FS Lublin to samochód osobowo-dostawczy klasy średniej, którego historia produkcji jest złożona i obejmuje wiele marek oraz okresów. Początkowo produkowany był przez polskie przedsiębiorstwo FS (dawniej FSO) w latach 1993-1998. Następnie, w latach 1998-2001, pojazd ten powstawał pod południowokoreańską marką Daewoo jako Daewoo Lublin. Kolejne etapy produkcji obejmowały polskie przedsiębiorstwo Andoria jako Andoria Lublin (2001-2003), brytyjsko-rosyjską markę Intrall jako Intrall Lublin (2003-2007), polską markę DZT jako DZT Pasagon (2011-2012) oraz polską markę Honker jako Honker Cargo (lub Van) w latach 2012-2013.
Samochód dostawczy Lublin, z uwagi na swoją wszechstronność, świetnie sprawdzał się do przewozu niedużych ładunków i występował w wielu odmianach nadwozia, w tym jako wywrotka. Był on konkurencją dla popularnego wówczas Żuka.
Geneza i Faza Prototypowa
Pod koniec lat 70. i przez całe lata 80. XX wieku, w lubelskiej fabryce, a także we współpracy z ZSD w Nysie, powstawały zunifikowane prototypy samochodów dostawczych. Charakteryzowały się one dość nowoczesną na ówczesne czasy sylwetką i dużym podobieństwem do seryjnie produkowanego później Lublina. Prace te miały na celu stworzenie następcy dla przestarzałego już Żuka oraz Nysy. Efektem tych działań były m.in. prototypy Lublin 25 i 35 oraz Nysa 321, 25 i 325, w tym egzemplarz z napędem na cztery koła. Z nieznanych powodów produkcji tych pojazdów nie uruchomiono, prawdopodobnie z przyczyn politycznych. W 1974 roku w fabryce Andoria z Andrychowa rozpoczęto konstruowanie zupełnie nowego silnika wysokoprężnego polskiej konstrukcji, który był testowany w brytyjskim instytucie badawczym Ricardo w 1976 i 1979 roku.
Początek Produkcji: FS Lublin 33 (1993-1998)
15 października 1993 roku rozpoczęto rozruch linii produkcyjnych modelu Lublin 33. Pojazd ten, wyposażony w silnik 4C90 o mocy 72 KM, z czasem zastąpił Żuka. Początkowo do produkcji wprowadzono jedynie podwozie z różnymi rodzajami zabudowy, takimi jak skrzynia ładunkowa, kontener oraz nadwozie typu furgon z laminatu. Wśród tych zabudów mogły znajdować się również wersje wywrotka, co wskazuje na uniwersalność platformy. Od 1996 roku do oferty dołączyły turbodoładowane silniki 4CT90 o mocy podwyższonej do 90 KM oraz benzynowy 2.0 MPFI o mocy 105 KM koncernu General Motors, choć wyprodukowano niewielką liczbę aut z tym silnikiem.
Modernizacje i Nowe Wersje (1997-2001)
Lublin II
W 1997 roku rozpoczęto produkcję znacznie zmodernizowanego modelu Lublin II. Wprowadzono w nim szereg ulepszeń technicznych, w tym nową skrzynię biegów, wspomaganie układu kierowniczego oraz hamulce tarczowe na przedniej osi. Zmianom uległ również wygląd zewnętrzny i wewnętrzny - pojawiła się inna atrapa wlotu powietrza, nowa deska rozdzielcza, wzorowana na tej z Polonezów serii Plus, oraz kierownica od Poloneza z napisem DMP, a także wiele innych mniejszych modyfikacji. W latach 1996-2001 montaż Lublinów odbywał się także w rumuńskich zakładach Daewoo Automobile Romania w Krajowej.
Lublin 3
W 1999 roku na rynek trafił zmodernizowany Lublin 3. W nadwoziu wprowadzono niewielkie zmiany stylistyczne, w tym nowe lampy kierunkowskazów i świateł postojowych, zamontowane w narożnikach nadwozia. Ten model samochodu dostawczego różnił się od swoich poprzedników również nową skrzynią biegów firmy Kia oraz nowym wałem napędowym.
