Ciągniki Belarus: Historia, Modele i Charakterystyka

Pytanie o różnice między markami MTZ a Belarus bywa mylące, ponieważ obie nazwy odnoszą się do tej samej fabryki - Mińskiej Fabryki Ciągników (biał. Мінскі трактарны завод, Minski traktarny zawod; ang. Minsk Tractor Works). Jest to białoruski holding kilku przedsiębiorstw, które zajmują się produkcją maszyn, głównie ciągników rolniczych pod marką Belarus (Biełarus) oraz MTZ, z główną siedzibą znajdującą się w Mińsku. Zajmuje teren o powierzchni 250 ha i zatrudnia na stałe ponad 17 tysięcy ludzi, mając oficjalne punkty sprzedaży w kilkudziesięciu krajach na całym świecie. Szacuje się, że co dziesiąty traktor na świecie pochodzi z Białorusi.

Historia i rozwój marki Belarus

Mińska Fabryka Ciągników (MTZ) została założona 29 maja 1946 roku, rok po II Wojnie Światowej, na bazie 453 Mińskich Zakładów Lotniczych. Pierwotnie produkcja rozpoczęła się od maszyn gąsienicowych. Dopiero później zaczęto sprzedaż ciągników kołowych, dla których w 1950 roku wprowadzono nazwę „BELARUS”. W latach 1946-1991 było to radzieckie przedsiębiorstwo państwowe.

Kluczowe etapy rozwoju:

• W 1958 roku z linii produkcyjnej zjechał 100-tysięczny traktor.
• 14 lat później, w 1972 roku, osiągnięto produkcję milionowego egzemplarza.
• W 1961 roku wprowadzono do produkcji model MTZ-50, a w 1967 roku zaprezentowano model MTZ-80.

Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 roku zakłady traktorowe w Mińsku znalazły się na terytorium niepodległej Białorusi. W latach dziewięćdziesiątych i na początku XXI wieku ciągniki marki Belarus przeszły modernizacje, dostosowując się do nowych standardów i wymagań rynkowych. W 1996 roku logo „MTZ” zmieniło się, przybierając nowy symbol w postaci litery „Б” (БЕЛАРУС). Nazwa „Belarus” (biał. «Белару́с») oznacza w języku białoruskim „Białorusin” i jest używana od uzyskania przez Białoruś niepodległości. Wcześniej, za czasów ZSRR, używana była nazwa „Biełaruś” (biał. Беларусь), czyli „Białoruś”.

Charakterystyka i filozofia marki

Ciągniki Belarus, od początku swojej historii, cechowały się przede wszystkim niezawodnością i dobrym wykonaniem. Marka niewiele zmieniła w tym przekonaniu. W dalszym ciągu są to proste, często niedrogie i pozbawione nadmiernej elektroniki maszyny. Jak sam producent zaznacza, klientem docelowym marki są rolnicy szukający kompromisu między niskim kosztem eksploatacji a wysoką wydajnością. Prosta konstrukcja ciągnika, wytrzymałość, prostota obsługi i niskie koszty eksploatacyjne były głównymi celami przy ich projektowaniu. Ciągniki Belarus często były traktowane jako alternatywny wybór dla takich marek jak rodzima polska marka ciągników URSUS. Obecnie na rynku jest duży wybór ciągników w porównywalnych mocach, na przykład produkcji chińskiej.

Dostępność i popularność

Maszyny Belarus można znaleźć w 130 krajach i są używane w najróżniejszych warunkach klimatycznych i gałęziach gospodarki, czyli rolnictwie, leśnictwie, sadownictwie, a także budownictwie i usługach komunalnych. Traktory Belarus są dobrze znane w krajach WNP i dawnego bloku wschodniego.

W Polsce

W Polsce ciągniki MTZ pojawiły się już w latach 50. XX wieku. Ciągniki Belarus zyskały popularność już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, a dostępne modele do dzisiaj oferowane są w zakresie mocy od 25 do 160 KM. W Polsce jest wiele tysięcy ciągników BELARUS, użytkowanych przez rolników od dziesięcioleci. Szacuje się, że tych ciągników, będących „na chodzie” jest ponad 100 tysięcy. Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku używane modele MTZ 82 i MTZ 82A były łatwo dostępne na rynku i konkurencyjne cenowo do krajowych Ursusów C 380, a dodatkowo - chociaż były od nich lżejsze - to były wyposażone w przedni napęd.

