Kultywator uprawowy 4-rzędowy: Kompleksowe informacje

Odpowiednie przygotowanie gleby pod zasiew to jedno z najważniejszych zadań rolników. Warto wykorzystać do tego zaawansowane urządzenia, takie jak np. agregat uprawowy, który jest maszyną rolniczą składającą się z kilku innych, np. kultywatora, brony oraz glebogryzarki. Przygotowuje ona glebę pod uprawę oraz odpowiednio ją przekształca. Kultywator to jedno z tych narzędzi, które w polskich gospodarstwach bywa niedoceniane. Wiele osób traktuje je jako narzędzie uzupełniające - coś między pługiem a broną. Tymczasem dobrze dobrany kultywator potrafi zastąpić orkę w warunkach, gdy gleba jej nie wymaga, znacząco redukuje koszty paliwa i pracę, a do tego lepiej chroni strukturę gleby. Kultywator polowy to narzędzie do uprawy przedsiewnej i pielęgnacyjnej gleby, pracujące w warstwie 8-25 cm bez jej odwracania. Stosuje się go do spulchniania, mieszania resztek pożniwnych i ograniczania chwastów oraz wyrównywania powierzchni. Agregat uprawowy to narzędzie, które ma za zadanie przygotować glebę tak, żeby siew był równy, a wschody powtarzalne.

Budowa i działanie kultywatora uprawowego

Konstrukcja zawieszanych agregatów uprawowych została zaprojektowana tak, aby maszyna uzyskała maksymalną szerokość roboczą. W zależności od szerokości roboczej, do transportu składa się w trzy lub cztery sekcje. Kultywator to narzędzie agregatowane z ciągnikiem przez układ TUZ (trójpunktowy układ zawieszenia), wyposażone w sprężyste lub sztywne zęby (łapy), które pracują w profilu gleby bez jej odwracania. Głębokość robocza kultywatora zależy od jego przeznaczenia. Modele do uprawy przedsiewnej zwykle pracują na 8-12 cm, natomiast kultywatory ścierniskowe - 12-20 cm.

Elementy robocze

Zestawione w czterech sekcjach zęby ze stali sprężynującej dbają o uzyskanie efektu maksymalnego rozkruszenia brył ziemi. Zakończone są redliczkami z dwustronnym ostrzem, co automatycznie wydłuża okres ich użytkowania. Kultywator pracuje za pomocą zębów penetrujących glebę w pionie lub pod kątem, spulchniając ją bez silnego wyrzucania i przemieszczania.

• Zęby (sztywne lub sprężynowe): spulchniają glebę.
• Talerze: rozdrabniają oraz mieszają glebę.
• Wały: doprowadzają do rozbicia gleby oraz jej wyrównania.

Układ wałów strunowych

Układ wałów strunowych o średnicy 320 mm stanowi sekcję odpowiedzialną za wstępne wyrównanie poprzecznych nierówności gleby. Ostatnia sekcja robocza maszyny to również wały strunowe zestawione jednak w układ tandemowy. Wał tylny jest niezbędny przy przygotowaniu łoża nasiennego pod uprawy precyzyjne - rzepak, buraki, kukurydzę. Wyrównuje i dociska glebę po przejściu zębów, co poprawia kontakt nasiona z podłożem i wyrównuje głębokość siewu. Wał dobiera się do gleby: inny będzie dobry na piach, inny na glinę. W uproszczeniu agregat uprawowy robi trzy operacje: spulchnia (zęby/talerze), wyrównuje (włóka/bronka/sekcja wyrównująca) i zagęszcza/doprawia (wał). Najczęstszy błąd to oczekiwanie, że wał „naprawi wszystko”.

