Sercem dobrze działającego silnika Yanmar jest starannie wyregulowany mechanizm zaworowy. Precyzyjna regulacja luzów zaworowych, szczególnie w silnikach Yanmar z rodziny 4TNE94-98, nie jest jedynie kwestią estetyki, lecz realnym sposobem na wydłużenie żywotności, zmniejszenie zużycia paliwa i zapewnienie pewnego rozruchu. Producent podaje bardzo wąskie tolerancje - 0,15-0,25 mm na zimnym silniku - oraz konkretne procedury ustawiania GMP (Górnego Martwego Punktu) i kolejności cylindrów.
Przygotowanie do regulacji luzów zaworowych
Przed przystąpieniem do regulacji luzów zaworowych należy przygotować silnik. Ważne jest, aby proces regulacji przeprowadzić na zimnym silniku. Producent w rozdziale pt. „Inspekcja i Regulacja” zaleca, aby dla takiego silnika wartości luzu wynosiły od 0,15 do 0,25 mm. Jest to wartość tzw. nominalna. Czasem można spotkać się z nieco większym zakresem podanym obok, tzw. naprawczym, czyli akceptowalnym, aczkolwiek już sugerującym zużycie.
Przed montażem prowadnice zaworów należy umieścić w zamrażarce na co najmniej dwadzieścia minut.
Proces regulacji luzów zaworowych
Ustawienie silnika w Górnym Martwym Punkcie (GMP)
Wyobraź sobie, że pracujesz nad wytrzymałym silnikiem Yanmar. Po zdjęciu pokrywy zaworowej, należy ustawić silnik tak, aby na pierwszym cylindrze znaleźć się w punkcie CTDC (compression top dead center), co odpowiada w polskim skrótowi GMP (górne martwe położenie). Tłok numer 1, punkt wyjścia, znajduje się po stronie koła zamachowego silnika. W tej pozycji można sprawdzić luz zarówno na zaworze dolotowym, jak i wylotowym.
Sprawdzanie luzu zaworowego
Zarówno zawór dolotowy, jak i wydechowy należy sprawdzić, gdy tłok znajduje się w górnym martwym punkcie (GMP) suwu sprężania. Korzystając z płytek szczelinomierza o grubości 0,2-0,3 mm, sprawdzamy, która z nich mieści się "na styk". Płytka nie może być luźna, ale nie należy jej też wciskać na siłę - ma wejść ciasno, lecz suwliwie.
Producent podaje moment dokręcenia nakrętki kontrującej dla silników rodziny 4TNE94-98 w zakresie 14,7-19,6 Nm.
Luz popychaczy (Yanmar)
Ważne wskazówki podczas regulacji
- Po dokręceniu nakrętki zabezpieczającej należy ponownie sprawdzić luz zaworowy, ponieważ ma on tendencję do nieznacznego zmniejszania się.
- Lepiej jest trzy razy zmierzyć wartość luzu i trzy razy doregulować niż przesadzić na starcie.
- Obrazy zawarte w instrukcji pomogą Ci na każdym etapie procesu. Wyraźnie pokazują, jak zamontować szczelinomierz, jak poluzować i dokręcić nakrętkę zabezpieczającą śruby zaworu oraz gdzie nałożyć olej.
Kolejność zapłonu i cylindrów
W przypadku silnika 3-cylindrowego należy przestrzegać kolejności zapłonu 1-3-2. W silniku 3-cylindrowym każdy zapłon następuje po każdych 240 stopniach obrotu wału korbowego. Skoro już znasz podstawową sekwencję, czas sprawdzić luz zaworowy. Po sprawdzeniu pierwszego cylindra, należy obrócić wał korbowy i zmierzyć następny cylinder, zgodnie z kolejnością zapłonu.
Uszczelki w silnikach Yanmar 3TNE78
Często w silnikach Yanmar 3TNE78, 3TNE78A, 4TNE78 stosowane są uszczelki pokrywy zaworowej, uszczelki głowicy silnika oraz zestawy uszczelek. Te silniki znajdują zastosowanie w branżach ogrodniczej, budowlanej, drogowej, leśnej, a także jako jednostki napędowe agregatów chłodniczych w autach ciężarowych.
W przypadku problemów z uszczelką głowicy, na przykład, gdy pojawiają się spaliny w układzie chłodzenia, a w zbiorniczku wyrównawczym występuje bulgotanie, należy dokładnie zbadać przyczynę. Przykładem może być sytuacja, gdzie stara uszczelka była metalowa i miała około 0.5 mm grubości. Wymiana uszczelki na taką samą, po wcześniejszym planowaniu głowicy i sprawdzeniu bloku pod kątem prostoliniowości, nie zawsze rozwiązuje problem, jeśli uszczelka była zbyt cienka lub nieodpowiednia do danego silnika. Mechanicy zwracają uwagę na to, że zbyt cienkie uszczelki mogą być problematyczne.
Nieliniowości w układach sterowania obrabiarek
Część mechaniczna wnosi do transmitancji układu otwartego cały szereg nieliniowości, do których należą: luzy w napędach posuwu, nieliniowy przebieg siły tarcia w funkcji prędkości oraz zmiana sztywności elementów mechanicznych napędu posuwu w funkcji siły obciążającej. Większość tych nieliniowości zmniejsza stabilność układu. Należy więc w miarę możliwości usunąć luzy w napędzie posuwu oraz wyeliminować siły tarcia niezależne od prędkości ruchu (tzw. suche tarcie).