W statystykach sprzedaży nowych ciągników Belarus od lat znajduje się zazwyczaj poza pierwszą dziesiątką, ale dla wielu mniejszych gospodarstw jest to nadal atrakcyjny traktor, najczęściej kupowany do najcięższych prac takich jak orka, uprawa czy talerzowanie. Aktualnie większość informacji oraz wyceny maszyn można uzyskać przy pomocy internetu. Ciągniki rolnicze, zarówno te nowe jak i używane często są oferowane na wielu portalach sprzedażowych typu www.olx.pl, www.allegro.pl i www.otomoto.pl.

Wybrane modele ciągników Belarus

Ciągniki Belarus wyróżniają się zaawansowanymi parametrami, takimi jak moc silnika, maksymalny moment obrotowy, a także efektywność paliwowa. Poniżej przedstawiono podstawowe dane techniczne wybranych modeli ciągników Belarus.

Belarus 820 / MTZ-82

To jeden z najbardziej znanych i najchętniej kupowanych modeli ze wszystkich ciągników marki Belarus. Cena nowych modeli na internetowych portalach ogłoszeniowych waha się od 69 do 86 tys. zł. Ciągnik ten, wcześniej znany jako MTZ-82, był produkowany od 1974 roku i był rozwinięciem modelu MTZ-50, który pojawił się na rynku w 1962 roku. To wyjątkowy model na całym świecie, ponieważ do dnia dzisiejszego jest produkowany. W ciągu tych ponad 50 lat wiele się zmieniło, jednak były to zmiany bardzo powolne, zgodnie z mottem zakładu produkującego: "jeśli coś jest dobre, to po co to zmieniać?".

Specyfikacja:

• Silnik: Czterocylindrowy o pojemności skokowej 4750 cm³, mocy 81 koni mechanicznych (60 kW) i momencie obrotowym 298 Nm przy 1400 obr./min.
• Zbiornik paliwa: 130 litrów oleju napędowego.
• Skrzynia biegów: Mechaniczna, 18 biegów do przodu i 4 do tyłu.
• Wałek WOM: Opcje 540 i 1000 obr./min.
• Udźwig tylnego TUZ-a: 3300 kg.
• Most: Występuje w dwóch wersjach: stożkowym lub krzyżakowym.

Modernizacja MTZ-82 do Belarus 820:

Trudno mówić o wielkich zmianach między MTZ-82 a obecnym Belarusem 820. Kabina jest praktycznie ta sama, rozmiar kół nie zmienił się od początku produkcji, to samo dotyczy skrzyni biegów i mostu. Najważniejszą zmianą była modyfikacja silnika: pojemność, moc, skok i średnica tłoka pozostały takie same, ale zmienił się sam tłok. Zamiast 4 lub 5 pierścieni w nowszym modelu użyto 3, dlatego oznaczenie silnika zmieniono z D-240 na MMZ D-243. Inną modyfikacją była zmiana serwomotoru, co początkowo powodowało problemy z utrzymaniem kierunku jazdy.

Belarus 952 (i warianty)

Model 952 to uniwersalny traktor, obok 820 jeden z najbardziej popularnych modeli Belarusa. Kompletacja 952.2 występuje w dwóch wariantach: na jednym siłowniku tylnego podnośnika oraz dwóch siłownikach tylnego podnośnika, tzw. monobloku. Prosta, solidna konstrukcja sprawia, że model 952.2 sprawdza się w rolnictwie, transporcie, komunalce i przemyśle. W połączeniu z zabudową leśną staje się siłą pociągową i roboczą w każdych warunkach leśnych.

Marka Belarus jako motyw przewodni przyjęła głównie "proste i niezawodne, mechaniczne rozwiązania". Bazując na tym, mimo wszystko zdecydowała się na stworzenie kilku wariantów modelu 952, co pozwala na praktycznie dowolne dostosowanie wersji ciągnika do potrzeb klienta.

