Hydrauliczne listwy tnące i systemy hydrauliczne w ciągnikach rolniczych

Współczesne rolnictwo wymaga precyzyjnych i wydajnych rozwiązań, a hydrauliczne listwy tnące oraz zaawansowane układy hydrauliczne w ciągnikach odgrywają w tym kluczową rolę. Umożliwiają one efektywne wykonywanie prac związanych z przycinaniem drzew, zbiorami czy też obsługą innych maszyn rolniczych. Artykuł przedstawia charakterystykę hydraulicznych listew tnących oraz szczegółowe informacje na temat systemów hydraulicznych ciągników.

Hydrauliczne listwy tnące do cięcia i zbioru

Hydrauliczne listwy tnące to specjalistyczne maszyny rolnicze przeznaczone do mechanicznego cięcia gałęzi drzew i krzewów, a także do zbioru niektórych upraw, np. rzepaku. Charakteryzują się wysoką precyzją i efektywnością działania.

Listwy tnące FAMA CKP - system nożowo-palcowy

Jednym z przykładów takich urządzeń jest listwa tnąca FAMA CKP, której elementem roboczym są listwy tnące z systemem nożowo-palcowym. Dzięki zastosowaniu tego systemu wszystkie gałęzie są cięte równo, dokładnie i bez niepotrzebnych szarpnięć drzew. Maszyna ta jest zdolna do cięcia gałęzi o średnicy do 5 cm.

Urządzenie składa się z ramy głównej z zamocowanymi listwami tnącymi. Całość mocowana jest z przodu do ramy ciągnika lub na przednim podnośniku TUZ. Model CKP może być wyposażony w:

• 2 listwy pionowe regulowane niezależnie o szerokości roboczej 89 i 225 cm,
• górną listwę 86/116/150 cm,
• dolną listwę 50/70/85 cm,
• maksymalnie 4 listwy do wycinania tzw. okien doświetlających 40 cm.

Funkcje ramy nośnej, takie jak podnoszenie, opuszczanie, pochył i przesuw boczny, a także poszczególnych listw tnących (regulacja kąta nachylenia, składanie) są regulowane hydraulicznie z kabiny ciągnika za pomocą joysticka elektrohydraulicznego. Bardzo przydatnym rozwiązaniem jest system automatycznego omijania przeszkód w rzędach drzew. Dzięki niemu listwa górna po napotkaniu na przykład wysoki słup konstrukcji przeciwgradowej uchyla się automatycznie w bok, a po ominięciu powraca w swoje pierwotne położenie.

Listwa tnąca FAMA CKP 2BV może współpracować już z ciągnikiem o mocy 40 KM, ponieważ seryjnie wyposażona jest w niezależny układ własnej hydrauliki. Składa się on z pompy hydraulicznej napędzanej WOM ciągnika, zbiornika oleju i chłodnicy olejowej. Zestaw zaczepiany jest na tylny TUZ ciągnika. Takie wyposażenie umożliwia wszechstronne wykorzystanie maszyny, między innymi do celów usługowych. Główna rama nośna listw tnących CKP jest uniwersalna.

Piły tarczowe FAMA CKD 400 - cięcie precyzyjne

Włoska firma FAMA specjalizuje się również w konstruowaniu i produkcji pił tarczowych do cięcia mechanicznego drzew. Produkty te charakteryzują się precyzyjnym i solidnym wykonaniem, przemyślanymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi oraz dużą funkcjonalnością. Elementem roboczym CKD 400 są ramiona z zawieszonymi specjalnymi piłami tarczowymi. Każda z tarcz o średnicy 400 mm jest wykonana z wytrzymałego stopu stali, a jej zęby zakończone spiekanym węglikiem - widią. Dzięki temu maszyna tnie gałęzie o średnicy 10 cm, a wszystkie cięcia są równe i dokładne, bez niepotrzebnych szarpnięć drzew.

