Kosiarki dyskowe na dobre zagościły w polskich gospodarstwach, stając się obecnie dominującym typem maszyn sprzedawanych na rynku. Ich konstrukcja dolnonapędowa, lekkość oraz mniejsze zapotrzebowanie na moc w porównaniu do maszyn bębnowych o podobnej szerokości roboczej, czynią je atrakcyjnym wyborem dla rolników. Kosiarki te sprawdzają się bardzo dobrze w typowych warunkach pracy, zapewniając wysoką jakość i wydajność koszenia, a ich konstrukcja umożliwia pozostawienie szerokiego pokosu, który szybko wysycha.
Dlaczego kosiarki dyskowe?
Kosiarki dyskowe, w przeciwieństwie do popularnych dawniej „bębnówek” (kosiarek górnonapędowych), charakteryzują się konstrukcją dolnonapędową. W ich przypadku głównym zespołem roboczym jest belka tnąca, składająca się z kilku dysków zamocowanych na ramie, wewnątrz której znajduje się układ przeniesienia napędu. To rozwiązanie pozwoliło na uzyskanie znacznie lżejszej konstrukcji, o mniejszej masie wirującej oraz swobodnym przepływie skoszonej masy niemal na całej szerokości cięcia.
Choć kosiarki bębnowe wciąż znajdują swoje miejsce w ofercie producentów ze względu na prostą i trwałą konstrukcję, która doskonale sprawdza się w trudnych warunkach i wyległym łanie, to jednak kosiarki dyskowe stały się preferowanym wyborem dla większości gospodarstw. Ich uniwersalność zastosowań oraz zdolność do sprawnego koszenia znacznych areałów (nawet kilkudziesięciu hektarów dziennie) podkreślają ich przewagę w nowoczesnym rolnictwie.
Kosiarki dyskowe a bębnowe: Kluczowe różnice
Kilkunastoletnia ewolucja maszyn rolniczych przyniosła radykalną zmianę w parkach maszynowych gospodarstw hodowlanych. Kosiarki bębnowe, zwane również górnonapędowymi, charakteryzują się przenoszeniem napędu na bębny przez przekładnię kątową umieszczoną w górnej części maszyny. Bębny nie są bezpośrednio połączone, a w ich dolnej części znajdują się swobodnie obracające się talerze ślizgowe, które kopiują powierzchnię terenu i ustalają wysokość cięcia.
W przypadku kosiarek dyskowych, czyli dolnonapędowych, głównym zespołem roboczym jest belka tnąca z dyskami. Dzięki temu uzyskano konstrukcję lżejszą, o mniejszej bezwładności zespołu napędowego i umiarkowanym zapotrzebowaniu na moc. Przeniesienie napędu pod dyskami pozostawia wolną przestrzeń ponad belką, co pozwala na swobodne przemieszczanie się skoszonego materiału niemal na całej szerokości koszenia.
W „dyskówkach” nacisk na podłoże musi być ograniczony do około 60-70 kg na każdy metr szerokości roboczej, aby zminimalizować tarcie dolnej powierzchni belki o podłoże i zapewnić prawidłowe kopiowanie terenu, zwłaszcza przy większych prędkościach roboczych. Z kolei kosiarki bębnowe, sunące po darni na ruchomych talerzach ślizgowych, mają ograniczone opory tarcia o podłoże, a na każdy metr szerokości roboczej może przypadać większy nacisk. Konstrukcja zawieszenia pozwala na zmniejszenie nacisku na podłoże dzięki zastosowaniu sprężynowego lub hydropneumatycznego układu zawieszenia.
Wewnątrz belki tnącej kosiarek dyskowych znajduje się kilka kół zębatych na każdy metr szerokości roboczej, które muszą być smarowane olejem, niezależnie od pochylenia terenu. Ta konstrukcja musi być szczelna i odporna na mechaniczne uszkodzenia, co stanowi wyzwanie dla konstruktorów.