Zmiany Właścicieli i Kontynuacja Produkcji (2001-2007)
Po ogłoszeniu upadłości fabryki jesienią 2001 roku, prawa do produkcji przejęła fabryka silników Andoria z Andrychowa, która wiosną 2002 roku wznowiła produkcję Lublinów. Pod koniec 2003 roku prawa te przejęła spółka Intrall Polska, uruchamiając ponownie produkcję z początkiem 2004 roku.
Intrall Lublin 3Mi
W 2005 roku wprowadzono zmodernizowanego Lublina 3Mi, który przez krótki okres był również oferowany w Niemczech pod nazwą Intrall L3. Nowy model otrzymał zmienioną atrapę wlotu powietrza z okrągłymi lampami. W wersji furgon pojawiły się nowe tylne lampy kierunkowskazów i świateł stop, rozmieszczone podobnie jak w Żuku. Do oferty dołączył również silnik 2,8 l Iveco 8140.43S o mocy 125 KM. W 2006 roku silnik 4CT90 został zastąpiony jednostką 4CTi90, wyposażoną w intercooler i o mocy podwyższonej do 102 KM. Od 2004 roku odbywał się montaż Lublinów 3Mi w systemie SKD w zakładach Unison we wsi Obczak pod Mińskiem. W grudniu 2007 roku produkcja została ostatecznie wstrzymana z powodu upadłości Intralla.
Dalsze Próby i Zakończenie Ery Lublina (2010-2013)
Oprócz prac nad wdrożeniem do produkcji samochodu terenowego Honker, przystąpiono do modernizacji modelu Intrall Lublin. Rezultatem tych działań był samochód DZT Pasagon, w którym wprowadzono zmiany mające na celu dostosowanie pojazdu do nowych norm technicznych oraz odświeżenie stylizacji nadwozia. Powiększono komorę silnika oraz całkowicie zmieniono przednią część nadwozia. Pasagon został po raz pierwszy przedstawiony w sierpniu 2010 roku, a oficjalna prezentacja odbyła się 16 września 2010 roku na terenie zakładu produkcyjnego. Produkcję seryjną rozpoczęto 3 stycznia 2011 roku.
Do napędu pojazdu zastosowano 4-cylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny typu Andoria ADCR o pojemności skokowej 2636 cm³, mocy 85 kW (115 KM) i maksymalnym momencie obrotowym 250 Nm, wyposażony we wtrysk Common Rail. Początkowo silnik spełniał normę czystości spalin Euro 4, a od maja 2011 roku również Euro 5. Jednostka napędowa zblokowana została z 5-biegową manualną skrzynią biegów, poprzez którą napęd przekazywany był na tylne koła. Zawieszenie pojazdu stanowiła sztywna belka przednia oraz tylny most napędowy, oparte na podłużnych resorach piórowych i amortyzatorach hydraulicznych.
We wrześniu 2012 roku po raz ostatni zmieniono nazwę pojazdu z DZT Pasagon na Honker Van, a następnie na Honker Cargo. Do końca tego samego miesiąca pod nową nazwą sprzedano 48 samochodów. Mimo przeprowadzonej modernizacji, większość egzemplarzy wyprodukowanych przez DZT, a potem FS Honker, została złożona z kabiną poprzedniego modelu, czyli Lublin 3Mi. Rok później, w 2013 roku, produkcja samochodu osobowo-dostawczego po 20 latach, wielu nazwach oraz zmieniających się przedsiębiorstwach, została ostatecznie zakończona bez następcy. Łącznie w latach 2011-2013 powstało około 150 samochodów dostawczych, z czego 20 z nowym przodem.
Niezapomniany Lublin - film dokumentalny o Lublinie (amatorski)
Charakterystyka i Współczesne Odsłony
Samochód dostawczy Lublin występował w wielu odmianach nadwozia, co świadczyło o jego wszechstronności. Wśród modeli tego samochodu można było znaleźć Lubliny z nadwoziem furgonowym, skrzyniowym (w tym jako wywrotka), a także w odmianach towos, mikrobus czy kombi. Pojazd ten posiadał 4- lub 5-biegową skrzynię biegów. W 2017 roku przedsiębiorstwo Ursus S.A. zaprezentowało dwa prototypy nowych samochodów dostawczych o pojemności do 3,5 tony pod nazwą Ursus Elvi. Egzemplarz w wersji oszczędnościowej wykorzystywał kabinę i podwozie z Lublina, jednak ze względu na kłopoty finansowe przedsiębiorstwa i utratę dofinansowania, projekt nie doszedł do skutku.