Piły tarczowe FAMA zbudowane są z ramy głównej i ramion roboczych z zamocowanymi tarczami tnącymi. Całość mocowana jest z przodu ciągnika lub na przednim podnośniku TUZ. Funkcje ramy nośnej (podnoszenie, opuszczanie, pochył i przesuw boczny) oraz poszczególnych listw tnących (regulacja kąta nachylenia, składanie) są regulowane hydraulicznie z kabiny ciągnika za pomocą joysticka elektrohydraulicznego. Podobnie jak w przypadku CKP, piły tarczowe FAMA CKD 400 mogą współpracować z ciągnikiem o mocy 40 KM, ponieważ seryjnie wyposażone są w niezależny układ własnej hydrauliki, składający się z pompy hydraulicznej napędzanej WOM ciągnika, zbiornika oleju i chłodnicy olejowej. Główna rama nośna pił CKD 400 jest uniwersalna.

Zalecenia dotyczące cięcia mechanicznego drzew

Według zaleceń wielu specjalistów w zakresie cięcia mechanicznego drzew, w 1. roku wykonuje się dwa zabiegi: wczesną wiosną oraz w fazie 6-8 liści. W drugim roku formowania owoconośnej ściany doradcy zalecają cięcie w fazie różowego pąka, natomiast w 3. roku - po zbiorze owoców.

Boczne listwy tnące do zbioru rzepaku

Innym typem listwy hydraulicznej jest listwa tnąca boczna hydrauliczna, przeznaczona do zbioru rzepaku. Jest to szybkobieżna kosa boczna wyposażona w kosę z 18 nożykami wykonanymi ze stali odpuszczanej. Posiada wbudowany układ hydrauliczny oraz podwójny system cięcia. Może być montowana zarówno z prawej, jak i z lewej strony kombajnu, a także do samego hedera. Charakteryzuje się prostą konstrukcją, wydajnością, długą trwałością i doskonałą linią cięcia rzepaku, a także łatwością montażu. Ważne jest, aby nie przekraczać maksymalnego przepływu 20 l/min.

Układy hydrauliczne w ciągnikach rolniczych

Prawidłowe skonfigurowanie układu hydraulicznego w ciągniku ma kluczowe znaczenie dla wydajnej pracy maszyn towarzyszących. Układ hydrauliczny umożliwia zasilanie części maszyn, które wykorzystują moc hydrauliczną, jak na przykład siłowniki lub silniki hydrauliczne.

Trójpunktowy układ zawieszenia (TUZ)

Każdy ciągnik rolniczy jest wyposażony w trójpunktowy układ zawieszenia, w skrócie TUZ. Znajduje się on z tyłu traktora i służy do mocowania rozmaitych maszyn rolniczych. Niektóre ciągniki, zwłaszcza większe i o dużej mocy silnika, mogą posiadać analogiczny układ także z przodu. TUZ składa się z dwóch ramion dolnych oraz łącznika górnego. Ramiona mogą być podnoszone za pomocą układu hydraulicznego, natomiast łączniki najczęściej ustawiane są ręcznie. Działanie trójpunktowego układu zawieszenia TUZ najczęściej obejmuje podnoszenie i opuszczanie zawieszonej maszyny za pomocą dolnych ramion. Łącznik górny stabilizuje zamocowane urządzenie w taki sposób, by jego pozycja w trakcie pracy była w miarę możliwości pozioma.

Hydrauliczny łącznik górny

Nie zawsze można osiągnąć idealnie poziomą pozycję maszyny, gdy łącznik górny zawiera jedynie mechaniczne pokrętło do zmiany jego długości. Praca wymaga wtedy od rolnika regularnego opuszczania kabiny i skracania lub wydłużania łącznika. Większe ciągniki rolnicze, oprócz przedniego TUZ-a, często wyposażone są też fabrycznie w łącznik górny hydrauliczny. Steruje się nim za pomocą rozdzielacza hydrauliki, co pozwala na wykonywanie tej czynności bez wysiłku i wysiadania z traktora. Konstrukcja łącznika górnego obejmuje siłownik podwójnego działania, a także węże hydrauliczne z wtyczką, które podłączane są do dodatkowych wyjść z tyłu pojazdu. Lista maszyn rolniczych kompatybilnych z takim systemem jest nawet dłuższa niż przy posiadaniu TUZ-a ze zwykłym łącznikiem górnym, ponieważ w przypadku tego ostatniego ograniczeniem często jest siła nośna. Aby zamontować urządzenie do traktora, wystarczy zainstalować je w miejscu mocowania tradycyjnego łącznika, a następnie wpiąć węże do dodatkowych wyjść hydraulicznych (które normalnie służą np. do kiprowania przyczepy). Jeżeli zestaw łącznika górnego obejmuje również automatyczną blokadę z zaworem podwójnym, należy także wpiąć ją do obwodu hydraulicznego. Instalacja jest prosta i nie wymaga specjalistycznych narzędzi.

