Kultywator ścierniskowy: Funkcje i zastosowanie w nowoczesnym rolnictwie

Kultywator ścierniskowy jest jedną z kluczowych maszyn w nowoczesnym gospodarstwie rolnym. Odpowiednio dobrany model pozwala nie tylko sprawnie zagospodarować ściernisko, lecz także poprawić jakość gleby i przygotować ją do kolejnych zabiegów agrotechnicznych. Podstawowym zadaniem kultywatora ścierniskowego jest praca po zbiorach. Kultywatory ścierniskowe wykorzystują zestaw zębów roboczych, talerzy oraz wałów doprawiających. Zęby odpowiadają za penetrację gleby i jej spulchnienie, natomiast elementy wyrównujące stabilizują powierzchnię pola.

Znaczenie uprawy ścierniska

Uprawa ścierniska jest kluczową praktyką w uprawie konserwującej i zrównoważonym zarządzaniu glebą, wspierając strukturę gleby, chroniąc wilgoć i ograniczając erozję. Są to czynniki krytyczne dla udanego zakładania upraw w systemach rolnictwa o ograniczonej i minimalnej uprawie. Kultywatory podorywkowe, nazywane też gruberami, umożliwiają zerwanie ścierniska nawet na ciężkich glebach.

Funkcje kultywatora ścierniskowego

• Przyspiesza rozkład resztek pożniwnych: Szybkie wykonanie uprawy pożniwnej pozwala wymieszać resztki roślin z glebą i przyspieszyć ich rozkład.
• Zapobiega rozwojowi chwastów i samosiewek: Zastosowanie kultywatora niesie ze sobą liczne korzyści. Chwasty i samosiewki jesienne zostają zwalczone mechanicznie. Wczesna uprawa pożniwna zachęca do kiełkowania samosiewów, tłumi ławice nasion chwastów i minimalizuje parowanie. Agregaty ścierniskowe przyspieszają ich kiełkowanie.
• Zatrzymuje wodę w glebie i ogranicza parowanie: Zastosowanie wału dogniatającego oraz równomierne wymieszanie ścierniska z ziemią przyczynia się ponadto do ograniczenia parowania i zatrzymania wody opadowej. Kultywator ścierniskowy w wyniku zmniejszenia parowania wody pozytywnie wpływa na poziom wysuszania gleby.
• Poprawia strukturę wierzchniej warstwy gleby: Kultywatory ścierniskowe wykorzystywane są do spulchniania wierzchniej warstwy gleby. Dzięki temu zwiększa się wnikanie wody do jej wnętrza, a tym samym sprawia, że korzenie roślin mają do niej lepszy dostęp. Agregat ścierniskowy poprawia strukturę gleby, zwiększa jej przepuszczalność wodną i powietrzną, co zmniejsza ryzyko zaskorupienia gleby.
• Zwiększa dostępność składników odżywczych: Głębsza uprawa wspomaga rozkład resztek słomy, wspomagając obieg składników odżywczych.
• Przerwanie zielonego mostu: Zarządzanie zielonym mostem ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania zdrowia gleby i zapobiegania przenoszeniu chorób przenoszonych przez glebę, samosiewnych chwastów i siedlisk szkodników, takich jak ślimaki. Strategiczna płytka uprawa po zbiorach zakłóca te zagrożenia, jednocześnie zmniejszając zależność od herbicydów.

Budowa i wyposażenie kultywatora ścierniskowego

Agregat ścierniskowy to wielofunkcyjne narzędzie rolnicze przeznaczone do uprawy gleby bezpośrednio po zbiorze roślin. Najczęściej składa się z zębów roboczych (redlic), talerzy uprawowych, wału dogniatającego oraz ramy zawieszenia. Taka konstrukcja umożliwia jednoczesne wykonywanie kilku operacji agrotechnicznych podczas jednego przejazdu maszyny.