Warianty silnika:

• MMZ D-245.S: Moc 90 KM, maksymalny moment obrotowy 386 Nm przy 1400 obr./min.
• MMZ D-245.5S3A: Moc 95 KM, 464 Nm przy 1800 obr./min.

Obie jednostki mają tę samą pojemność (4750 cm³) i 4 cylindry.

Specyfikacja (warianty 952.2, 952.4):

• Silnik: Czterocylindrowy turbodoładowany z intercoolerem o mocy 70 kW (95 KM), z pompą wtryskową rotacyjną Motorpal. Podobnie jak 820, jego pojemność to 4750 cm³, natomiast moment obrotowy to 464 Nm przy 1800 obr./min.
• Zbiornik paliwa: 130 litrów.
• Skrzynia biegów: Prosta i mechaniczna, 14 biegów do przodu i 4 do tyłu. Maksymalna prędkość to 33 km/h.
• Sprzęgło: Proste, suche sprzęgło cierne, jednotarczowe i jednostopniowe (ten typ jest wykorzystywany w każdym ciągniku marki Belarus).
• Wałek WOM: Niezależny, 540 przy 1632 obr./min i 1000 przy 1672 obr./min. W nowszych modelach załączany elektrohydraulicznie, w starszych mechanicznie.
• Udźwig tylnego TUZ-a: Wersja z jednym siłownikiem ma udźwig 3300 kg, natomiast monoblokowa aż 4300 kg.
• Wyjścia hydrauliczne: Wszystkie wersje zawierają 3 pary wyjść hydraulicznych.
• Układ kierowniczy: Hydrostat z cylindrem dwustronnego działania z orbitrolem. Nowsza wersja 952.4 wyposażona jest w dwuobwodowy układ hydrauliczny, w starszych był tylko jednoobwodowy.

Cena nowych modeli na portalach ogłoszeniowych waha się od 89 do 119 tys. zł brutto w zależności od wersji wyposażenia.

Inne popularne modele (80-95 KM)

• Belarus 920.3: Ciągnik o mocy 84 KM. Cechuje go mała ilość elektroniki i prosta obsługa. Cena nowych modeli na portalach ogłoszeniowych od 87 do 110 tys. zł.
• Belarus 920.4: Ciągnik o mocy 85 KM. Cechuje go mała ilość elektroniki i prosta obsługa.
• Belarus 952.3: Ciągnik o mocy 91 KM. Cechuje go mała ilość elektroniki i prosta obsługa.
• Belarus 892: Ciągnik o mocy 90 KM. Cechuje go mała ilość elektroniki i prosta obsługa.

Modele z silnikami specjalnymi

• Belarus z silnikiem MMZ D-260.2S2: Największy w tym zestawieniu ciągnik o mocy znamionowej 136 KM. Wyróżnia go 6 cylindrów, imponująca pojemność 7120 cm³ i moment obrotowy 500 Nm przy 1400 obr./min. Przekładnia składa się z 16 przełożeń do przodu i 8 do tyłu, a maksymalna prędkość to 36 km/h. Maksymalny wydatek pompy to 56 dm³/min, ciśnienie maksymalne w układzie to 180-200 Bar, a maksymalny udźwig podnośnika to aż 4500 kg.
• Belarus z silnikiem Lombardini: Ten ciągnik często wykorzystywany w branży komunalnej został wyposażony w silnik Lombardini. Włoskie silniki, produkowane od 1933 roku, zasłynęły z dobrych jednostek napędowych do dziś montowanych w maszynach rolniczych i roboczych.
  • Model z silnikiem LDW 2204: 49-konny silnik 4-cylindrowy o pojemności 2068 cm³, maksymalny moment obrotowy 125 Nm przy 2100 obr./min. Skrzynia biegów napędzana 4x4 oferuje 16 możliwości jazdy do przodu i 8 do tyłu, z maksymalną prędkością 31,7 km/h. Budowa jest mechaniczna, niezsynchronizowana, z dwoma zakresami prędkości (biegi polowe, szosowe z reduktorem żółw/zając). W tylnym TUZ-ie, sterowanym mechanicznie przez dwa cylindry, maksymalny udźwig to 1700 kg.
  • Model z silnikiem LDW 1603/B3: Jednostka zmniejszona do pojemności 1649 cm³, 3 cylindry, moc 36 KM przy maksymalnym momencie obrotowym 92 Nm przy 1650 obr./min. Skrzynia 16/8 z użyciem sprzęgła ciernego, suchego, jednotarczowego i jednostopniowego. Maksymalna prędkość jazdy do przodu to 25 km/h i 13,3 km/h do tyłu. Układ kierowniczy wspomagany hydraulicznie, napęd 4x4 załączany automatycznie. Wałek WOM oferuje 540/1000 obr./min.