Typy układów hydraulicznych: otwarty i zamknięty

We współczesnych ciągnikach wyróżniamy dwa podstawowe układy hydrauliczne:

• Układ otwarty (OC) bazuje na pompie zębatej o stałym wydatku.
• Układ zamknięty (LS) wykorzystuje pompę osiowo-tłoczkową ze zmiennym wydatkiem.

Istnieje mit, że układ LS jest szybszy od OC. Przy tym samym sprzęcie założonym do identycznego traktora pompy miałyby podobny wydatek i szybkość pracy. W układzie otwartym z pompą hydrauliczną o stałym wydatku, wydajność pompy jest taka sama na jeden obrót pompy, co oznacza, że im większe są obroty silnika, tym większy jest wydatek pompy. Maksymalny wydatek osiągany jest przy nominalnych obrotach silnika spalinowego. Pompa typu LS będzie pracować bardzo podobnie. Chociaż pompa LS ma zmienny wydatek, regulacja tego rodzaju pomp odbywa się tylko w zakresie ograniczenia wydatku. Może to dać zmniejszenie zużycia paliwa, ale nie zwiększenie wydajności. Jeśli wydatki pomp przewyższają 110 l/min, zazwyczaj montuje się pompy typu LS.

System Power Beyond

System Power Beyond przydaje się przy maszynach wymagających stałego przepływu oleju. Tego rodzaju sprzęt może zostać podpięty również do ciągnika z pompą zębatą (OC), wówczas będą wykorzystywane dwa przewody (jeden podaje olej, drugi go odbiera). Jeśli będziemy dysponować ciągnikiem wyposażonym w pompę o zmiennym wydatku (LS), do dwóch przewodów dojdzie trzeci, tzw. sterujący. Wówczas traktorzysta nie załącza stałego przepływu, bowiem maszyna wykorzystująca system Power Beyond (w przypadku ciągników Claas będzie to np. przyczepa Cargos) wyśle informację (spadek ciśnienia na przewodzie sterującym) o otwieraniu klapy. Po podniesieniu klapy maszyna wyśle informację, że zapotrzebowanie na olej zmalało i przejdzie w stan oczekiwania.

Zawory hydrauliczne i ich sterowanie

W ciągnikach występują zawory sterowane mechanicznie i elektrohydraulicznie. Zawory elektrohydrauliczne są dla operatora bardziej praktyczne i łatwiejsze w obsłudze.

Zawory mechaniczne vs. elektrohydrauliczne

Kolejną, ważniejszą funkcją zaworów elektrohydraulicznych jest możliwość ich programowania do systemu zarządzania narzędziem, np. na uwrociach. W przypadku zaworów mechanicznych operator na końcu pola musi wykonać szereg czynności ręcznie, takich jak zmiana biegu roboczego, podniesienie pługa poprzez podniesienie TUZ, wyłączenie blokady mechanizmu różnicowego, zmiana prędkości obrotowej silnika, obrót pługa. Następnie po wykonaniu uwrocia należy wykonać kolejne czynności. W przypadku hydrauliki sterowanej elektrohydrauliczne, możemy zaprogramować tego rodzaju czynności pod dwoma przyciskami, a ciągnik wykona je za nas, co korzystnie wpływa nie tylko na komfort pracy, ale także na jej czas. Do korzyści mogą dochodzić także bardziej zaawansowane funkcje, zależne od producenta.