Zęby robocze

Zęby robocze (redlice) są odpowiedzialne za penetrację gleby, spulchnianie i mieszanie z resztkami roślinnymi. Ważnym czynnikiem w budowie kultywatora wykorzystywanego do uprawy bezorkowej jest rozmieszczenie zębów na ramie. Grubery dobrze mieszają resztki pożniwne, zastępując klasyczną podorywkę pługiem ornym. Aby uniknąć zapychania, rama musi mieć zęby robocze rozstawione w możliwie dużych odległościach od siebie. Większość kultywatorów Rolmako posiada szeroki zakres możliwości od płytkiej podorywki do głębokiego spulchnienia. Oferują szeroki wachlarz zastosowania dla zaspokojenia największych wymagań. Różne rodzaje narzędzi zastosowanych w kultywatorach Rolmako dopasowane są do konkretnych zadań: podcinania całej powierzchni, płytkiej uprawy, intensywnego mieszania, głębokiej uprawy.

W przypadku pracy na glebach z dużą ilością kamieni i głębokiej uprawy, stosuje się zęby takie jak Triflex 700 oraz zęby z zabezpieczeniem śrubowym. Ząb Triflex z zabezpieczeniem typu auto-reset wykorzystuje dobrze znane zabezpieczenie resorowe, które zapewnia 700 kg nacisku na ząb i odpowiednią charakterystykę pracy podczas natrafienia na przeszkodę. Oba zęby charakteryzują się niewielką szerokością oraz specjalnym profilem z dwoma strefami roboczymi, co zmniejsza zapotrzebowanie na uciąg i zapewnia dobrą penetrację gleby nawet w ciężkich i mocno zagęszczonych glebach. Jest to idealny wybór do głębokiego spulchniania gleby i do pracy na ciężkich glebach z dużą ilością kamieni. Aby umożliwić pracę na różnych głębokościach i wykonywanie różnych zadań, zęby Triflex 700 oraz z zabezpieczeniem śrubowym mogą być wyposażone w różnego rodzaju dłuta. Dostępne są dwa rodzaje dłut przykręcanych oraz 5 rodzajów dłut z systemem Knock-On®.

Wał dogniatający

Wał dogniatający to ostatni element roboczy. Jego rolą jest wyrównanie powierzchni pola, ugniatanie gleby i ograniczenie parowania wody. Wały występują w różnych wersjach, np. rurowe, pierścieniowe, gumowe i stalowe. Wały uprawowe montowane w kultywatorach pełnią kilka funkcji:

1. Zagęszczenie gleby, aby stworzyć strukturę gleby odporną na zmienne warunki atmosferyczne.
2. Kruszenie brył, aby dobrze przygotować glebę do siewu.
3. Ostateczne wyrównanie gleby i zachowanie w niej cennej wilgoci.
4. Kontrola głębokości pracy maszyny.

Wybór wału jest uzależniony od rodzaju gleby i warunków. Wał Actipack jest przeznaczony na średnie i ciężkie gleby.

Sekcje równające

Aby pozostawić wyrównaną powierzchnię, która będzie przygotowana do siewu, producenci oferują różne sekcje równające. Sekcja równająca jest połączona z ramionami wału. W modelach z połączeniem równoległobocznym (np. Kverneland Enduro Pro), po zmianie głębokości roboczej na wale, pozycja sekcji równającej nie zmieni się, co zapewni odpowiednie wyrównanie gleby. Listwy równające to proste i ekonomiczne rozwiązanie, które poradzi sobie z wyrównaniem niewielkiej ilości resztek pożniwnych i gleb lekkich lub średnich. W przypadku dużej ilości resztek pożniwnych oraz podczas pracy na ciężkich, gliniastych glebach, lepszym rozwiązaniem będą talerze równające. Sekcje równające są zamontowane na równoległoboku (Enduro Pro) i zabezpieczone przeciw przeciążeniom za pomocą sprężyn lub amortyzatorów gumowych. Zabezpieczenia zapewniają pojedyncze odchylanie się zębów lub talerzy, co gwarantuje dobre wyrównanie, nawet podczas pracy na glebach z dużą ilością kamieni. Nacisk oraz kąt pracy sekcji równającej może być regulowany w celu osiągnięcia perfekcyjnego efektu wyrównania. Centralna regulacja kąta pracy sekcji równającej odbywa się w prosty sposób za pomocą pokrętła.

