Wybór odpowiedniej kosiarki dla gospodarstwa rolniczego to złożony proces, w którym szerokość robocza jest jednym z wielu, choć najważniejszym kryterium. Ważne jest, aby dokładnie ocenić konstrukcję poszczególnych elementów maszyny, które wpływają na jej wydajność, trwałość i komfort pracy.
Rodzaje zawieszenia i ich charakterystyka
Kosiarki z prostym zawieszeniem bocznym
Największą grupę maszyn stanowią kosiarki z prostym zawieszeniem bocznym. W ich przypadku belka tnąca jest mocowana do ramy kosiarki za pomocą obrotowego przegubu. Ten element przenosi duże naprężenia, pracuje podczas składania belki do transportu oraz przy kopiowaniu nierówności terenu. Dodatkowo, w trakcie koszenia przegub pracuje pod naporem koszonej masy połączonym z prędkością jazdy.
Wykonanie przegubu
- Lżejsze belki są tulejowane przy użyciu pierścieni z tworzywa sztucznego.
- W najtańszych maszynach, na styku przekładni kątowej z ramą, może brakować tulejek. Zamiast tego często wstawione są kalamitki, którymi tłoczony jest smar, a stal przekładni przylega do stali ramy - jest to najsłabsze rozwiązanie dostępne na rynku.
W przypadku zużycia, tuleje należy wymienić, aby zapobiec powstawaniu luzu i zróżnicowanemu naprężeniu pasków klinowych.
Napęd
Napęd kosiarek z klasycznym zawieszeniem bocznym odbywa się zazwyczaj przy użyciu pasków klinowych. Im dłuższa belka, tym więcej pasków i większa ich powierzchnia. Paski pełnią również funkcję częściowego zabezpieczenia przeciążeniowego - w przypadku nagłego zablokowania dysków będą się ślizgały i mogą ulec spaleniu.
Położenie belki a kopiowanie terenu
Odległość belki od traktora nie ma wpływu na jakość cięcia, pod warunkiem pracy na równych powierzchniach. Jeśli pole jest nierówne, zaleca się poszukanie kosiarki, której belka w pracy znajduje się blisko tylnych kół ciągnika - taka maszyna będzie lepiej kopiować nierówności. Belka tnąca kopiuje nierówności tak dobrze, jak robi to jej najszersza część. Dobierając kosiarkę, warto zwrócić uwagę na szerokość belki - im jest ona większa, tym mniej dokładnie będzie „wybierała” nierówności terenu. Belka wąska szybko reaguje na zmiany pochylenia pola i kosi trawę dokładniej.
Czy kosiarka przednia jest zawsze pchana?
Wąskie listwy i problem zapchania
Wąskie listwy, gdzie przekładnia znajduje się obok pierwszego dysku, muszą posiadać płozę, która sunie po skoszonej wcześniej darni. Takie rozwiązanie jest podatne na zapchanie się trawą z pokosu ściętego w poprzednim przejeździe.
Kosiarki z zawieszeniem centralnym
Osobną grupę maszyn zawieszanych stanowią kosiarki z zawieszeniem centralnym. W tym rozwiązaniu przegub, pozwalający belce na wychylanie się poprzecznie do kierunku jazdy, jest umieszczony centralnie pośrodku nad listwą i połączony ramą z oboma końcami belki tnącej. Przegub jest zawieszony na ramieniu, a ramię połączone z ramą główną sprzężoną z TUZ ciągnika.
Zalety zawieszenia centralnego
- Dzięki centralnemu mocowaniu, podnoszenie belki jest szybsze, a prześwit między listwą tnącą a podłożem większy w porównaniu do zawieszenia bocznego.
- Z racji symetrycznego rozłożenia naprężeń, nacisk belki tnącej w mniejszym stopniu zużywa przegub podczas pracy.
- Centralne zawieszenie belki tnącej pozwala na zastosowanie innych niż sprężynowe rozwiązań służących odciążeniu listwy, np. system hydropneumatyczny.
Systemy odciążenia belki w kosiarkach centralnych
W kosiarkach marek takich jak Claas, Kuhn, Pottinger czy SaMasz, za odciążenie belki odpowiada system hydropneumatyczny. Są to akumulatory olejowo-gazowe (o pojemności zależnej od ciężaru belki tnącej), które użytkownik wypełnia olejem z układu ciągnika zależnie od potrzeby. Wzrost ciśnienia oleju powoduje zwiększenie odciążenia belki i łatwiejsze podnoszenie już pod małym naporem. Spadek ciśnienia skutkuje zwiększeniem nacisku i mniejszą wrażliwością na nierówności. Jeśli nie system hydropneumatyczny, to stosuje się klasyczne sprężyny - np. firma Pronar wykorzystuje ten sposób odciążenia listwy z dyskami.
Waga belki tnącej i jej wpływ na pracę
Kwestia wagi belki jest bardzo ważna. Zasadniczo belka tnąca o niższej wadze jest bardziej komfortowa w pracy. Lekka belka mniej napiera na przegub, pozwala także pracować z kosiarką mniejszym traktorem. Z kolei cienka listwa jest mniej sztywna, a co za tym idzie, bardziej podatna na uszkodzenia. Masa belki ma znaczenie również dla darni.
Systemy odciążenia belki tnącej
Każda kosiarka jest wyposażona w system odciążenia belki tnącej. W przypadku maszyn z zawieszeniem bocznym jest to zazwyczaj sprężyna z regulacją stopnia napięcia. Wysokość zawieszenia zależy od konstrukcji: im bardziej naciągnięta będzie sprężyna, tym łatwiej da się „podbić” listwę do góry, oszczędzając darń.
Sposób podnoszenia belki na uwrociach
Kolejną ważną kwestią jest sposób podnoszenia belki na uwrociach. Podstawowy system polega na oddzielnym dźwiganiu ramy kosiarki przy użyciu TUZ traktora oraz oddzielnym podnoszeniu belki przy użyciu hydrauliki ciągnika. Opuszczenie belki to znów operowanie dwoma zaworami. Przy niewielkiej powierzchni do skoszenia takie rozwiązanie można zaakceptować.
Aby zautomatyzować ten proces, producenci kosiarek montują w układzie podnoszenia belki tnącej współpracujące ze sobą równoległobok oraz zapadkę, połączone z siłownikiem do składania maszyny do transportu. Zależnie od położenia zapadki, siłownik hydrauliczny podniesie belkę równolegle do góry z obu jej stron, lub złoży ją całkowicie pionowo do transportu.
Transport i wysokość maszyny
Po złożeniu do transportu maszyny o dużej szerokości roboczej (3 metry i więcej) może się ona okazać wyższa niż ciągnik. Niektóre modele kosiarek mają składaną końcówkę osłony, co zmniejsza ich wysokość transportową, a oszczędnym rolnikom pozwala wykosić trawę tuż przy przeszkodach (słupy, kamienie, ogrodzenia).