Profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin, prowadzący gospodarstwa rolne, muszą spełniać określone wymagania prawne. Jednym z nich jest posiadanie aktualnego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia chemizacyjnego. Bez tego dokumentu niemożliwy jest zakup preparatów przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych, a kontrola ze strony Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) może skutkować konsekwencjami finansowymi. Ten artykuł szczegółowo omawia, czym jest szkolenie ze stosowania środków ochrony roślin, kto musi je ukończyć, ile kosztuje i jak wygląda w praktyce.
Czym jest kurs chemizacyjny na opryskiwacz?
Kurs na opryskiwacz, oficjalnie nazywany szkoleniem w zakresie stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym, to obowiązkowe przeszkolenie wymagane przez Ustawę z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin. Potocznie rolnicy określają go jako kurs chemizacyjny. Szkolenie dotyczy „Stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym z wyłączeniem sprzętu montowanego na pojazdach szynowych oraz innego sprzętu”.
Program kursu obejmuje zarówno teorię, jak i praktykę. Omawiane są zagadnienia związane z przepisami prawnymi, zasadami integrowanej ochrony roślin, budową i konserwacją opryskiwaczy, a także techniką wykonywania zabiegów. Szkolenie kończy się egzaminem wewnętrznym sprawdzającym zdobytą wiedzę. Po zdaniu egzaminu uczestnik otrzymuje oficjalne zaświadczenie państwowe, zgodne z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które jest ważne przez 5 lat.
Kto musi ukończyć szkolenie chemizacyjne?
Obowiązek ukończenia kursu dotyczy szerokiej grupy osób, które w swojej działalności zawodowej mają kontakt ze środkami ochrony roślin przeznaczonymi dla użytkowników profesjonalnych. Innymi słowy, każda osoba profesjonalnie stosująca środki ochrony roślin musi posiadać aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, co wynika bezpośrednio z Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. Dokument ten powinien być okazywany również przy zakupie środków ochrony roślin.
Uprawnienia do stosowania środków ochrony roślin nie są wymagane od osób, które kupują preparaty w małych opakowaniach do użytku amatorskiego (np. na balkonie czy na działce rekreacyjnej).
Rodzaje szkoleń: podstawowe i uzupełniające
Szkolenia chemizacyjne dzielą się na dwa typy:
- Szkolenie podstawowe: Jest przeznaczone dla osób, które nigdy wcześniej nie odbyły takiego kursu i nie posiadają jeszcze zaświadczenia. Trwa 2 dni (łącznie 14 godzin zajęć, w tym 3,5 godziny praktyki).
- Szkolenie uzupełniające: To forma dedykowana rolnikom, którzy już posiadają uprawnienia, ale ich zaświadczenie traci ważność lub już wygasło. Szkolenie uzupełniające to odświeżenie uprawnień co 5 lat. Jest krótsze od podstawowego - trwa zazwyczaj 1 dzień (4 godziny zajęć, w tym 1,5 godziny praktyki) i jest tańsze. Kończy się egzaminem wewnętrznym i wydaniem nowego zaświadczenia, ważnego na kolejne 5 lat.
Program szkolenia i zajęcia praktyczne
Blok wykładowy obejmuje kluczowe zagadnienia, które każdy użytkownik profesjonalnych środków ochrony roślin powinien znać. Program obejmuje zagadnienia związane z:
- Budową i konserwacją opryskiwaczy.
- Zasadami prawidłowego wykonywania zabiegów.
- Bezpieczeństwem i higieną pracy.
- Przepisami prawnymi dotyczącymi stosowania środków ochrony roślin.
- Zasadami integrowanej ochrony roślin (IPM), która polega na łączeniu metod biologicznych, agrotechnicznych, fizycznych i chemicznych w celu ograniczenia stosowania preparatów chemicznych do niezbędnego minimum, uwzględniając organizmy pożyteczne. Program szkolenia w 2026 roku kładzie ogromny nacisk na integrowaną ochronę roślin oraz nowe wymogi unijne dotyczące ograniczania znoszenia cieczy.
Zajęcia praktyczne odbywają się na placu manewrowym z wykorzystaniem opryskiwacza ciągnikowego. Jednym z kluczowych tematów poruszanych podczas tej części kursu jest prawidłowa kalibracja opryskiwacza. Polega ona na dokładnym ustawieniu parametrów pracy opryskiwacza tak, aby na każdy hektar pola trafiała precyzyjnie obliczona ilość cieczy roboczej. Ćwiczenia obejmują również sprawdzanie stanu technicznego rozpylaczy oraz prawidłową technikę wykonywania zabiegów. Sprzęt do zajęć praktycznych zazwyczaj zapewnia organizator szkolenia.
ALBUZ kalibracja opryskiwacza polowego
Koszty i organizatorzy szkoleń
Koszty kursów chemizacyjnych są zróżnicowane i zależą przede wszystkim od organizatora, regionu oraz liczby uczestników w grupie. Ceny szkoleń chemizacyjnych w Polsce są zróżnicowane. W cenę zazwyczaj wliczone są materiały szkoleniowe, zajęcia praktyczne z opryskiwaczem, egzamin wewnętrzny oraz wydanie oficjalnego zaświadczenia państwowego.