Kultywatory ścierniskowe na rynku

Na rynku dostępne są różne modele kultywatorów ścierniskowych, które różnią się konstrukcją i przeznaczeniem. W przypadku dużych areałów coraz większą popularnością cieszą się kultywatory ze składaną ramą, co ułatwia transport między polami oraz przechowywanie maszyny.

Kverneland Enduro i Enduro Pro

Kverneland oferuje kultywatory Enduro i Enduro Pro, które są właściwym wyborem dla każdych warunków glebowych oraz dla szerokiego zakresu zastosowań. Uprawa ścierniska, zwłaszcza w ramach programu uprawy minimalnej, chroni strukturę i wilgotność gleby oraz ogranicza erozję. Istnieją dwa modele, które różnią się mocowaniem wałów i komfortem użytkowania:

• Enduro Pro posiada podwójne równoległoboczne zawieszenie wału, gdzie ustawienia głębokości mogą być dokonywane hydraulicznie w trakcie pracy. W Enduro Pro możliwa jest maksymalna głębokość pracy 35 cm.
• Enduro jest wersją standardową bez równoległoboków z hydrauliczną regulacją głębokości za pomocą przekładek dystansowych. W Enduro maksymalna głębokość pracy to 30 cm.

Oba modele dostępne są z zębami Triflex 700 i zębami z kołkami ścinającymi, które można wyposażyć w szeroką gamę dłut, aby dostosować je do różnych głębokości roboczych i zadań. Rozstaw zębów wynosi 285 mm w wersjach posiadających sztywną ramę; pozycja zębów została zoptymalizowana pod kątem płynnego przepływu i optymalnego mieszania gleby. Kultywatory Enduro/Enduro Pro z bardzo dobrze rozmieszczonymi zębami w 3 rzędach zostały zaprojektowane tak, aby zapewnić mieszanie i intensywną uprawę nawet podczas pracy z długimi resztkami pożniwnymi.

Komfort użytkownika jest kluczowy - łatwe regulacje. Kverneland zawsze kładł duży nacisk na komfort użytkownika. Dzięki możliwości wykonania wszystkich regulacji bez użycia narzędzi można zaoszczędzić dużo czasu. Dopasowanie kultywatora Enduro i Enduro Pro do każdych warunków glebowych jest bardzo łatwe. Dzięki połączeniu równoległobocznemu nie ma potrzeby regulacji sekcji równającej po zmianie głębokości pracy. Dodatkowo, oprócz wymiany zużytych elementów roboczych, maszyna nie wymaga dodatkowych czynności konserwujących. Enduro może być w prosty sposób podłączony/odłączony od ciągnika dzięki wygodnemu zaczepowi.

Sztywne i ciągnione modele Enduro i Enduro Pro mogą być wyposażone w zintegrowany siewnik Kverneland, a-drill. Alternatywnie, sztywne i ciągnione modele Enduro i Enduro Pro można łączyć z przednim siewnikiem i jednym lub dwoma systemami głowic rozdzielających nad tylnym wałem. W połączeniu z przednim siewnikiem z urządzeniem dozującym ELDOS, nasiona są dozowane, transportowane i rozprowadzane w strumieniu gleby przez przegrodę, przed lub za tylnym wałem.

Pöttinger Terria

Terria marki Pöttinger to nowa gama zaczepianych kultywatorów austriackiej marki. Narzędzia te są dostępne w szerokościach roboczych od 4 do 6 m i w wersjach 3- (Terria 4030, 5030, 6030) i 4-belkowych (Terria 4040, 5040, 6040). Narzędzia Terria są przeznaczone zarówno do płytkiej uprawy gleby, jak i uprawy głębokiej. Producent umieścił elementy robocze na belkach symetrycznie w stosunku do linii ciągnięcia. Jego zdaniem wpływa to na szybkie zagłębianie się zębów, także w trudnych warunkach glebowych oraz umożliwia stabilne prowadzenie narzędzia za ciągnikiem. Terria ma zastosowanie m.in. w uprawie pożniwnej, toteż producent zadbał o ich dobre wymieszanie i swobodny przepływ pod ramą, pozostawiając duży prześwit.

