Węże asenizacyjne: Kluczowe informacje o zastosowaniu i wyborze

Wprowadzenie do węży asenizacyjnych

Kategoria węży i przewodów związana przede wszystkim z jednym konkretnym zastosowaniem, czyli transport nieczystości. Pod względem składu, ewentualnym wykorzystaniem i sposobu postępowania z nimi, nieczystości z tych dwóch źródeł będą się różnić. Właśnie sposób obsługi i wykorzystanie mają decydujący wpływ na dobór odpowiednich węży i złączy montowanych na urządzeniach do nieczystości, zwanych ogólnie urządzeniami asenizacyjnymi.

Rodzaje nieczystości i ich wpływ na dobór węży

Szamba i ich zawartość

Najczęściej z urządzeniami asenizacyjnymi kojarzą nam się tzw. szambowozy, które są stosowane do opróżniania i obsługi bezodpływowych zbiorników na płynne odpady bytowe, zwane popularnie szambami. Zawartość szamba to zdecydowanie różnorodna mieszanka chemiczna, która przypomina swoistą "Tablicę Mendelejewa" odpadów. W jego wnętrzu skrywają się nie tylko liczne związki organiczne, ale także wirusy, bakterie oraz jaja robaków pasożytniczych.

Świadomość zawartości szamba pozwala unikać potencjalnego ryzyka i zagrożenia zdrowia dla użytkowników i osób obsługujących. Wiedza ta pozwala również na efektywne wykorzystanie możliwości związanych z utylizacją i właściwym transportem ścieków. W grupie dominujących składników takich ścieków poza wodą znajdują się przede wszystkim białka, węglowodany, tłuszcze i oleje. Jednocześnie w składzie nieorganicznym możemy wyróżnić azot, fosfor, jony oraz związki chloru i siarki, w tym trujący siarkowodór.

Szacuje się, że średnio ścieki zawierają około 60% substancji organicznych, które występują zarówno w formie rozpuszczonej w wodzie, jak również w postaci zawiesin i ciał stałych. Ta charakterystyczna mieszanka ma tendencję do zamętnienia, przybierając odcień szary lub lekko żółtawy, a także wydzielając specyficzny zapach. Mimo, że zapach świeżych ścieków bytowych nie jest zazwyczaj przyjemny, to zazwyczaj nie jest toksyczny dla zdrowia.

Głównymi zagrożeniami związanymi z pracą przy zbiornikach szamb są zatrucia i utonięcia. Zatrucia występują głównie z powodu niskiego poziomu tlenu wewnątrz zbiornika. Proces fermentacji, zachodzący w ściekach, usuwa tlen z przestrzeni wewnątrz zbiornika, wypełniając ją substancjami takimi jak siarkowodór, metan oraz dwutlenek węgla. Osoba, która wchodzi do takiego środowiska, na przykład w celu czyszczenia, narażona jest na utratę przytomności i potencjalnie śmierć. Co gorsza, odnotowano przypadki śmierci osób, które próbowały udzielić pomocy osobom znajdującym się wewnątrz zbiornika, gdyż również traciły przytomność wkrótce po wejściu. Obydwa te gazy są niebezpieczne również ze względu na ich właściwości palne. Spalanie mieszanki tych gazów z powietrzem zachodzi niezwykle szybko, co może prowadzić do eksplozji. Obszar, na który wpływa eksplozja, jest znacznie większy niż obszar, z którym pierwotnie związana jest mieszanka gazów. Warto pamiętać, że ścieki to nie tylko nieprzyjemny zapach, ale także mogą zawierać duże stężenia toksyn.

W latach 2008-2018 odnotowano aż 1116 interwencji strażaków w różnego rodzaju incydentach, które nie były pożarami, ale stanowiły inne lokalne zagrożenia. W wyniku tych zdarzeń niestety zginęło 72 osób, a 105 zostało rannych. To niezwykle ważne podkreślić, że prace związane z obsługą i konserwacją szamb wymagają nie tylko fachowego podejścia, ale również odpowiedniego wyposażenia oraz przestrzegania procedur bezpieczeństwa.