Inne modele o mniejszej mocy

• Belarus 572: Ciągnik o mocy 62 KM.
• Belarus 570: Ciągnik o mocy 62 KM.
• Belarus 552: Ciągnik o mocy 57 KM.
• Belarus 550: Ciągnik o mocy 57 KM.

Belarus 3022DC.1

W ofercie Pronaru dostępny jest także Belarus 3022DC.1. Ciągnik został opracowany z myślą o pracy w gospodarstwach o dużych areałach. Model ten wyposażony jest w 6-cylindrowy silnik o mocy 303 KM BF06M1013FC firmy Deutz.

Specyfikacja:

• TUZ: Wyposażony jest w tylny oraz przedni TUZ (wyposażenie dodatkowe). Regulacje siłowe, pozycyjne i mieszane przedniego i tylnego TUZ realizowane są za pomocą systemów EHR firmy Bosch. Pięciosekcyjny rozdzielacz hydrauliki zewnętrznej sterowany jest za pomocą elektronicznego systemu EHS tej samej firmy.
• Skrzynia biegów: Posiada cztery zakresy do przodu oraz dwa do tyłu, co w połączeniu z 6-stopniowym, sterowanym elektronicznie wzmacniaczem momentu (powershift), daje odpowiednio 24 przełożenia do przodu i 12 do tyłu. Wykorzystując reduktor, można zwiększyć liczbę biegów do 36/24 (przód/tył) i uzyskać zakres prędkości 0,35-38 km/h.
• Zwrotność: Mimo dużych gabarytów, traktor jest bardzo zwrotny, co zapewnia wysoką precyzję robót. Jest dostosowany do długotrwałej pracy wykonywanej w trybie rewersu.
• Kabina: Nowoczesna, wyciszona kabina wyposażona jest w odwracane siedzisko, dodatkową tylną kolumnę kierowniczą wraz ze wszystkimi pedałami (sprzęgło, hamulec, pedał przyspieszenia), co ułatwia manewrowanie maszyną i zamontowanym osprzętem oraz poprawia komfort pracy.
• Obciążniki: Traktor wyposażony jest w przednie obciążniki o wadze 1350 kg. Dla zagwarantowania wyższej stabilności masa ciągnika może zostać zwiększona poprzez instalację dodatkowych przeciwciężarów, montaż większych kół przednich i tylnych (w tym bliźniaczych) lub przez wypełnienie kół wodą. Pozwala to zwiększyć przyczepność opon do podłoża i pracę na glebach o zróżnicowanych właściwościach nośnych.

Dotychczas sprzedano ponad trzy tysiące egzemplarzy ciągnika Belarus 3022DC.1, które zostały przetestowane w ekstremalnych warunkach roboczych i z powodzeniem spełniły oczekiwania najbardziej wymagających klientów.

Wyposażenie i dostępne opcje w nowych modelach

Decydując się na zakup wybranego modelu z gamy nowych Belarusów, klient może wybrać silnik różnych producentów. Można wybrać silniki Deutz w przedziale mocy (w zależności od modelu) od 63,5 kW do 118 kW lub silniki MMZ z układem Common Rail firmy Bosch w przedziale mocy od 62 kW do 116 kW. W ciągnikach 920, 952, 1025 silniki są czterocylindrowe, a modele 1221 i 1523 są wyposażone w silniki sześciocylindrowe. Wszystkie z nowych modeli Belarusów wyposażone są w mechaniczne i synchronizowane skrzynie biegów.

