Historia i modele ciągników Zetor

Zetor to czeska firma z ponad 75-letnim doświadczeniem w produkcji ciągników rolniczych. Jej maszyny wspierają klientów na całym świecie, a historia marki sięga okresu powojennego.

Początki i rozwój marki Zetor

Firma Zetor datuje swój początek na okres powojenny. Pierwszy traktor Zetor, model Z25, został ochrzczony 15 marca 1946 roku. Pięć miesięcy później, czechosłowacka Izba Handlowa zatwierdziła znak towarowy marki Zetor. Większe ilości ciągników zaczęły się sprzedawać w 1947 roku, kiedy to około 3500 maszyn nabyli kupcy z takich krajów jak Polska, Dania, Belgia czy Irlandia.

Kluczowe modele i innowacje wczesnego okresu

• Zetor 15 (1947-1949): Jednocylindrowa jednostka z silnikiem Diesla o mocy 15 KM, wyposażona w 6-biegową przekładnię z maksymalną prędkością 22 km/h.
• Zetor Super P (1956): Gąsienicowy model, który dołączył do istniejących maszyn po pierwszej dekadzie działalności firmy.

Zetor był pionierem innowacji, wprowadzając jako pierwsza firma na świecie standaryzację części w różnych modelach traktorów, aby uprościć produkcję i serwis. Wprowadził również jeden z pierwszych systemów hydraulicznych, znany jako Zetormatic, a także jako pierwszy na świecie wyprodukował w pełni zintegrowaną bezpieczną kabinę zawieszoną na poduszkach gumowych, wyciszających i tłumiących wibracje.

Rozwój po 1960 roku i współpraca międzynarodowa

Po 1960 roku do kolekcji dołączyły kolejne modele: Zetor 3011, 2011 oraz 4011. W 1964 roku Zetor nawiązał współpracę z polskim Ursusem w sferze produkcji.

W latach 1966-1976 Zetor wprowadził ciągniki o zwiększonej mocy, od 80 do 160 KM. Model 8011, pierwszy z serii UR II, zdobył wiele nagród krajowych i międzynarodowych dzięki zastosowaniu nowatorskich technologii. W 1975 roku Zetor wprowadził pierwszy 6-cylindrowy model - 12011.

W 1970 roku w Iskanderyiah, około 40 km na południowy zachód od Bagdadu, zbudowano montownię, gdzie do 1990 roku zmontowano ponad 80 tys. ciągników pod marką Antar. Dzięki przestrzeganiu surowych norm jakościowych Zetor osiągał w tamtych latach rekordowe poziomy sprzedaży.

Zetor w dekadach 1976-2000

W dekadzie rozpoczynającej się od 1976 roku Zetor rozpoczął produkcję serii UR III, będącej odpowiedzią na zwiększone zapotrzebowanie klientów, zwłaszcza na moc. W 1992 roku wprowadzono ulepszoną wersję z tej serii, znaną jako "Zetor Major". Kolejna istotna zmiana dotyczyła serii UR I, gdzie traktory „Super” otrzymały silniki 3- i 4-cylindrowe w zakresie mocy od 45 do 82 KM.

Firma została sprywatyzowana i 1 lipca 1993 roku jej nazwa została zmieniona na Zetor Spółka Akcyjna.

Współpraca z John Deere i restrukturyzacja

Od 1993 roku, w ramach współpracy między John Deere a Zetorem, rozpoczęła się sprzedaż częściowo zmontowanych w Brnie ciągników UŘ I model 92 i UŘ III pod marką John Deere z serii 2000 w krajach Ameryki Łacińskiej. Przez cztery lata John Deere wspierał Zetora w poprawie logistyki, zarządzania jakością, obsługi klienta oraz dostaw części zamiennych.

W 1995 roku, z inicjatywy producenta i dystrybutora Motokov Praga, w Kaliszu powstała spółka Moto-Zetor Polska, która w latach 1995-1998 zleciła montaż 3600 sztuk ciągników Zetor Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Kalisz”. W maju 2002 roku nastąpiła zmiana nazwy spółki na ZETOR POLSKA Sp. z o.o.

Kryzys i rewitalizacja

Rok 2000 był rokiem rewitalizacji firmy, nastąpiło wiele zmian organizacyjnych i strukturalnych. Mimo to, w 2002 roku Zetor przechodził postępowanie upadłościowe, a liczba zatrudnionych spadła z 1278 do 720 osób. Pod koniec 2002 roku nowym właścicielem została grupa HTC Holding.

Nowoczesne serie ciągników Zetor w XXI wieku

W 2004 roku poprzednie modele serii UR I zostały zastąpione nowoczesnymi ciągnikami pod nazwą „Proxima”. Seria UR II, po znacznej modernizacji, miała swoją premierę w 1998 roku pod nazwą „Zetor Forterra”. Nowością w serii „Forterra” w 2010 roku był model 135 z silnikiem Z 1605 o mocy 136 KM i szesnastozaworową głowicą cylindrów. Kolejne prace przyniosły efekty w postaci systemu automatycznej regulacji tylnego trzypunktowego układu zawieszenia HitchTronic.