Toalety przenośne

Innym typem ścieków bytowych, jest zawartość bezodpływowych pojemników na nieczystości płynne, które są czasowo dostępne, np. podczas wydarzeń plenerowych, w trakcie prac budowlanych. Skład nieczystości, oraz ich obsługa, pomimo, iż jest podobne źródło, będą się różnić od tych, z którymi mamy do czynienia w szambach. Podstawową różnicą jest zastosowana specjalistyczna chemia, która ma redukować powstawanie gazów, przyspieszać rozkład fekaliów, przeciwdziałać powstawaniu osadów, złogów, redukować nieprzyjemny zapach i przeciwdziałać rozwojowi mikroorganizmów. Toalety przenośne, muszą być okresowo serwisowane i zazwyczaj takim serwisowaniem zajmują się firmy, które wynajmują całe urządzenia, właśnie jak wspomniany „TOI TOI”. Robią to na różne sposoby, albo wymieniając całe urządzenie w określonym czasie, albo wymieniając ich zawartość, dokładniej rzecz biorąc przepompowując chemię.

Do serwisowania takich toalet służą specjalistyczne, przystosowane do ciężkich warunków węże, wykonane z tego samego materiału, co właśnie toalety. W takich warunkach doskonale sprawdza się Polietylen, który charakteryzuje się wyższą niż wiele innych tworzyw sztucznych odpornością chemiczną.

Odpady z produkcji rolniczej i hodowlanej

Kolejną sferą kojarzącą się z asenizacją są odpady z produkcji rolniczej i hodowlanej, powstające z odchodów zwierząt hodowlanych, paszy, ściółki i środków dezynfekujących, które zawierają dużą ilość związków azotu i innych pierwiastków odpowiedzialnych za przyspieszenie rozwoju roślin uprawnych. Są one cenne, ze względu na ich właściwości wspomagające wzrost i rozwój roślin uprawnych, jako naturalny nawóz.

W zależności od systemu utrzymania zwierząt uzyskuje się różne formy odchodów. Obornik powstaje w wyniku chowu zwierząt na ściółce i jest to mieszanka ściółki, kału i resztek paszy. Jego składnikami są głównie azot, fosfor i potas. Obornik jest stosunkowo suchy i jest używany na polach jako nawóz organiczny, zwykle poprzez jego rozrzut na powierzchni ziemi.

Gnojowica to produkt chowu zwierząt bezściółkowego i jest to mieszanina kału, moczu, wody technologicznej i resztek paszy. Gnojowica jest stosunkowo płynna i jest również używana jako nawóz naturalny na polach.

Gnojówka natomiast to odciek z obornika, który jest nawozem jednostronnym. Jest prawie całkowicie pozbawiona fosforu, ale zawiera azot i potas, które są łatwo przyswajalne przez rośliny.

Wszystkie trzy formy odpadów rolniczych, są traktowane jako nawóz, a ich stosowanie i zalecenia dotyczące gospodarki nimi, podlega innym zaleceniom i przepisom niż odpadami bytowymi, i przemysłowymi.

Budowa i działanie wozu asenizacyjnego

Głównym i najbardziej widocznym elementem każdego wozu asenizacyjnego jest cylindryczny zbiornik, który pełni kluczową rolę w przechowywaniu, transporcie oraz rozprowadzaniu płynnego ładunku. W przypadku substancji takich jak gnojowica czy nieczystości bytowe, które często są przewożone w tego rodzaju pojazdach, istnieje ryzyko, że mogą one działać agresywnie chemicznie. Pokrywy - służą do zapewnienia dostępu do wnętrza zbiornika, co jest niezbędne np. Jednak należy pamiętać, że w zależności od przeznaczenia wozu asenizacyjnego, może on wyglądać inaczej. Najbardziej rozpowszechnione są urządzenia zwane popularnie szambowozami.

Charakterystyka i wymagania wobec węży asenizacyjnych

Węże do wywozu płynnych nieczystości bytowych

Warunki pracy węży stosowanych do wywozu płynnych nieczystości bytowych z przydomowych szamb są specyficzne. Głównym składnikiem takich nieczystości jest woda, a pozostałe substancje, które zanieczyszczają tę wodę, występują w stężeniach, które co prawda są szkodliwe dla środowiska naturalnego, czy zdrowia, ale zazwyczaj nie spowodują zniszczenia zanurzonych w niej węży.