Regulacja głębokości pracy

Wszystkie agregaty zbudowane są również z elementów, które regulują głębokość pracy, często przy użyciu hydrauliki. Urządzenie wyposażone jest w indykatory głębokości, dzięki którym rolnik wie, na jakiej głębokości pracuje urządzenie. Dźwignie pomagają ustawić właściwą głębokość, na której będą wykonywane prace. Wał rurowy umieszczony za talerzami służy do optymalnego ustawienia głębokości pracy agregatu i powtórnego ugniecenia gruntu. Ustawienie optymalnej dla danych warunków polowych geometrii pozycji roboczej poszczególnych podzespołów nie wymaga wiele wysiłku.

Układ zawieszenia

Nie mniej istotny jest układ zawieszenia, w skład którego wchodzą m.in. amortyzatory, odpowiedzialne za minimalizowanie wibracji. Hak pozwala podczepić agregat do traktora, a ramiona utrzymują agregat stabilnie podczas pracy. Agregaty uprawowo-siewne wyposażone są w uniwersalną ramę nośną, na której mocowany jest 2 lub 3-rzędowy kultywator oraz wał ugniatający. Posiadają hydrauliczny sprzęg (dwa siłowniki) dla siewnika z II i III kat. zawieszenia.

Rodzaje agregatów uprawowych

„Agregat agregatowi nierówny”. Inaczej pracuje agregat uprawowy przedsiewny na lekkiej glebie, a inaczej agregat uprawowy ciężki na zwięzłej ziemi po orce. Można wyróżnić agregaty czynne i bierne, które inaczej oddziałują na glebę, a także proste i złożone.

Agregat uprawowo-siewny

Agregat uprawowo-siewny nie tylko przygotowuje glebę pod siew, ale i wysiewa dodatkowo materiał siewny. Łączy w sobie zazwyczaj następujące urządzenia: kultywator, bronę, siewnik pneumatyczny, a także glebogryzarkę. Urządzenie to pozwala oszczędzić czas i paliwo, a przede wszystkim w dużym stopniu przyspiesza prace polowe. Doskonale sprawdza się na lżejszych glebach. Agregaty uprawowo-siewne przeznaczone są do jednoczesnego doprawienia gleby i siewu. Mogą być wykorzystane do przedsiewnego doprawiania gleby po orce siewnej lub przedzimowej.

• Agregat zębowy - przydaje się tam, gdzie konieczne jest głębsze spulchnienie gleby.
• Agregat talerzowy - doskonale spisuje się w gospodarstwach, w których występuje duża ilość resztek pożniwnych.
• Agregat kombinowany - łączy w sobie funkcjonalności obu powyższych urządzeń, pozwala w pełni wykorzystać możliwości gospodarstwa i wykorzystać różne techniki uprawy gleby (np. uprawę bezorkową).

Agregat ścierniskowy

Agregat ścierniskowy pozytywnie wpływa na jakość podłoża oraz sprawia, że rośliny kiełkują szybciej. Składa się on m.in. z talerzy, wałów rurowych, kultywatora oraz zębów roboczych (ustawionych w dwóch rzędach). Te ostatnie elementy przymocowuje się do ramy, jednak w pewnych odległościach, dzięki czemu idealnie sprawdzają się na obszarach, gdzie znajduje się sporo resztek roślinnych. Agregat ścierniskowy składa się najczęściej z kultywatora, zębów, talerzy i jednego lub kilku wałów rurowych. Do poprzecznych elementów konstrukcyjnych ramy mocowane są zęby robocze. Dzięki wysokiemu prześwitowi i dużym odstępom pomiędzy zębami roboczymi agregat może pracować na polach o dużej pozostałości roślinnej.

Agregat przedsiewny

Agregat uprawowy przedsiewny służy do pielęgnacji gleby po orce. Wyróżnia się lekką konstrukcją, dzięki czemu nie ma konieczności korzystania z traktorów na dużym podnośniku. Wyposażony jest on w sprężyste zęby kultywatora, które przymocowane są do ramy w kilku rzędach, lub w talerze podcinające, a także w boczne osłony, dzięki którym nie dochodzi do powstawania kopców. Składa się on często również z wałów strunowych oraz bron talerzowych. Taka budowa dobrze sprawdza się na glebach piaszczystych i lekkich. Takie agregaty mogą pracować też razem z siewnikiem. Jeśli celem jest doprawienie pod siew na lżejszych glebach, zwykle lepszy będzie agregat przedsiewny.

