM (Wałek Odbioru Mocy) ciągnika. Maksymalne obroty wałka PTO (Power Take-Off) na czwartym biegu mogą wynosić około [brak danych]. Warto zwrócić uwagę na obroty napędzające inne maszyny; na przykład, w przypadku kosiarki międzyosiowej, wałek napędzający osiąga 2000 obrotów na minutę. Dobór odpowiedniej przekładni kątowej może być rozwiązaniem problemu osiągnięcia wymaganych obrotów dla mechanizmu tnącego.
W przypadku niektórych konstrukcji, przekładnia może mieć stosunek 1:2, co przy obrotach WOM na pierwszym biegu skutkuje około 1000 obr./min dla wirującego elementu tnącego. Jakość koszenia może być wtedy "taka sobie", a obciążenie dla traktorka znaczne.
Kosiarki wrzecionowe i ich ostrzenie
Część użytkowników zastanawia się nad zastosowaniem kosiarek wrzecionowych. Kluczowym aspektem w ich przypadku jest technika ostrzenia wrzeciona, która wymaga precyzji i odpowiednich narzędzi.
Konstrukcje z płozami i kółkami
Popularnym rozwiązaniem w samodzielnych konstrukcjach są kosiarki na płozach. Aby poprawić ich pracę na nierównościach i zapobiec zrywaniu darni, można dodać dwa kółka wleczone. Takie rozwiązanie pozwala na unoszenie środka kosiarki, co zapobiega jej ocieraniu o ziemię. Dodatkową zaletą niektórych konstrukcji jest możliwość przesunięcia kosiarki w bok względem kół ciągnika o około 25 cm w każdą stronę. Umożliwia to koszenie nad obniżeniami terenu.
Problemy techniczne i konserwacja kosiarek
Eksploatacja kosiarek, zarówno fabrycznych, jak i samodzielnie zbudowanych, wiąże się z potencjalnymi problemami technicznymi i koniecznością regularnej konserwacji.
Emulsja wodno-olejowa w przekładni
Jednym z problemów, z jakim można się spotkać, jest pojawienie się emulsji wodno-olejowej w przekładni. Zjawisko to może wystąpić po roku lub dwóch sezonach pracy maszyny. W takiej sytuacji konieczna jest wymiana oleju na nowy.
Koszty napraw i części zamiennych
Naprawa kosiarek bębnowych, zwłaszcza tych fabrycznych, może być kosztowna. Wymiana łożysk, zębatek czy regeneracja wałków może pochłonąć znaczną kwotę. Koszt pary zębatek może wynosić od 160 do 180 zł. Niekiedy koszty naprawy mogą przewyższać wartość używanego sprzętu, co skłania do poszukiwania alternatywnych rozwiązań lub odsprzedaży maszyny.
Moc silnika a rodzaj kosiarki
Dobór odpowiedniej mocy silnika do rodzaju kosiarki jest kluczowy. Silnik o mocy 20 KM może być niewystarczający do napędzania niektórych typów kosiarek, zwłaszcza tych o większej szerokości roboczej lub przeznaczonych do koszenia trudnych terenów. Silnik o mocy 30 KM może być optymalny dla niektórych konstrukcji.
Kosiarki bijakowe i ich specyfika
Kosiarki bijakowe, znane również jako mulczery, stanowią alternatywę dla kosiarek rotacyjnych i bębnowych, szczególnie w przypadku koszenia wysokich traw, zarośli czy lucerny.
Przesuw hydrauliczny
Większość producentów kosiarek bijakowych oferuje modele z przesuwem hydraulicznym. Różnica w budowie polega na zastosowaniu specjalnej suwnicy dla wieżyczki kosiarki oraz przewodów hydraulicznych. Pozwala to na precyzyjne manewrowanie kosiarką i dostosowanie jej do nierówności terenu.
Kosiarki bijakowe Geograss EFGCH-M, dedykowane do mini traktorków i ciągników o mocy 25-80 KM, charakteryzują się wzmocnioną konstrukcją i możliwością stosowania młotków tnących typu Y. Otwierana tylna klapa kosiarki ułatwia serwis i zmniejsza obciążenie ciągnika podczas pracy.
Przekładnia kątowa ze sprzęgłem
Modele EFGCH wyposażone są w przekładnię kątową ze sprzęgłem, która chroni kosiarkę przed uszkodzeniem w przypadku natrafienia na przeszkodę.
Samodzielna budowa kosiarki z elementów innych maszyn
Niektórzy konstruktorzy decydują się na adaptację elementów z innych maszyn do budowy własnej kosiarki.
Adaptacja noży z kosiarki spalinowej
Istnieje koncepcja budowy kosiarki o szerokości roboczej 110-120 cm z dwoma nożami, wykorzystując noże ze zwykłej kosiarki spalinowej. Kluczowe pytania dotyczą synchronizacji tych noży: czy powinny być ustawione na "styk", z zachodzącymi na siebie okręgami, czy z niewielką przerwą. Zastosowanie dysków rotacyjnych zamiast tradycyjnych noży jest często rekomendowane jako rozwiązanie minimalizujące ryzyko uszkodzeń przy kontakcie z przeszkodami.