Węże asenizacyjne produkuje się z dosyć odpornego na wiele substancji PVC. Oczywiście może dojść do sytuacji, gdy ktoś do szamba wleje żrące substancje, na które PVC nie jest odporne, jednak przypomnijmy sobie, iż szambo magazynuje nieczystości przez dłuższy czas i zachodzą w nim różne procesy fermentacyjne, nawet silnie żrący płyn z akumulatora zostanie rozwodniony na tyle, iż nie uszkodzi przewodu. Poza tym, przewód wbrew pozorom ma stosunkowo krótki czas kontaktu z nieczystościami.

Większy wpływ na odporność i żywotność węża mają warunki atmosferyczne oraz mechaniczny sposób ich obsługi. Uzależnione to jest od klimatu, pory roku, budowy szamba i jego otoczenia. Na właściwości mechaniczne PVC mają wpływ dodawane do niego dodatki, zwane plastyfikatorami, które będą decydować o tym, w jaki sposób wąż będzie się zachowywał w określonych temperaturach i warunkach. Warto zatem zwrócić uwagę, czy producent węża posiada własne laboratorium badawcze i własną produkcję materiałów, z których wykonane są węże, czyli czy stosuje własne granulaty.

Odporność na temperaturę

Najczęstszym problemem odnoszącym się do temperatury w przypadku węży asenizacyjnych, jest jego zachowanie na mrozie. Sama niska temperatura, węża nie zniszczy, ale spowoduje, że znacząco zmienią się jego parametry mechaniczne. Wąż taki w niskich temperaturach może się usztywnić, stać się kruchy i podatny na uszkodzenia mechaniczne. Z kolei wyższe temperatury mogą wystąpić latem, w pełnym słońcu, w sytuacji gdy węże będą wystawione na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Wnętrze zamkniętego auta, potrafi się rozgrzać w takich warunkach nawet do temperatury 70 °C, jednak na wolnej przestrzeni takie temperatury są nieosiągalne. Należy jednak pamiętać, iż każdy przedmiot, wystawiony na długotrwałe działanie promieni słonecznych, będzie ulegał stopniowej degradacji, wszystko zależne jest od powierzchni narażonej na taką ekspozycję, koloru i przede wszystkim czasu.

Wąż asenizacyjny pracuje zaledwie kilka minut, natomiast większość czasu, będzie przymocowany do szambowozu. Samo PVC w wyższych temperaturach zmienia swoje parametry fizyczne, nie zamienia się gwałtownie z ciała stałego w ciecz, lecz stopniowo mięknie, staje się bardziej rozciągliwy i zaczyna zmieniać kształt. Ta właściwość jest zaletą tego materiału i jednocześnie wadą, gdyż dzięki zjawisku mięknienia, udaje się z PVC wykonać dowolny kształt. Jednocześnie drobne zmiany kształtu z czasem, mogą spowodować, iż zmieni się grubość ścianki węża, czy kształt spirali, co spowoduje, iż jego odcinki podczas pracy będą bardziej narażone na uszkodzenia mechaniczne.

Podobnie jak na temperaturę kruszenia się PVC, na temperaturę mięknienia wpływ będą miały plastyfikatory.

Odporność na uszkodzenia mechaniczne

Największe zagrożenie dla żywotności węży asenizacyjnych stanowi jednak sposób, w jaki obchodzą się z nim operatorzy. Otoczenie i dostęp do zbiornika na odpady bytowe, bardzo często jest ograniczony zagospodarowaniem terenu przez właściciela posesji. Zdarza się, że nie ma możliwości ustawienia pojazdu blisko studzienki dostępowej i trzeba przewód rozciągnąć po twardym, silnie ściernym podłożu, takim jak asfalt, bruk, beton czy piasek. Nawet jeżeli wąż jest rozkładany po nawierzchni, która nie będzie go zarysowywać, np. trawniku, to wykończenia studzienek i otworów dostępowych do szamb, często wykonane są z metalowych obręczy, albo posiadają betonowe krawędzie. Materiałem, który stosuje się aby przeciwdziałać ścieraniu się powierzchni, jest poliuretan (PU), mieszaniny PVC/NBR, czy kauczuki syntetyczne takie jak np. SBR używane do wyrobu węży trudnościeralnych. Warto zatem zwrócić uwagę, czy określony wąż posiada na zewnątrz powłokę z takiego trudnościeralnego materiału, oraz czy spirala węża wystaje poza obręb ścianek tworząc dodatkową przestrzeń ochronną przed ścieraniem.