Przykładowe ceny:
- W Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Lubaniu koszt szkolenia podstawowego waha się od 200 do 520 zł, a jego ostateczna cena jest uzależniona od liczby uczestników.
- Szkolenia podstawowe kosztują od 190 do 570 zł, przy czym w praktyce większość kursów organizowanych przez Ośrodki Doradztwa Rolniczego mieści się w przedziale 200-250 zł.
- W przypadku szkoleń uzupełniających ceny wahają się od 130 do nawet 500 zł, choć najwyższe stawki dotyczą sytuacji wyjątkowych, gdy kurs organizowany jest dla bardzo małej grupy.
- Niektóre firmy szkoleniowe oferują szkolenie podstawowe za około 499 zł za osobę, a szkolenie uzupełniające (odnowienie uprawnień) za około 349 zł za osobę.
Na rynku działa wielu organizatorów kursów chemizacyjnych, w tym:
- Ośrodki Doradztwa Rolniczego (ODR): Są to najbardziej popularne instytucje, do których rolnicy zgłaszają się na kurs chemizacyjny. Prowadzą zapisy na kursy uzupełniające i podstawowe.
- Inne instytucje, np. Ośrodek Doskonalenia KADR SIMP.
- Prywatne firmy szkoleniowe.
Szkolenie mogą prowadzić wyłącznie podmioty wpisane do rejestru Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN). Listę podmiotów uprawnionych do prowadzenia szkoleń można znaleźć na stronie Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Po wybraniu z listy lub mapy interesującego nas województwa, pojawi się hiperłącze np. "Rejestry prowadzone przez WIORiN w Warszawie" dla województwa mazowieckiego.
Z pewnością należy bacznie zwracać uwagę na tzw. "super oferty" z portali ogłoszeniowych oferujące certyfikat w 15 minut bez nauki. PIORiN regularnie kontroluje bazy wydanych zaświadczeń. Jeśli certyfikat nie znajdzie się w systemie, przy kontroli krzyżowej w ARiMR można stracić część dopłat bezpośrednich. Dlatego trzeba wybierać tylko certyfikowane ośrodki.
Ograniczenia szkoleń online
Pytanie o kursy online wraca jak bumerang, jednak odpowiedź nie jest jednoznaczna. Część teoretyczna kursu chemizacyjnego może być realizowana z wykorzystaniem metod zdalnych, jednak całe szkolenie w trybie online ukończyć się nie da. Wynika to wprost z przepisów: program szkolenia ze stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym obejmuje obowiązkowe zajęcia praktyczne z opryskiwaczem (3,5 godziny w kursie podstawowym i 1,5 godziny w szkoleniu uzupełniającym), których nie da się przeprowadzić przez internet. Ćwiczenia z kalibracji sprzętu, sprawdzania stanu technicznego rozpylaczy czy prawidłowej techniki wykonywania zabiegu wymagają fizycznego kontaktu z opryskiwaczem pod okiem instruktora.
Dlatego nawet jeśli natrafisz na ofertę „kursu na opryskiwacz online”, upewnij się, że obejmuje ona również stacjonarną część praktyczną zakończoną egzaminem - w przeciwnym razie zaświadczenie wydane po takim szkoleniu może nie spełniać wymogów Rozporządzenia MRiRW i nie zostanie uznane przez PIORiN. Trzeba również wziąć pod uwagę fakt, że nie każda firma z Internetu ma prawo do wydawania certyfikatów.
Konsekwencje braku uprawnień
Stosowanie środków ochrony roślin bez ważnego zaświadczenia to wykroczenie, które podczas kontroli ze strony Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) wiąże się z realnymi konsekwencjami finansowymi. Oprócz kar za brak zaświadczenia, rolnik bez aktualnych uprawnień nie ma prawa legalnie kupować preparatów przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych.
Dodatkowe ważne informacje
Egzamin końcowy
Egzamin wewnętrzny ma formę testu wiedzy i składa się zazwyczaj z 20 pytań. Aby zaliczyć kurs, trzeba poprawnie odpowiedzieć na co najmniej 14 z nich.
Badanie techniczne opryskiwacza
Warto pamiętać, że oprócz zaświadczenia o ukończeniu szkolenia chemizacyjnego, każdy opryskiwacz używany w gospodarstwie musi posiadać aktualne badanie sprawności technicznej (tzw. atest opryskiwacza). Kurs na opryskiwacz i badanie techniczne sprzętu to dwa oddzielne wymogi prawne - jeden dotyczy kwalifikacji operatora (zaświadczenie ważne 5 lat), drugi sprawności maszyny (atest ważny 3 lata).
Kiedy zapisać się na szkolenie?
Najlepszym momentem na zapisanie się na szkolenie chemizacyjne jest okres jesienny lub zimowy - na kilka miesięcy przed rozpoczęciem sezonu. Jeśli Twoje zaświadczenie traci ważność w ciągu najbliższych miesięcy, nie zwlekaj - zapisz się na szkolenie uzupełniające z wyprzedzeniem. Nie czekaj na ostatnią chwilę przed sezonem.
tags: #kurs #chemizacji #opryskiwacz #czestochowa