Wyrzut skoszonej trawy do kosza
W przypadku planowania systemu zbierania skoszonej trawy do osobnego kosza, należy dokładnie przemyśleć umiejscowienie wyrzutu i kształt prowadnic powietrza. Aby system działał efektywnie, obudowa kosiarki powinna być "ciasna" między nożami a obudową. Z drugiej strony, dla efektywnego koszenia wysokiej trawy i zmniejszenia zapotrzebowania na moc, potrzebny jest pewien "luz", aby noże nie zaginały roślin zbyt mocno.
Alternatywne rozwiązania noży
Zamiast noży z kosiarki spalinowej, sugeruje się wytoczenie tarcz z blachy o grubości powyżej 5 mm i zastosowanie na nich ruchomych nożyków z kosiarki rotacyjnej. Rozwiązanie to zapewnia większe bezpieczeństwo, ponieważ uderzenie noża o przeszkodę powoduje jego zgięcie, a nie uszkodzenie całego mechanizmu.
Kosiarka z jednym dyskiem o dużej średnicy
Pojawia się również koncepcja zastosowania jednego dysku o średnicy 120 cm.
Kosiarki rotacyjne i ich dopasowanie do ciągnika
Kosiarki rotacyjne, często podwieszane na trzypunktowym układzie zawieszenia (TUZ), wymagają odpowiedniego dopasowania do mocy i możliwości ciągnika.
Obroty WOM a prędkość obrotowa noży
Kluczowe jest ustalenie optymalnych obrotów WOM dla kosiarki rotacyjnej. Standardowe obroty WOM wynoszą 540 obr./min, jednak niektórzy użytkownicy preferują niższe obroty, na przykład 100 obr./min WOM, aby zwiększyć moment obrotowy. Wymaga to zastosowania odpowiednich reduktorów lub przekładni.
Dobór silnika i układu napędowego
W przypadku braku odpowiedniego WOM w ciągniku, rozważa się zastosowanie alternatywnych źródeł napędu, takich jak silniki diesla, benzynowe, a nawet silniki elektryczne. Ważne jest zapewnienie odpowiedniego przełożenia i momentu obrotowego. Zastosowanie silników elektrycznych z regulatorem obrotów może zapewnić precyzyjną kontrolę i bezpieczeństwo pracy.
Do napędu mechanizmu tnącego można wykorzystać silnik elektryczny o mocy około 260-300W, zasilany z akumulatora. Wymaga to jednak odpowiedniego systemu sterowania i dopasowania mocy do obciążenia.
Kosiarki z podbierakiem
Istnieją również koncepcje kosiarek z podbierakiem, które mogą wymagać modyfikacji w postaci szczotki działającej jak grabie oraz kółek terenowych, a także mniejszych obrotów mechanizmu tnącego.
Kosiarka pielęgnacyjna własnej konstrukcji
Użytkownik przedstawił własną konstrukcję kosiarki pielęgnacyjnej, wykorzystując przekładnię kątową ze snopowiązałki. Zastosowano trzy-krotnie większe koło pasowe, aby uzyskać obroty noża powyżej 3000 obr./min, co jest kluczowe dla efektywnego koszenia trawy. Konstrukcja opiera się na paskach, co zapewnia bezpieczeństwo w przypadku kontaktu z kamieniem - nóż ślizga się na pasku, chroniąc przekładnię. Masa własna kosiarki wynosi około 150 kg, co stanowi obciążenie dla kół, które mogą nie wytrzymać więcej niż jeden sezon.
Eksperymenty z nożami
Użytkownik eksperymentował z różnymi typami noży:
- Płaskie noże z hardoxu, obustronnie ostrzone, bez odgięcia. Zauważono, że nie podnoszą trawy, co wpływa na jakość koszenia.
- Noże od kosiarki rotacyjnej zamocowane na trzech talerzach.
Prędkość obrotowa i obciążenie
Kluczowe znaczenie ma prędkość obrotowa noża, która powinna wynosić powyżej 3000 obr./min dla efektywnego koszenia. Konstrukcja na paskach jest bezpieczna, ale wymaga dopasowania mocy i wytrzymałości elementów.
Koszenie łąki - Kosiarka pielęgnacyjna - Ursus C330
Podsumowanie aspektów budowy i eksploatacji
Budowa własnej kosiarki to złożony proces, wymagający przemyślenia wielu aspektów technicznych, od doboru mechanizmu tnącego i mocy napędu, po rozwiązania konstrukcyjne zapewniające bezpieczeństwo i efektywność pracy. Doświadczenia innych użytkowników pokazują, że kluczowe jest dopasowanie maszyny do rodzaju koszonego materiału i możliwości ciągnika, a także świadomość potencjalnych kosztów napraw i dostępności części zamiennych.