Elastyczność i waga

Nie bez znaczenia dla operatorów jest elastyczność węża, która będzie wpływała na możliwość operowania nim w warunkach ograniczonego dostępu do szamba. Parametr ten określa się poprzez promień gięcia węża, chociaż elastyczność jako taka, bardzo często jest odczuciem subiektywnym. Osoby obsługujące węże asenizacyjne, zwracają również uwagę na wagę przewodu, którym muszą operować. Zbyt duża waga takiego przewodu, może spowodować, iż jego obsługa będzie wymagała większej ilości osób, co w bardzo prosty sposób przełoży się na zwiększenie kosztów jego eksploatacji. Zbyt ciężki wąż, będzie częściej narażony na wleczenie po podłożu. Zbyt lekki, dla odmiany, nie będzie w stanie poradzić sobie z zasysaniem zawartości szamba, może wystąpić zjawisko tzw. kawitacji.

Bezpieczeństwo

Wspominaliśmy przy okazji omawiania składu chemicznego płynnych nieczystości bytowych, iż w otoczeniu zbiorników, na skutek fermentacji, znajdują się łatwopalne i toksyczne dla zdrowia gazy. Powoduje to, iż podczas opróżniania takich pojemników, ich otoczenie staje się strefą zagrożoną wybuchem.

Węże do zastosowań rolniczych

Trzeba zaznaczyć, iż węże asenizacyjne stosowane w rolnictwie, będą pracować w zgoła innych warunkach, niż te do obsługi szamb, a w związku z tym wymagania wobec nich będą inne. Węże asenizacyjne w rolnictwie wykorzystuje się przede wszystkim do aplikacji nawozów naturalnych, gnojówki i gnojowicy na polach uprawnych. W przeciwieństwie do wywozu nieczystości bytowych, nawożenie jest ściśle uzależnione od pory roku. Mało tego, terminy kiedy takiego nawożenia można dokonać są zamknięte określonymi przepisami. Warunki temperaturowe w jakich przyjdzie pracować wężom i przewodom są zatem dużo łagodniejsze.

Ustaliliśmy wcześniej, iż skład chemiczny gnojówki lub gnojowicy, nie ma większego wpływu na właściwości PVC. Chociaż oczywiście dla rolników ma zasadnicze znaczenie sposób jej pozyskania, gdyż w zależności od gatunku zwierząt, od których nawóz jest pozyskany, jego właściwości będą inne. Większy wpływ na żywotność węży, będzie miał sposób ich użytkowania, oraz oczywiście konserwacji. Ale uwaga! Węże asenizacyjne nie nadają się do transportu nawozów sztucznych! Przykładem takiego nawozu, szczególnie zjadliwego nie tylko dla węży, a bardzo popularnego w naszym kraju jest RSM (roztwór saletrzano-mocznikowy).

Materiały wykorzystywane do produkcji węży asenizacyjnych

Nowoczesne węże asenizacyjne są produkowane z materiałów takich jak:

• PVC (polichlorek winylu) - Jeden z najczęściej stosowanych materiałów. Węże z PVC są lekkie, elastyczne i odporne na większość chemikaliów, co czyni je idealnymi do transportu ścieków. Mają również dobrą odporność na ścieranie.
• SBR (kauczuk butadienowo-styrenowy) - Węże SBR cechują się dużą wytrzymałością na ścieranie i uszkodzenia mechaniczne, dobrą odpornością na działanie czynników atmosferycznych, a także są elastyczne i trwałe.
• PE (polietylen) - Węże z polietylenu wyróżniają się wysoką odpornością na chemikalia i warunki środowiskowe. Ponadto są lekkie i elastyczne, a także mają niską absorpcję wody, co minimalizuje ryzyko zanieczyszczeń.
• PU (poliuretan) - Węże poliuretanowe łączą w sobie wytrzymałość mechaniczną z wysoką odpornością na ścieranie.
• EPDM (kauczuk etylenowo-propylenowo-dienowy) - Syntetyczny kauczuk charakteryzujący się doskonałą odpornością na starzenie, promieniowanie UV, ozon, warunki atmosferyczne oraz szeroki zakres temperatur.