Agregaty proste i złożone

• Agregat prosty: zaprojektowany jest z myślą o uprawie przedsiewnej. Złożony jest z kilku narzędzi, które są w stanie wykonywać swoje zadania na różnych głębokościach.
• Agregat złożony: służy nie tylko do uprawy. Jest on w stanie zajmować się uprawą gleby i jednocześnie wysiewaniem nasion (agregaty uprawowo-siewne) lub wysiewaniem nawozów (agregaty uprawowo-nawozowe), bądź jednym i drugim (agregaty siewno-nawozowe).

Agregaty czynne i bierne

• Agregaty czynne: ich konstrukcja opiera się na innych urządzeniach rolniczych, a więc np. na bronach (obrotowych, wirnikowych lub wahadłowych), które pracują razem z narzędziami kruszącymi i ugniatającymi wierzchnią warstwę.
• Agregaty bierne: utworzone są zazwyczaj z kilku rzędów narzędzi rolniczych, które wzajemnie się dopełniają, np. z rzędu talerzy bron i rzędu zębów kultywatora. Agregaty bierne przeznaczone są do przedsiewnego doprawiania gleb po orce jak również po bezorkowej uprawie gleby wykonanej drapaczami lub maszynami aktywnymi. Najczęściej są wyposażone w kilka rzędów zębów, które są zamocowane do ramy, wymienną stópkę, wał Packera, wał rurowy albo wał gumowy, trzypunktowy układ zawieszenia oraz boczne osłony. Agregat bierny to maszyna rolnicza mogąca pracować solo lub w połączeniu z siewnikiem.

Zalety wykorzystania agregatów uprawowych

Korzystanie z agregatów uprawowych oznacza dużą oszczędność - zarówno czasu, jak i pieniędzy. Mniejsza liczba maszyn to również niższe koszty konserwacji oraz serwisowania.

Wzrost wydajności uprawy i siewu

Agregaty uprawowe stanowią ważne narzędzie w rolnictwie. Umożliwiają one zwiększenie wydajności upraw, ponieważ poprawiają przepuszczalność gleby oraz jej strukturę, skutecznie eliminują również chwasty. To z kolei przekłada się na większe plony.

Zmniejszenie erozji gleby

Omawiane maszyny minimalizują ryzyko erozji. Dzięki nim można także używać mniejszej ilości nawozów i wody, a także wpłynąć na pojawienie się większej ilości substancji organicznych w ziemi. Dzięki agregatom uprawowym gleba jest poddawana procesom mieszania, rozdrabniania oraz zagęszczania. To z kolei zmniejsza znacząco jej podatność na erozję.

Wybór odpowiedniego kultywatora uprawowego

W skrócie: dobór agregatu zacznij od warunków (gleba, resztki, technologia), a dopiero potem wybieraj szerokość (np. agregat uprawowy 4.5 m albo agregat uprawowy 6 m). O jakości pracy decydują: typ sekcji roboczych (zęby/talerze), wał doprawiający, regulacja głębokości i sztywność ramy. Dobór kultywatora to kwestia bilansu mocy, szerokości roboczej i rodzaju gleby.

Typ gleby

Na początku skup się na typie gleby, którą będziesz uprawiać. Jeśli w gospodarstwie występują rędziny lub glinki, a więc gleby ciężkie, dobrym rozwiązaniem będzie duży agregat talerzowy lub agregat aktywny (który sprawdzi się również w uprawie bezorkowej). Można też zakupić urządzenie z broną wirnikową lub rotacyjną. Do spulchniania gleb lekkich i piaszczystych lepiej sprawdzi się maszyna zębowa albo agregat uprawowo-siewny. Dobieraj agregat do gleby i technologii: przedsiewny do doprawienia, ciężki do zwięzłej gleby i po orce.