Kosiarki dyskowe: Duże i małe
Jednym z kluczowych czynników wpływających na wybór modelu kosiarki do gospodarstwa jest powierzchnia użytków zielonych, a co za tym idzie - oczekiwana wydajność pracy. Na wydajność składa się głównie szerokość robocza i prędkość jazdy. Zakres szerokości jest bardzo duży: od około 2 m w przypadku maszyn zawieszanych, do ponad 10 m w przypadku 3-częściowych zestawów typu „motyl”.
Zestawy 2- i 3-częściowe montowane na tylnym i przednim TUZ-ie ciągnika charakteryzują się optymalnym rozkładem masy na przedniej i tylnej osi. Ich wysoka wydajność pozwala na sprawne skoszenie znacznych areałów. Z kolei 3-częściowe kombinacje koszące montowane jedynie na tylnym TUZ-ie lepiej sprawdzą się na polach o nieregularnych kształtach, nie zostawiając omijaków nawet na ostrych zakrętach. Wymagają one jednak ciągnika wyposażonego w układ do jazdy wstecz lub specjalistycznego nośnika narzędzi.
Ciekawym rozwiązaniem są kosiarki z własnym podwoziem, wyposażone w zaawansowane układy zawieszenia belki tnącej, zapewniające precyzyjne kopiowanie nierówności terenu. Wiele z nich ma centralnie zamontowany dyszel, pozwalający na prowadzenie maszyny zarówno po prawej, jak i po lewej stronie ciągnika, dzięki czemu możliwe jest koszenie od jednej strony pola.
Tworzenie jednego pokosu z szerokości około 10 m pozwala ograniczyć zbiór do dwóch przejazdów roboczych.
Zawieszenie i zabezpieczenia
Ważnym elementem w przypadku kosiarek dyskowych jest zachowanie niewielkiego nacisku na podłoże przy jednoczesnym precyzyjnym kopiowaniu nierówności terenu. Osiągnięcie kompromisu w tym zakresie jest trudniejsze przy wyższej prędkości roboczej maszyny. Dlatego sprężynowe układy zawieszenia zastępuje się zaawansowanymi systemami hydropneumatycznymi z możliwością płynnej regulacji nacisku.
W przypadku kosiarek bocznych niejednokrotnie stosuje się centralne zawieszenie, które pozwala zachować jednakowy nacisk na podłoże na całej szerokości belki tnącej. W kosiarkach czołowych i przyczepianych (z własnym podwoziem) geometria zawieszenia projektowana jest tak, aby belka była ciągniona, a nie pchana, co przyczynia się do lepszego kopiowania nierówności. Pozwala to także na odchylenie belki wskutek natrafienia na dużą przeszkodę (kamień, karpa drzewa). Kosiarki boczne posiadają zabezpieczenie pozwalające na odchylenie belki do tyłu i jednocześnie do góry, aby „przeskoczyć” przeszkodę.
Wirujące dyski poruszają się bardzo blisko ziemi, przez co są narażone na kontakt z twardymi przeszkodami, takimi jak kamienie czy złamane zęby zgrabiarki lub przetrząsacza. Producenci kosiarek dyskowych stosują rozwiązania zapobiegające uszkodzeniom układu napędowego maszyny. Zazwyczaj czopy dysków mają przewężenie, w którym wskutek przeciążenia następuje ścięcie. Wymiana uszkodzonego elementu jest prosta i nie zajmuje dużo czasu. Na rynku dostępne są również zabezpieczenia bazujące na ścinanej zawleczce rurkowej, które są tańsze w eksploatacji.
Pokos szyty na miarę
Jednym z elementów odróżniających kosiarki dyskowe od bębnowych jest możliwość formowania pokosu o szerokości zbliżonej do szerokości roboczej maszyny. Szeroki pokos umożliwia szybsze schnięcie roślin. Jednak z uwagi na możliwość najeżdżania na niego kołami ciągnika, często konieczne jest jego zwężanie. Służą do tego tarcze zgarniające lub bębny zespolone z dyskami tnącymi. Proste elementy, takie jak tarcze zgarniające, pozwalają zwężać pokos, zapobiegając najeżdżaniu na niego kołami ciągnika.