Wybór materiału zależy od specyfiki przewożonego medium, warunków pracy oraz wymagań aplikacji.

Kryteria wyboru odpowiedniego węża asenizacyjnego

Wybór odpowiedniego węża asenizacyjnego jest kluczowy dla zapewnienia efektywności pracy, bezpieczeństwa i trwałości sprzętu. Należy wziąć pod uwagę szereg czynników:

• Rozmiar: Zwróć uwagę na średnicę wewnętrzną i zewnętrzną węża oraz jego całkowitą długość, uwzględniając końcówki i tolerancje. Odpowiedni rozmiar zapewnia optymalny przepływ i minimalizuje ryzyko zatorów.
• Temperatura pracy: Ważne jest, aby wąż był przystosowany do pracy w określonych warunkach temperaturowych (zarówno otoczenia, jak i przewożonego materiału). Niewłaściwa odporność na temperaturę może prowadzić do uszkodzeń węża.
• Zastosowanie: Konfiguracja, trasa i orientacja węża powinny być dostosowane do specyfiki pracy. Zastanów się, jak wąż będzie używany, aby dobrać trwałe i efektywne rozwiązanie.
• Materiał: Rodzaj przewożonego materiału, jego stężenie, pH, przepływ i prędkość to kluczowe kwestie. Wąż musi być odporny na chemikalia i czynniki mechaniczne, z jakimi będzie miał kontakt.
• Ciśnienie: Wąż musi wytrzymać maksymalne ciśnienie operacyjne systemu. Dlatego zarówno on, jak i jego końcówki nie powinny mieć niższej wytrzymałości, niż wymagana w danym systemie.
• Końcówki: Rodzaj, styl i metoda mocowania końcówek węża są istotne dla jego funkcjonalności. Wąż może być zakończony różnymi typami złącz, które muszą być odpowiednio dobrane i zamocowane.
• Dostawa: Czas realizacji także wpływa na wybór węża.

Węże asenizacyjne powinny charakteryzować się wysoką odpornością na chemikalia, ścieranie oraz zmienne warunki pracy.

Kluczowe parametry, na które należy zwrócić uwagę przy wyborze węża:

• Średnica: Dostępne są średnice od 50 mm do 200 mm (2 do 8 cali), dobierana w zależności od potrzeb i wydajności pompy.
• Promień gięcia: Określa elastyczność węża i ułatwia manewrowanie w trudnych warunkach.
• Grubość ścianki: Grubsza ścianka zazwyczaj oznacza większą trwałość i odporność na uszkodzenia.
• Odporność na podciśnienie: Ważna przy zastosowaniu pomp generujących próżnię, aby wąż nie uległ załamaniu.

Przykłady węży asenizacyjnych

Przykłady węży asenizacyjnych obejmują:

• Wąż MULTI-WATER EPDM OHM 10 SD
• Wąż Asenizacyjny MULTIFLEX ExtremeFlex PVC
• Wąż Asenizacyjny MULTIFLEX Arctis PVC
• Wąż Asenizacyjny ARIZONA SuperElastic PVC
• Wąż Asenizacyjny AMERICA FLEX PVC
• Wąż MULTI-ISO EPDM OHM 15 SD

Wybór konkretnego modelu zależy od wielu czynników, takich jak dostępny rozmiar, ciśnienie robocze, zakres temperatur oraz specyficzne wymagania aplikacji.