• Skrzynie biegów:
  • Modele 920 i 952: 14 biegów do przodu i 4 wsteczne.
  • Model 1025: 16 biegów do przodu i 8 wstecznych.
  • Modele 1221 i 1523: mogą być wyposażone w skrzynie z liczbą biegów 16/8 lub 24/12.
• Sprzęgło: W ciągnikach o mniejszych mocach (60 kW i 70 kW) zastosowano jednotarczowe suche sprzęgło, natomiast w silniejszych, bardzo wytrzymałe dwutarczowe.
• Układ zawieszenia: Wszystkie posiadają trójpunktowy układ zawieszenia o udźwigu 4300 kg. Wyjątek stanowi model 1523, który ma 6500 kg udźwigu.
• Wałek WOM: Z dwoma zakresami prędkości - 540 i 1000 obrotów na minutę.
• Opcje dodatkowe: Cała seria ciągników może być wyposażona w klimatyzację. W przypadku zakupu nowej maszyny, warto rozważyć rozszerzoną gwarancję oraz zakup dodatkowego wyposażenia do ciągnika, takiego jak: instalacja pneumatyczna, fotel pneumatyczny, dodatkowa para wyjść hydraulicznych, przedni TUZ czy ładowacz czołowy.

Zalety, wady i opinie użytkowników

Opinie użytkowników ciągników Belarus są bardzo zróżnicowane. Z jednej strony są to ciągniki twarde, które trudno "zajechać" i które zachowują wysoką moc silnika. Często chwali się stosunek jakości do ceny oraz niskie koszty eksploatacji i napraw, które prawie w 100% można wykonać samodzielnie bez wsparcia serwisu. Ciągniki BELARUS są ciągnikami względnie prostymi w konstrukcji mechanicznej, trudno w nich znaleźć fajerwerki nowoczesnych technologii. Nie są naszpikowane elektroniką, a producent proponuje ekonomiczne, praktyczne i sprawdzone rozwiązania. W obecnych czasach pokazuje to odporność na problemy z przerwanymi łańcuchami dostaw komponentów elektronicznych, półprzewodników czy układów scalonych.

Z drugiej strony, niektórzy narzekają na niską jakość wykonania niektórych podzespołów, toporność w użytkowaniu, hałas w kabinie, czy też wycieki z układu hydraulicznego lub chłodzenia. Powszechnie słyszy się żartobliwe stwierdzenie, że "jak z ciągnika BELARUS nie cieknie, to nie ma oleju i trzeba go uzupełnić". Zdarzało się, że niektóre modele ciągników Belarus rzeczywiście tak miały, ale często wystarczyło trochę pomajsterkować, wymienić lub docisnąć dany przewód hydrauliczny i problem znikał. Jakość przewodów, uszczelniaczy i o-ringów bywała różna w zależności od dostawcy. Wymiana na lepszej jakości zamienniki zazwyczaj rozwiązuje problem.

Wskazówki konserwacyjne:

Bez względu na producenta ciągnika, zawsze należy regularnie sprawdzać poziom oleju silnika i pamiętać o jego okresowej wymianie. Koszty nie są wielkie, ale mogą zadecydować o sprawności pojazdu. W ciągnikach BELARUS warto sprawdzać wszystkie podzespoły regularnie i wymieniać na bieżąco zużyte części zamienne na nowe, nie zwlekać z wymianą, aby nie mnożyć potencjalnych problemów technicznych. Często warto jest zasięgnąć informacji i skorzystać z porad użytkowników ciągników MTZ BELARUS, którzy są cenną skarbnicą wiedzy, a także autoryzowanego serwisu z sieci dystrybucyjnej.

Wyzwania regulacyjne i import

Wiele używanych ciągników Belarus jest sprowadzanych z zagranicy. W okresie styczeń-sierpień 2022 roku z zagranicy sprowadzono aż 831 sztuk ciągników BELARUS (dane CEPIK z rejestracji ciągników w Polsce), natomiast spadła liczba rejestrowanych ciągników tej marki zakupionych w Polsce. Wojna za wschodnią granicą z pewnością mocno się do tego faktu przyczyniła. Innym czynnikiem jest to, że nowe ciągniki nie zawsze spełniają aktualne normy z zakresu emisji spalin i nie mogą być zarejestrowane w Polsce po raz pierwszy jako nowe. Wielu rolników sprowadza więc z zagranicy ciągniki wcześniej zarejestrowane właśnie tam. Alternatywą są też ciągniki zarejestrowane na dystrybutora maszyn, tuż przed wejściem w życie nowych norm.