Przyspieszyć schnięcie
Kolejnym elementem znacznie przyspieszającym schnięcie skoszonych roślin jest zastosowanie kondycjonera. Przełamane lub przegniecione źdźbła zdecydowanie szybciej oddają wilgoć, przez co w sprzyjających warunkach możliwe jest zrezygnowanie z zabiegu przetrząsania. Daje to oszczędność czasu i paliwa, a także pozwala zachować mniejszą ilość zanieczyszczeń w paszy.
Najpopularniejszym typem kondycjonera jest spulchniacz palcowy. Jego działanie polega na przecieraniu i spulchnianiu roślin za pomocą palców oraz pomiędzy palcami a specjalnie wyprofilowaną blachą (klepiskiem). Palce są wykonane ze stali lub z tworzywa sztucznego. Niektóre maszyny mają możliwość regulacji prędkości obrotowej kondycjonera lub wymiany palców na inaczej wyprofilowane, o innej intensywności działania. Klepisko również ma możliwość regulacji. Zazwyczaj kondycjonery palcowe mają regulowane ekrany, które ograniczają szerokość formowanego pokosu.
W przypadku delikatnych roślin motylkowych, które łatwo gubią swoje najcenniejsze części - liście, stosuje się kondycjonery walcowe. W tym przypadku masa roślinna nie jest spulchniana, a zgniatana, co również powoduje pękanie łodyg i przyspiesza więdnięcie roślin, lecz nie generuje strat cennej materii.
Bez przetrząsania i zgrabiania
O ile za pomocą kondycjonerów można uniknąć przetrząsania zielonki, o tyle zastosowanie specjalnych przenośników taśmowych pozwala zrezygnować z jej zgrabiania. Zestaw trzech kosiarek wyposażonych w taki system (obejmujący również kondycjonery palcowe) to ciężka maszyna o dużym zapotrzebowaniu na moc. Jednak umożliwia przygotowanie zielonki do zbioru w jednym przejeździe roboczym, przy minimalnych stratach oraz zanieczyszczeniu masy roślinnej.
Przenośniki taśmowe pozwalają utworzyć jeden pokos z szerokości roboczej około 10 m (w przypadku zestawów 3-częściowych) lub około 7 m (w przypadku zestawów 2-częściowych lub kosiarek przyczepianych). Rolnicy dysponujący znacznymi powierzchniami użytków zielonych, którzy dążą do ograniczania kosztów produkcji pasz, nie chcą zatrudniać pracowników, lub zależy im na czasie, często decydują się na takie rozwiązanie.
Rodzaje taśmociągów
Przegląd oferty kosiarek dyskowych polskich producentów
Polscy producenci kosiarek dyskowych oferują szeroki wachlarz maszyn, które zaspokajają potrzeby wielu gospodarstw. Poniżej przedstawiamy wybrane modele i ich kluczowe cechy.
SaMASZ
Kosiarki dyskowe SaMASZ charakteryzują się wysoką precyzją cięcia traw i innych roślin na różnorodnych terenach, w tym na nierównościach i stokach. Duży wybór modeli oraz szerokości roboczych pozwala na dopasowanie maszyny do specyficznych wymagań użytkownika. Kosiarki czołowe SaMASZ zapewniają doskonałą widoczność podczas pracy i precyzyjne koszenie nawet w wymagających warunkach.
SaMASZ Samba
Kosiarka dyskowa SaMASZ Samba to model charakteryzujący się sprawdzoną listwą tnącą SwiftCUT. Listwa, mimo że lekka, posiada wszystkie podzespoły zabudowane, łącznie z rynną z elementami napędowymi, a hartowane ślizgi dodatkowo zabezpieczają ją przed uszkodzeniem. Każdy z dysków (od 4 do 8 w zależności od modelu) jest dodatkowo zabezpieczony przed kamieniami przez system SafeGEAR ze ścinanym kołkiem, który chroni pozostałe elementy listwy. Samba standardowo wyposażona jest w szybką wymianę noży za pomocą dołączonego klucza. Cena katalogowa kosiarki Samba 241 wynosi 25 500 zł.
SaMASZ KDT 262
Model KDT 262 oferuje większą szerokość koszenia - 2,6 m, 6 dysków i 12 noży. Waży 740 kg i wymaga do współpracy ciągnika o mocy minimum 75 KM. Cena katalogowa to 32 500 zł.