Rodzaje złączy do węży asenizacyjnych

Odpowiednie złącza zapewniają szczelność i bezpieczeństwo połączenia. Popularne typy złączy to:

• Złącze STORZ: Znane z węży strażackich, charakteryzuje się łatwością i szybkością połączenia (1/4 obrotu), dużym przepływem oraz wysoką wytrzymałością.
• Złącze PERROT: Popularne szybkozłącze do beczkowozów, wyróżnia się prostotą montażu, szczelnością i możliwością połączenia pod kątem (do 15 stopni).
• Złącze CAMLOCK: Bardzo popularne w wielu branżach, łączy się szybko i wygodnie za pomocą dwóch dźwigni. Charakteryzuje się prostotą, trwałością i wysoką szczelnością.
• Złącze BAUER: Posiada dźwignię po stronie kulistej wtyku i pozwala na instalację pod kątem (do 30 stopni), co zwiększa możliwości montażowe.
• Złącze FERRARI (włoski typ): Dźwigniowe złącze z konstrukcją kulowo-gniazdową, pozwalające na połączenie pod kątem (do 26 stopni).

Wybór złącza powinien uwzględniać ciśnienie robocze, warunki środowiskowe i rodzaj systemu rurowego.

Zalety stosowania węży asenizacyjnych w porównaniu do rur sztywnych

Węże asenizacyjne oferują szereg korzyści w porównaniu do sztywnych rur:

• Elastyczność: Umożliwia łatwe układanie w trudno dostępnych miejscach i dostosowanie do zmieniających się warunków terenowych.
• Mobilność: Są lżejsze i łatwiejsze do transportu oraz przechowywania, co idealnie nadaje się do zastosowań przenośnych i tymczasowych.
• Szybkość instalacji: Montaż jest zazwyczaj szybszy i mniej skomplikowany, a węże można błyskawicznie podłączyć i odłączyć, skracając czas pracy.
• Odporność na wstrząsy i wibracje: Węże są bardziej odporne na wstrząsy i wibracje niż sztywne rury, które łatwiej ulegają uszkodzeniom.
• Koszt: Zazwyczaj są tańsze w zakupie i utrzymaniu, szczególnie w kontekście mniejszych instalacji i zastosowań tymczasowych.

Węże odciągowe asenizacyjne do beczkowozu

Węże odciągowe PVC są popularnym wyborem do beczkowozów ze względu na ich lekkość, odporność na promieniowanie UV i hydrolizę. Wąż zbrojony spiralą z gumy EPDM również jest odporny na te czynniki. Kluczowe parametry to elastyczność, promień gięcia i grubość ścianki. Grubsza ścianka zazwyczaj oznacza większą trwałość. Ważna jest również odporność na podciśnienie, aby zapobiec załamaniu węża podczas pracy z pompą.

Specyfika wozów asenizacyjnych i ich wyposażenie

Firma Meprozet Kościan posiada 50-letnie doświadczenie w produkcji zbiorników asenizacyjnych. Oferuje zbiorniki o pojemnościach od 2,3 do 30 m³, a także możliwość wykonania zbiorników o nietypowej wielkości. Przykładem jest "mikro" wóz asenizacyjny o pojemności 1000 litrów, wyposażony w elementy wykonane w mniejszej skali, oś i dyszel z hamulcem najazdowym, dedykowane do lekkich przyczep samochodowych.

Wyposażenie wozu asenizacyjnego może obejmować:

• Dodatkowe węże ssawne o różnych średnicach i długościach.
• Ramię ssawne.
• Otwierana tylna dennica (dostępna w zależności od pojemności wozu).
• Dodatkowe malowanie zbiornika ocynkowanego lub malowanie ramy ocynkowanej.
• Pilot bezprzewodowego sterowania.
• Lampa ostrzegawcza ("KOGUT").
• Wałek przekaźnika mocy o odpowiedniej wartości Nm i długości.

W przypadku wozu o pojemności 1000 litrów, zastosowano pompę próżniową o wydajności 2300 l/min z podwójnym zabezpieczeniem przed przelaniem. Na wydechu kompresora znajduje się tłumik z funkcją wychwytywania oleju. Do podlewania ogrodów służy standardowa łyżka rozlewowa, która może być również wykorzystana do napełniania zbiornika za pomocą podciśnienia.

tags: #maly #woz #asenizacyjny #waz