Problem polega na tym, że ciągniki te, choć były fabrycznie nowe, to nie spełniały warunków technicznych wymaganych w Unii Europejskiej w zakresie normy emisji spalin (Norma Stage V). Normy Stage 0 oraz I oznaczają, że ich sprzedaż jest w Polsce, podobnie jak w całej Unii Europejskiej, zakazana. Ciągniki BELARUS są przywożone już zarejestrowane w Unii Europejskiej np. w latach 2019 i 2020 z pominięciem norm dotyczących emisji spalin, które obowiązują już od 2016 r. Potem w Polsce są przerejestrowywane na np. MTZ Belarus, a następnie sprzedawane jako ciągniki nowe, używane. Niespełniające unijnych norm ciągniki są znacznie tańsze, co czyni je atrakcyjnymi dla kupującego. Finalnie import ciągników Belarus rośnie, a około 40% tych ciągników trafia na Podlasie, Mazowsze, Kujawy i Pomorze.

W odróżnieniu od poprzednich etapów norm emisji spalin (Stage I - Stage IV), Stage V nie jest jedynie kolejnym obniżeniem wartości dopuszczalnej emisji szkodliwych związków. W rozporządzeniu wprowadzającym Stage V określono nowy, szerszy zakres jej stosowalności. W ostatniej obowiązującej normie (Stage IV) limity emisji szkodliwych związków dotyczyły tylko silników o mocach w zakresie od 19 kW (26 KM) do 560 kW (ok. 760 KM).

Rozwiązania legislacyjne

Rząd poinformował o zgodzie Komisji Europejskiej na wprowadzenie specjalnych przepisów dla ciągników Belarus sprowadzonych po 2016 roku. Chodzi o około 8 tys. traktorów, które dotąd nie mogły legalnie poruszać się po drogach. Ministrowie rolnictwa i rozwoju wsi oraz infrastruktury przedstawili długo wyczekiwane rozwiązanie problemu. Minister infrastruktury zapowiedział, że przygotowano odpowiednie rozwiązania legislacyjne, które miały trafić w maju pod obrady Komitetu Stałego Rady Ministrów.

„Otrzymaliśmy zgodę Komisji Europejskiej na zastosowanie specjalnych przepisów w ramach ustawy o systemach homologacji, jeśli chodzi o ciągniki, które były sprowadzane z terenu Białorusi po roku 2016. Blisko 8000 takich pojazdów, które trafiło na polski rynek, miało nie do końca uregulowaną sytuację formalno-prawną. Chcemy, aby te pojazdy otrzymały w ramach przeglądów technicznych specjalną adnotację w stacjach kontroli pojazdów i były dostępne na drogi publiczne, tak aby mogły one być wykorzystywane przez rolników w pracach gospodarskich.”

Planowane przepisy mają umożliwić właścicielom tych ciągników legalne użytkowanie maszyn na drogach publicznych. Kluczowym rozwiązaniem będzie specjalna adnotacja wpisywana podczas okresowego badania technicznego w stacji kontroli pojazdów. Jest to długo oczekiwane rozwiązanie dla tysięcy gospodarstw, które od lat pozostawały w stanie niepewności. Projekt ustawy przewiduje możliwość indywidualnego dopuszczenia ciągników rolniczych, które nie są nowymi pojazdami, nie były zarejestrowane lub wykorzystywane na terytorium UE i nie posiadają ważnych dokumentów potwierdzających spełnienie odpowiednich wymagań technicznych obowiązujących w procedurze homologacji typu. Przepisy te nie zniwelują odpowiedzialności importerów tego typu pojazdów oraz dealerów, którzy wprowadzali ciągniki rolnicze na rynek polski bez wymaganych dokumentów rejestracyjnych. Mają na celu wyłącznie zniwelowanie negatywnego wpływu ww. Ponadto projekt przewiduje szereg kar.

tags: #kupie #ciagnik #belarus