Firma Pöttinger udoskonaliła swoje dotychczasowe rozwiązanie systemu ochrony przed kamieniami non stop. Obecnie oprócz mechanicznego elementu Nova, o sile wyzwalania elementów roboczych 600 kG, producent dodał regulowane zabezpieczenie hydrauliczne z maksymalną siłą wyzwalania 650 kG. Dwa ustawienia pozwalają na dopasowanie elementów roboczych do odpowiednich zadań uprawowych. Intensywność uprawy zmienia się w zależności od wybranej pozycji, która może być bardziej płaska albo stroma. Śruby mocujące pełnią także funkcję zabezpieczenia w formie śrub ścinanych. Elastyczność dopasowania narzędzi do warunków pracy zapewniają również dwie pozycje skrzydeł do płytkiego cięcia lub intensywnego mieszania gleby i resztek pożniwnych. Pöttinger produkuje elementy robocze do narzędzi Terria znanych linii: Classic, Durastar i Durastar Plus. Narzędzia Terra mają własne podwozie jezdne, zintegrowane z ramą. Dzięki umieszczeniu go w obrysie ramy narzędzia, jest ono zwarte i niedługie. W zależności od szerokości roboczej maszyna jest wyposażona w podwozie dwukołowe lub opcjonalnie podwozie czterokołowe. Aby zapewnić szybkie i dokładne dostosowanie do różnych warunków glebowych, firma Pöttinger wyposażyła kultywatory zaczepiane Terra w seryjnie montowany system hydraulicznej regulacji głębokości roboczej. Duże koła kopiujące i tylny wał zapewniają, że maszyna nie odbiega od zadanego parametru pracy. Dyszel jest wyposażony w siłownik hydrauliczny do precyzyjnego kopiowania terenu w kierunku jazdy.

Amazone Cenius

Jedną z popularniejszych serii dostępnych na rynku są kultywatory Amazone Cenius. Modele z serii Special to rozwiązania o lżejszej konstrukcji, przeznaczone do gospodarstw średniej wielkości. Seria Super została zaprojektowana z myślą o intensywnej eksploatacji oraz pracy na cięższych glebach. Modele takie jak Amazone Cenius oferują szeroki wybór konfiguracji, umożliwiając dopasowanie maszyny do różnych potrzeb.

Porównanie kultywatora ścierniskowego z broną talerzową

Wielu rolników zastanawia się nad wyborem między kultywatorem podorywkowym a broną talerzową do uprawy pożniwnej. Nie ma idealnych maszyn na każdą okoliczność, warunki glebowe i klimatyczne, dlatego producenci posiadają w ofercie całe spectrum narzędzi do uprawy gleby.

Brona talerzowa

Brony talerzowe to obecnie jedne z najczęściej wybieranych maszyn do płytkiej uprawy gleby. Ich konstrukcja opiera się na szeregu talerzy roboczych, które obracając się, intensywnie mieszają resztki pożniwne z wierzchnią warstwą ziemi. To idealne rozwiązanie, kiedy zależy nam na szybkim wymieszaniu resztek z glebą oraz poprawieniu jej struktury bez głębokiej ingerencji w profil glebowy. Brony talerzowe dobrze mieszają glebę i mają stosunkowo niewielkie zapotrzebowanie mocy. Tego typu maszyny nie nastręczają również problemów z zapychaniem się, gdy na polu znajduje się duża ilość resztek pożniwnych. Uprawa z jej pomocą pozwala na uzyskanie dużej wydajności. Narzędzie można łatwo dopasować do pracy w różnych warunkach. Często do minusów talerzówek należą problemy z zagłębianiem się tarcz na ciężkich glebach. Aby nie było z tym kłopotów, brona talerzowa musi mieć odpowiednio dużą masę. Konstruktorzy w Rolmako „nie odchudzają” maszyn, bo wiedzą, że każdy dodatkowy kilogram urządzenia przekłada się na lepszy wynik uprawowy oraz oczywiście wytrzymałość budowanych konstrukcji. To z kolei w połączeniu z daleko odsuniętym środkiem ciężkości sprawia, że narzędzia te mają duże wymagania co do udźwigu podnośnika. Z tego względu większe modele produkowane są w wersjach półzawieszanych, co przekłada się na jeszcze większy docisk każdego elementu roboczego do uprawianej ziemi, a maszyny Rolmako nawet przy dłuższym braku opadów zawsze zagłębiają się bez potrzeby instalowania dodatkowego obciążenia.