Wielkość gospodarstwa i moc ciągnika

Nie mniej istotna jest wielkość gospodarstwa oraz moc ciągnika. W dużych gospodarstwach powinny znajdować się duże, aktywne agregaty uprawowe, np. o szerokości 6-9 m i z siewnikami pneumatycznymi w zróżnicowanych wariantach. Jeśli w grę wchodzi mniejsza działka, lepiej sprawdzi się agregat o szerokości 3-4 m, z siewnikiem pneumatycznym lub mechanicznym. W przypadku takich gospodarstw można też wykorzystać agregat zębowy łączący siewnik oraz kultywator z wałem strunowym oraz zębami sprężynowymi. Ważna jest także sama moc urządzeń. Jeśli ciągnik ma zbyt małą moc, nie należy dobierać do niego agregatu o większej mocy.

Przyjmuje się orientacyjnie, że każdy ząb kultywatora pracującego na głębokości 12-15 cm w warunkach glebowych średnich pochłania od 8 do 12 KM mocy ciągnika. Ciągnik 80 KM pracujący na glebie średniej (współczynnik 10 KM/ząb) optymalnie obsłuży kultywator o 6-8 zębach na głębokości 12 cm. Przy przejściu na głębokość 18 cm ta sama maszyna poradzi sobie z 5-6 zębami.

Szerokość robocza i rozstaw zębów

Szerokość robocza kultywatora dobiera się do rozpiętości pola i wymagań agrotechnicznych. Kultywatory o szerokości 2,5-3 m są odpowiednie dla ciągników 60-90 KM i małych gospodarstw. Maszyny o szerokości 4-6 m wymagają ciągników powyżej 100 KM i sprawdzają się na większych areałach. Rozstaw zębów ma bezpośredni wpływ na jakość uprawy. Zbyt mały rozstaw (poniżej 20 cm) powoduje zapychanie się zębów resztkami roślinnymi. Zbyt duży (powyżej 35 cm) - ryzyko pozostawienia nierozluźnionych pasów gleby między zębami. Szeroki agregat ma sens, jeśli możesz utrzymać właściwą prędkość i masz zapas udźwigu oraz przyczepności. Nie dobieraj kultywatora wyłącznie na podstawie szerokości roboczej.

Częste błędy i optymalizacja pracy

Pytanie „4,5 m czy 6 m” nie ma jednej odpowiedzi. To zależy od tego, czy agregat jest lekki przedsiewny, czy ciężki, jakie ma sekcje i jaką głębokość planujesz. Najbezpieczniej: porównuj wymagania producenta dla konkretnej konfiguracji i oceń swój ciągnik (masa, opony, balast).

Wskazówki dotyczące użytkowania

• Jeśli gleba po żniwach jest sucha i twarda, nie wchodź z kultywatorem na pełną głębokość od razu. Zacznij od 10-12 cm, poczekaj na opad deszczu lub nawodnij, a następnie wykonaj drugi przejazd głębiej.
• Kultywator pracujący w mokrej, plastycznej glebie nie spulchnia - ciągnie bryły i ubija ścianki bruzd. Efekt jest odwrotny do zamierzonego: gleba w dolnej warstwie zostaje jeszcze bardziej zagęszczona.
• Zbyt szybki przejazd - przy prędkości powyżej 12 km/h w trudnych warunkach narzędzie podskakuje i traci kontakt z glebą.
• Jeden przejazd kultywatorem powinien obejmować całą zakładaną głębokość roboczą - nie ma potrzeby dzielenia zabiegu na kilka warstw, jeśli gleba jest w odpowiednim stanie agrotechnicznym.

Konserwacja i profilaktyka

Kultywator to narzędzie o relatywnie prostej budowie, ale wymagające regularnej kontroli zębów i ich końcówek. Najprostsza profilaktyka to kontrola luzów, dokręcenia, stanu elementów roboczych i łożysk przed sezonem.

tags: #kultywator #uprawowy #4 #rzedowy