SaMASZ KDTC 301
Kolejna propozycja to kosiarka dyskowa KDTC 301 z centralnym zawieszeniem. Jej cena katalogowa wynosi 43 700 zł.
SaMASZ KT 341
Kosiarka dyskowa KT 341 to centralnie zawieszona maszyna z listwą PerfectCUT, o szerokości 3,4 m, masie 1164 kg i wymagająca minimum 105 KM. Przeznaczona jest dla bardziej wymagających użytkowników z racji cech takich jak unikatowa konstrukcja zaczepu (dodatkowe pozycje transportowe oraz parkingowa), bezstopniowa regulacja wysokości koszenia (od 4,5 do 7 cm) oraz opcjonalne odciążenie hydropneumatyczne ułatwiające dostosowanie nacisku listwy na podłoże. Kosztuje katalogowo 52 300 zł.
SaMASZ XT 390
Model XT 390 za 62 700 zł wyróżnia się zaawansowaną konstrukcją nośną, nowoczesnym systemem odciążenia i skutecznym zabezpieczeniem najazdowym. Centralnie zawieszona maszyna cechuje się szerokością roboczą 3,9 m i szerokością pokosu wynoszącą 2,50 - 2,65 m. Jej listwa PerfectCUT posiada 9 dysków i 18 noży. Maszyna waży 1290 kg, wydajność robocza to około 4,5 ha/h, a ciągnik przeznaczony do współpracy powinien mieć co najmniej 120 KM.
Pronar
Znany polski producent z Podlasia w swoim programie produkcyjnym posiada m.in. zawieszane tylne kosiarki dyskowe PDT260 i PDT300 o szerokości cięcia odpowiednio 2,6 i 3 metrów.
Pronar PDT260 i PDT300
Sercem tych kosiarek jest listwa tnąca z podwyższonymi kołami zębatymi, zazębiającymi się zawsze 2 parami zębów - są one dodatkowo szlifowane - co przekłada się na bezawaryjne i ciche przenoszenie mocy pomiędzy dwoma dyskami. Dzięki skręcanej konstrukcji listwy oraz jej modułowej budowie, dostęp do jej wewnętrznych elementów jest ułatwiony, co skraca ewentualne przestoje i ułatwia serwisowanie. Opisywane maszyny w wersjach PDT260C i PDT300C posiadają także palcowy spulchniacz pokosu (palce amortyzowane są gumowymi elementami), który ściera warstwę wosku z roślin, co przyspiesza ich przesychanie, ułatwia przewiew i pozwala na układanie luźnego pokosu. Wysokość cięcia można regulować w zakresie 30-70 mm (poprzez zmianę kąta pochylenia listwy tnącej), a dostępne są opcjonalne płozy wysokiego koszenia, które są w stanie zdystansować listwę o dodatkowe 20 lub 50 mm od podłoża - przydadzą się na nierównych i kamienistych łąkach.
Pronar PDK220
Mniejszy model PDK220 firmy Pronar dostępny jest w cenie 25 695 złotych.
Talex
Talex to firma znana nie tylko z kosiarek bijakowych, ale także z kosiarek zielonkowych.
Talex Opti Cut
Napęd w kosiarkach z serii Opti Cut przenoszony jest od WOM ciągnika (540 obr./min) za pośrednictwem przekładni pasowej za pomocą 4 pasów klinowych typu SPB, a za skuteczne cięcie odpowiada własnej konstrukcji listwą LTT. Talex wprowadził innowacyjne rozwiązanie polegające na ścinaniu się bezpieczników rozporowych, dzięki czemu w bardzo szybki i prosty sposób kosiarkę można przywrócić do pracy, a sam proces naprawy jest mniej skomplikowany i znacznie tańszy. Listwa LTT to solidniejsza i masywniejsza konstrukcja od stosowanej wcześniej. W kosiarce 3-metrowej (ważącej 655 kg) zapotrzebowanie na moc wynosi min. 70 KM.