Brony talerzowe z amortyzacją gumową to bardzo uniwersalne maszyny, wielokrotnie wykorzystane w trakcie sezonu do różnych operacji polowych m.in. prac przedsiewnych, ścierniskowych, mieszania nawozów oraz obornika z glebą. Ze względu na obrotowe elementy uprawowe brony talerzowe wymagają mniej mocy pociągowej od ciągnika rolniczego. Uprawa tymi narzędziami jest więc bardziej uzasadniona ekonomiczne. Koszty eksploatacji elementów płużnych są niższe w stosunku do alternatywnych rozwiązań, talerze uprawowe często wystarczą na ponad tysiąc lub kilka tysięcy hektarów. Wszystko zależy od grubości i średnicy tarczy oraz warunków uprawowych, co jest nieporównywalne ze stałymi podzespołami kultywatorów ścierniskowych. Niektórzy zarzucają talerzówkom przyczynianie się do rozmnażania perzu poprzez cięcie jego rozłogów. Zastosowanie specjalnego talerza SpeedCutter do ultra-płytkiej uprawy pozwala na utrzymanie bardzo dobrej higieny pola. Brony talerzowe Rolmako zyskały największą popularność ze względu na ich wielofunkcyjność. Jeden przejazd talerzówką pozwala wykonać w tej samej chwili wiele prac rolnych, do których w innym wypadku musielibyśmy posłużyć się kilkoma rodzajami maszyn.

Kultywator ścierniskowy (gruber)

Kultywatory ścierniskowe są przeznaczone do bardziej intensywnej pracy, szczególnie tam, gdzie zależy nam na głębszym spulchnieniu gleby i intensywnym wymieszaniu materiału organicznego. Kultywator wnika w glebę na głębokość nawet 30 cm, a jego zęby robocze pozwalają nie tylko na spulchnienie, ale też na skuteczne podcięcie resztek pożniwnych i korzeni chwastów. Maszyny te dobrze sprawdzają się zwłaszcza na glebach zwięzłych lub mocno zbitych, gdzie brona talerzowa może mieć problemy z odpowiednim zagłębieniem się w podłoże. Grubery wymagają jednak większej mocy ciągnika oraz odpowiedniego zapasu siły uciągu. Praca nimi odbywa się zazwyczaj z większą siłą i na głębszym poziomie, co przekłada się na wyższe zapotrzebowanie energetyczne. Wadą gruberów jest większe zapotrzebowanie mocy w porównaniu z bronami talerzowymi oraz niższa wydajność. Jako że duże zęby gruberów pozostawiają pole w nieładzie, nieodłącznym elementem kultywatorów podorywkowych jest sekcja wyrównująca, którą najczęściej stanowi rząd talerzy. Za nimi instalowane są wały dogniatające. Najczęściej są to sprawdzające się na różnych rodzajach gleb wały rurowe, pierścieniowe, gumowe i stalowe.

Co wybrać: brona czy gruber?

Wybór odpowiedniego narzędzia powinien opierać się na analizie warunków glebowych, systemu uprawy i dostępnej mocy ciągnika. Praca kultywatorem wczesną wiosną umożliwia ekonomiczną i zrównoważoną uprawę na każdym polu. Maszyna ta oferuje bardzo dużą elastyczność zastosowania. Każde z urządzeń ma swoje atuty i wady. Zróżnicowane warunki uprawowe wymagają indywidualnego podejścia. Najlepiej byłoby posiadać zarówno kultywator, jak i bronę. Wielu rolników decyduje się na trzymanie w swoim parku maszynowym obydwu urządzeń. Jeżeli musimy zdecydować się na jedno z tych narzędzi uprawowych, wybór w większości wypadków powinien paść na bronę talerzową ze względu na wszechstronność i niskie koszty eksploatacji.