Seria Proxima

Nowa rodzina ciągników lekkich (JRL), czyli Proxima, miała swoją premierę na targach Techagro w 2004 roku. Zastąpiła ona serię Super, dziedzicząc po niej skrzynię biegów (10/2, 12/12, 20/4) wraz z tylnymi mostami oraz kabiny. W 2008 roku Proxima przeszła face lifting, obejmujący m.in. podnoszone maski, nowe oświetlenie, przeniesienie akumulatora pod kabinę, zwiększenie pojemności zbiornika paliwa do 150 litrów oraz nową podłogę kabiny z redukcją hałasu. Wprowadzono silniki spełniające normy emisji spalin EURO III, przedni most Carraro 20.16 o 20% większej nośności oraz przednie obciążniki z modelu Plus.

W 2006 roku na Międzynarodowych Targach Technologii Rolniczych TECHAGRO w Brnie zaprezentowano nową serię Proxima Plus. Składają się na nią 3 modele z silnikami o mocach maksymalnych 80, 92 i 101 KM. Największą zmianą jest nowa skrzynia przekładniowa z chłodnicą oleju, zsynchronizowana z rewersem i jednostopniowym wzmacniaczem momentu sterowanym elektrohydraulicznie o łącznej liczbie biegów 16/16. Wzmocniono także oś tylną, której nośność wynosi teraz 5000 kg. WOM jest wyposażony w mokre 4-tarczowe sprzęgło przenoszące większą moc, a podnośnik w system typu Zetormatic.

Najnowsza rodzina ciągników, Proxima Power, zadebiutowała w kwietniu 2008 roku. Modele tej serii są dłuższe o kilkanaście centymetrów od standardowych Proxim. Stosowane są 4-cylindrowe turbodoładowane silniki o mocach od 82 do 101 KM, spełniające normę emisji spalin Tier 3. Posiadają nową skrzynię biegów typu Power Shuttle z 3-stopniowym wzmacniaczem momentu obrotowego, umożliwiającą zmianę kierunku jazdy bez użycia sprzęgła. Maksymalna prędkość wynosi 40 km/h, a pojemność zbiornika paliwa powiększono do 175 litrów. Od kwietnia 2011 roku wszystkie modele Proximy zostały wyposażone w trójpunktowy układ zawieszenia oraz układ hydrauliczny włoskiej produkcji MITA, zwiększając udźwig podnośnika do 4200 kg.

Seria Forterra

W 1998 roku poddano modernizacji serię UŘ III, która otrzymała nazwę Forterra. Wprowadzono nową skrzynię biegów 24/18 z 3-stopniowym wzmacniaczem momentu obrotowego, elektroniczne sterowanie TUZ (EHR marki Bosch), wydajniejszą pompę hydrauliczną (60 lub 70 l/min) oraz nowe przednie obciążniki. Zmieniono wnętrze i dach kabiny, a także stopniowo unowocześniano maskę silnika. W 2001 roku wprowadzono nowy model 11441 z własnym 110-konnym silnikiem, a w 2007 roku własny 120-konny silnik 1504 (11741 4C) zastąpił silniki niespełniające norm EURO III.

W 2010 roku dokonano kolejnej modernizacji, obejmującej m.in. 350 mm sprzęgło, nową uchylaną maskę, lepsze wykończenie kabiny oraz nowy model 135 z 16-zaworowym silnikiem Zetor 1605. W lipcu 2020 roku design ciągników rodziny Forterra został zmieniony na stylistykę opracowaną przez włoskie biuro projektowe Pininfarina.

Na Międzynarodowych Targach Techniki Rolniczej AGROSHOW 2011 w Bednarach zaprezentowano nowy model Forterra 140 z silnikiem spełniającym normy emisji spalin EURO IIIB. Inne innowacje to nowa skrzynia biegów z elektrohydraulicznym rewersem (30/30), nowa przednia oś oraz zwiększony udźwig hydrauliki do 7000 kg. W 2013 roku do sprzedaży trafiła zmodernizowana Forterra HSX model 2013.

W 2014 roku na targach Techagro w Brnie zaprezentowano serię wyposażoną w silniki Zetor spełniające normę 3B za pomocą filtrów DOC i DPF. Model 150 HD posiada elektronicznie sterowaną pompę wtryskową, szerszą tylną oś i amortyzację kabiny. Udźwig tylnego podnośnika kategorii 3 wynosi 8500 kg.

Seria Major

21 lutego 2013 roku do produkcji seryjnej wszedł nowy ciągnik Zetor Major wyposażony w 4-cylindrowy 76-konny silnik Zetor 1105 (normy emisji spalin Stage IIIA) i układ napędowy Carraro T506. Zastosowano w pełni zsynchronizowaną czterobiegową skrzynię przekładniową z trzybiegową redukcją oraz biegiem wstecznym, dając łącznie 12 + 12 biegów. Kabiny do tego modelu produkowane są w Polsce w przedsiębiorstwie KOJA.