Z pozostałego wyposażenia warto wspomnieć o sprężynowym systemie obciążeniowym (zwiększającym żywotność listwy tnącej poprzez umożliwienie regulacji nacisku listwy na podłoże), bezpieczniku najazdowym (w momencie najechania na przeszkodę odchyla zespół tnący o 15 stopni do tyłu), siłowniku hydraulicznym ułatwiającym manewrowanie i transport, fartuchu i barierach ochronnych wykonanych z profilu rurowego oraz regulowanych sworzniach dolnego zaczepu.
Zaawansowane rozwiązania w kosiarkach dyskowych
Frontalne kosiarki dyskowe ze zgniataczem pokosu
Dokładne kopiowanie nierówności terenu to bezwzględny warunek równego koszenia i uzyskania odpowiedniej jakości paszy. Frontalne kosiarki dyskowe ze zgniataczem pokosu, dzięki zaawansowanym rozwiązaniom technicznym, zapewniają duży zakres ruchu zespołów koszących w płaszczyźnie pionowej i pod kątem, co przekłada się na doskonałe kopiowanie terenu oraz wysoką jakość paszy.
Tylne kosiarki dyskowe ze zgniataczem pokosu
Zgniatanie delikatnych roślin, takich jak lucerna czy koniczyna, jest trudnym etapem ich zbioru. W tylnych kosiarkach dyskowych ze zgniataczem pokosu, wały zgniatające zostały zaprojektowane w taki sposób, aby przyspieszać schnięcie roślin i jednocześnie zapobiegać utracie wartościowych listków. Kosiarki dokładnie kopiują teren, co jest możliwe dzięki hydropneumatycznemu zawieszeniu LIFT-CONTROL oraz wahliwemu połączeniu przegubowego zespołu koszącego. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie paszy o maksymalnej wartości odżywczej, wolnej od zanieczyszczeń, z ochroną darni przed uszkodzeniami.
Kosiarki z bocznym dyszlem
Zgniatacz to kolejne kluczowe rozwiązanie w kosiarkach FC, od którego zależy szybkość schnięcia paszy. Im krótszy czas schnięcia, tym więcej składników odżywczych pozostaje w paszy. Zgniatacze palcowe i walce zgniatające skutecznie przyspieszają schnięcie pokosu. Dodatkową zaletą zgniatacza z nylonowymi palcami w kształcie litery V jest mniejszy pobór mocy. Kosiarki dyskowe ze zgniataczem pokosu z bocznym zaczepem to idealne rozwiązanie w produkcji wysokojakościowej paszy.
Zestawy kosiarek dyskowych
Zestawy kosiarek dyskowych ze zgniataczem pokosu zapewniają wyjątkowo duże szerokości robocze (nawet do 9,93 m). Każdy z zespołów koszących można niezależnie podnieść, co jest szczególnie ważne w przypadku pracy na skraju pola, zapewniając szybkość i komfort w wykonywaniu manewrów, bez obciążania kosiarek. Dzięki specjalnej konstrukcji tych zestawów kosiarek dyskowych, pasza jest czysta i wysokiej jakości.
Zestawy kosiarek półzawieszanych
Zestawy kosiarek ze zgniataczem pokosu pomagają osiągnąć założone poziomy wydajności. Zostały one zaprojektowane z myślą o zwiększeniu produktywności systemów żniwnych przy jednoczesnym obniżeniu kosztów koszenia. Ich solidna konstrukcja i niskie koszty serwisowania redukują koszty utrzymania. Można polegać na wydajności, jakości pracy i niezawodności zespołów koszących KUHN.
Kosiarki z centralnym dyszlem
Nowa generacja zaczepianych kosiarek ze zgniataczem pokosu doskonale łączy wysoką wydajność pracy, elastyczność i komfort obsługi. Czyste koszenie zarówno ciężkich traw, jak i delikatnych roślin paszowych oraz skuteczne zgniatanie koszonych roślin przyspiesza schnięcie pokosu. Dzięki niezawodnej belce tnącej OPTIDISC ELITE i zabezpieczeniu PROTECTADRIVE jeszcze bardziej zwiększa się wydajność kosiarki dyskowej ze zgniataczem pokosu z centralnym dyszlem.