Ultra-płytka uprawa gleby

Najnowszym trendem w uprawie ziemi, z którym wiąże się duże nadzieje w temacie ochrony wody oraz jej higienizacji, jest uprawa ultra-płytka. W szczególności dotyczy to ultra-płytkiej uprawy ścierniska. Uprawa ultra płytka to technologia, która w pełni podcina cały uprawiany profil do głębokości zaledwie 2-3 cm. Może być jednym z elementów zarówno uprawy orkowej, jak i uprawy bezorkowej. Uprawa ta w mniejszym stopniu miesza resztki pożniwne z glebą, natomiast bardzo skutecznie przerywa parowanie z niej wody oraz inicjuje wschody osypanych nasion chwastów i samosiewów znajdujących się na powierzchni gleby. Przy małej głębokości uprawy przykrywane jest tylko ok. 25% resztek pożniwnych. Takie postępowanie jest powrotem do metod znanych i sprawdzonych. Prowadzi do zmniejszenia zużycia środków chemicznej ochrony roślin oraz do zastosowania na szeroką skalę metod integrowanej ochrony. Do tak płytkiej uprawy powinno się zastosować specjalnie zaprojektowane maszyny i narzędzia, które pomimo małej głębokości pracy, powinny równomiernie pracować na całej szerokości roboczej.

Uprawa ultra-płytka pozwoli poprawić wyniki przy niższych kosztach. Mniej przerzuconej gleby oznacza mniej zużytego oleju napędowego. Praca zgodnie z biologią roślin umożliwi obniżenie kosztów poniesionych na środki chemiczne, a także poprawi higienę pól. Przyczyną wzrostu zainteresowania ultra-płytką uprawą są zmiany klimatu, w tym narastające problemy dotyczące niedoborów wilgoci glebowej oraz lokalnych ekstremalnych zjawisk pogodowych. Te powodują poszukiwanie przez rolników nowych rozwiązań technologicznych w zakresie uprawy roli - sprzyjających ograniczeniu ubytku wody z profilu glebowego, np. problemu przesuszania gleby w systemie uprawy orkowej. Dodatkowo narasta wśród rolników obawa dotycząca wprowadzenia ograniczeń stosowania niektórych środków chemicznych.

W technologii ultra-płytkiej bardzo istotnym elementem jest przepustowość agregatu uprawowego polegająca na możliwości rozdrobnienia i wymieszania z wierzchnią warstwą gleby bardzo dużej ilości biomasy roślinnej, co wiąże się z wysoką wydajnością pracy maszyn. Ziemia nie jest odwracana, więc sporo resztek pożniwnych pozostaje na powierzchni roli jako tzw. mulcz, który chroni ją przed nadmiernym zaskorupianiem i wymywaniem przez deszcze. Sprzyja wsiąkaniu wody opadowej oraz ogranicza parowanie i procesy erozyjne. Ultra-płytka uprawa miesza z glebą narzucony na pole kompost i nawozy mineralne. Jest to ważne przy konieczności głębszego przykrycia ich glebą.

Kiedy najlepiej używać agregatu ścierniskowego?

Najlepiej jest użyć agregatu ścierniskowego zaraz po zakończeniu żniw. Wykonanie tzw. uprawki pożniwnej w ciągu kilku dni po zbiorze minimalizuje ryzyko straty wilgoci w glebie i inicjuje proces mineralizacji resztek organicznych. Wielu rolników wykonuje dwa przejazdy agregatem: pierwszy (płytki - od 5 do 10 cm) zaraz po zbiorze i drugi (głębszy - do 25 cm) po kilkunastu dniach, gdy resztki są już częściowo rozłożone.

tags: #kultywator #scierniskowy #funkcja