Funkcje zaworów hydraulicznych

• Ciągły przepływ i "kick out": W przypadku zaworów mechanicznych, ciągły przepływ oleju może być realizowany poprzez blokadę dźwigni w pozycji wydatku lub przez system samoczynnego odblokowania po osiągnięciu wysokiego ciśnienia (tzw. „kick out”). Dźwignia sterująca pozostanie w położeniu wydatku do momentu, aż zadana czynność zostanie zakończona (siłownik osiągnie skrajną pozycję) lub operator przesunie dźwignię. W przypadku zaworów sterowanych elektronicznie operator określa czas działania przepływu po dotknięciu przycisku.
• Regulacja obrotów silnika hydraulicznego: W przypadku pracy z silnikiem hydraulicznym, konieczne może być ustalenie jego obrotów za pomocą wydatku oleju hydraulicznego. W ciągniku Claas odbywa się to poprzez pokrętło regulacyjne znajdujące się bezpośrednio na zaworze hydraulicznym.
• Pozycja pływająca: Zawory sterowane mechanicznie mogą być wyposażone w pozycję pływającą. Oznacza to, że obydwa złącza jednego gniazda hydraulicznego są otwarte i połączone ze sobą, a siłownik może swobodnie się poruszać. Jest to przydatne w przypadku maszyn, które mają kopiować teren (np. kosiarki), a także podczas podłączania i odłączania przewodów hydraulicznych, gdyż załączenie pozycji pływającej powoduje spadek ciśnienia.
• Luzowanie ciśnienia: W przypadku, gdy zawory hydrauliczne nie posiadają pozycji pływającej, konieczne jest zgaszenie ciągnika, a następnie poruszanie dźwignią w celu zluzowania ciśnienia hydraulicznego. Przydatnym rozwiązaniem, dostępnym np. w Claas Arion 500 i wyższych seriach, jest system luzowania ciśnienia za pomocą dźwigni umieszczonych bezpośrednio na złączach hydraulicznych.

Budowa rozdzielaczy hydraulicznych

Budowa rozdzielaczy hydraulicznych, a dokładnie ich suwaków, oparta jest na przekryciu ujemnym (różnica między szerokością suwaka a kanałem hydraulicznym). Ma to ogromną zaletę, że w momencie przesterowania, czyli załączenia zaworu hydraulicznego lub zmiany kierunku przepływu oleju, nie następuje gwałtowny skok ciśnienia i nie powstają uderzenia hydrauliczne. Takie rozwiązanie chroni zarówno pompę, jak i maszynę. Ma jednak jedną wadę, polegającą na delikatnym upuszczaniu ciśnienia hydraulicznego. Dlatego niektóre zawory dostarczane są jako bezprzeciekowe (tzw. „zero leakage”), dla maszyn, które wymagają stałej pozycji, np. zawory do ładowacza czołowego.

Prezentowane układy i systemy hydrauliki mogą się różnić w zależności od marki ciągnika, producenci mają swoje rozwiązania, które różnią się detalami.

Akcesoria i części zamienne

Oprócz listew tnących, istnieją również inne akcesoria hydrauliczne do ciągników, takie jak gumowa listwa do pługu hydraulicznego. Może być ona używana z hydraulicznie regulowanym pługiem śnieżnym i pomaga chronić asfaltowe ścieżki i chodniki przed uszkodzeniem. Kompatybilne są z niektórymi modelami front mowers, np. Park Pro 900 AWX.

Części zamienne do listew hydraulicznych

Dostępne są oryginalne części zamienne, takie jak listwa tnąca hydrauliczna, prawa, o numerze kat. 70051848A, przeznaczona do ciągnika lub maszyny rolniczej. Precyzyjne wykonanie zgodne ze specyfikacją OEM zapewnia niezawodną pracę w warunkach polowych. Podobnie listwa tnąca boczna hydrauliczna, lewa, numer części: 70051849A, jest przeznaczona do zbioru rzepaku. Przed zamówieniem części zaleca się podanie modelu ciągnika/maszyny w celu potwierdzenia zgodności. Oryginalne części należy montować zgodnie z instrukcją serwisową, a regularny przegląd i wymiana zużytych elementów przed sezonem są kluczowe dla uniknięcia awarii.

Sygnały, które wskazują na konieczność wymiany elementu, to nadmierny hałas, wibracje, wycieki, pogorszona wydajność lub widoczne mechaniczne uszkodzenie. Nie należy odkładać wymiany, ponieważ zużyty element przyspiesza zużycie sąsiednich podzespołów. Zastosowanie zamiennika o potwierdzonych parametrach technicznych jest dopuszczalne.

tags: #listwa #hydrauliczna #ciagnik