Ciągniki Major CL są wyposażone w całkowicie zsynchronizowaną przekładnię z rewersem o czterech przełożeniach i trzech zakresach prędkości. Hydraulika z mechaniczną regulacją działa niezawodnie w każdych warunkach. Kabina jest skonstruowana z naciskiem na maksymalną praktyczność, oferując wygodne wejście i wyjście oraz opcje dachu z FOPS i oknem dachowym lub klimatyzowaną kabinę PLUS. Fotel kierowcy z amortyzacją mechaniczną można opcjonalnie zastąpić fotelem z amortyzacją pneumatyczną.

Prototyp Maxterra

W 2009 roku na targach hanowerskich - wystawie rolniczej AgriTechnica - przedstawiono prototyp ciągnika rolniczego Zetor Maxterra, zapowiadający powrót producenta do ciągników wysokiej mocy. Seria ta ma być wyposażona w 6-cylindrowe silniki Zetor o mocach 130-190 KM, tylny most i skrzynię biegów ZF T-7200 oraz przedni most Carraro 20.29.

Szczegółowe dane techniczne wybranych modeli Zetor

Zetor 5340 (1995-1997)

• Silnik: 4-cylindrowy, napędzany olejem napędowym, pojemność 3,6 litra, chłodzony cieczą.
• Waga: 3530 kg (z obciążnikami).
• Wymiary: długość 3,76 m, szerokość 1,85 m, wysokość 2,82 m.

Zetor Crystal 8011 (1968-1984)

Ciągnik rolniczy z rodziny UR I. Powstał w Polsko-Czechosłowackim Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Ciągników w Brnie, był konstrukcją polską, produkowaną również na rynek amerykański pod marką John Deere, model 2400.

• Silnik: 4-cylindrowy, pojemność 4562 cm³, moc 80 KM, moment obrotowy 266 Nm, chłodzony cieczą.
• Napęd: 2x4.
• Skrzynia biegów: mechaniczna, 16 biegów w przód, 8 w tył.
• Prędkość maksymalna: 28 km/h.

Seria Crystal została nagrodzona złotym medalem na międzynarodowych targach w Brnie w 1970 roku. W tym samym roku przedstawiono prototyp modelu Zetor 8045 Crystal z przednią osią napędzaną.

Zetor 6245 (1985-1995)

• Silnik: 4-cylindrowy typu Zetor 6201, pojemność 3,5 litra.
• Wał odbioru mocy (WOM): 540 obrotów na minutę.
• Ciężar: do 3390 kg.
• Wymiary: długość 3800 mm, szerokość 1981 mm, rozstaw osi 2230 mm.
• Napęd: 4x4.

Zetor 8145 (1985-1991)

Produkowany od 1984 do 1987 traktor o mocy 115 KM, był jednym z najmocniejszych ciągników marki Zetor w tamtym okresie.

• Silnik: 6-cylindrowy, moment obrotowy 362 Nm.
• Układ napędowy: 16 biegów w przód, 8 w tył, napęd 4x4.
• Udźwig tylnego TUZ: 4000 kg.

Pierwsze ciągniki Zetor 8145 pojawiły się na rynku w 1985 roku. W traktorze znajdował się silnik czterocylindrowy o pojemności 4,6 litra. Model 8145 wyposażony był w napęd na wszystkie cztery koła. Waga ciągnika nie przekraczała 4263 kilogramów. Rozstaw osi wynosił 2380 mm.

Zetor 10145 (1985-1991)

• Silnik: 4-cylindrowy, chłodzony cieczą, pojemność 4,6 litra.
• Napęd: 4x4.
• Skrzynia biegów: 16 biegów w przód, 8 w tył.

Zetor 3320 (lata 90.)

Należy do serii ciągników UR I, ale w porównaniu do starszych modeli, posiada kabinę osadzoną na 4 blokach, ogrzewanie i wentylację w dachu oraz zawieszone pedały hamulca. Maszyna została wyposażona w trzycylindrowy silnik o mocy 33,1 kW i pojemności 2,7 l.

Zetor 9641 Forterra Turbo EKO - Dane Techniczne

Dostępność i zakup ciągników Zetor

Współcześnie ciągniki rolnicze Zetor, zarówno używane, jak i nowe, są szeroko dostępne w Internecie. Wyszukując frazy typu: „zetor olx”, „olx zetor 7211” czy „zetor forterra olx”, można znaleźć wiele ogłoszeń. Przy zakupie maszyn używanych zaleca się ostrożność, dokładne obejrzenie maszyny i zapoznanie się z historią serwisowania. W przypadku Zetora, szeroko dostępne części sprawiają, że ciągnik jest łatwy i tani w naprawie.

W przypadku zakupu nowej maszyny warto rozważyć rozszerzoną gwarancję oraz zakup dodatkowego wyposażenia, takiego jak: instalacja pneumatyczna, fotel pneumatyczny, dodatkowa para wyjść hydraulicznych, przedni TUZ czy ładowacz czołowy.

Zetor oferuje bogatą gamę traktorów w zakresie mocy od 15 do 170 koni mechanicznych, podzielonych na serie, z których każda zawiera modele różniące się mocą.

tags: #kultywator #spalinowy #zetor