Simon Ammann, czterokrotny złoty medalista zimowych igrzysk olimpijskich, jest jednym z najbardziej utytułowanych skoczków narciarskich w historii tej dyscypliny. Mierzący 172 cm Szwajcar, choć nie należy do wysokich, osiąga pułap lotu nieosiągalny dla większości ludzi. Twórcy dokumentalnego serialu „Mistrzowski organizm” postanowili sprawdzić, co stoi za jego sportowymi sukcesami. W tym celu rejestrowali jego sprint przy użyciu nowatorskich technologii: pięciu kamer HD, skanerów dźwięku i specjalistycznych systemów analizy obrazu. Wszystkie te zabiegi miały na celu przestudiowanie pracy mięśni lekkoatlety, a współpracujący z filmowcami eksperci zbadali również psychikę Ammanna.
Biografia i początki kariery
Simon Ammann urodził się 25 czerwca 1981 roku w Grabs w rodzinie Heinricha i Margith. Ma dwóch braci - Eliasa i Josiasa, oraz dwie siostry - Stefanie i Magdalenę. Jego rodzice prowadzą gospodarstwo rolne, jednak sam Simon Ammann nigdy nie był zainteresowany pracą w tym zawodzie. Zdał maturę, zdobywając średnie wykształcenie, a obecnie studiuje informatykę i elektrotechnikę na Politechnice Federalnej w Zurychu. Mieszka w Schindellegi, a 25 czerwca 2010 roku w miejscowości Pfäffikon wziął ślub z Rosjanką Janą Janowską.
O swoim talencie do skoków narciarskich Simon Ammann dowiedział się przypadkowo. W szwajcarskich szkołach podstawowych dzieci próbują różnych dyscyplin sportowych. Ammann pierwszy skok oddał w 1991 roku, w wieku dziewięciu lat, na skoczni K-25 w Wildhaus.
Debiut i wczesne lata w Pucharze Świata
Sezon 1997/1998
Simon Ammann zadebiutował w Pucharze Świata w pierwszym konkursie Turnieju Czterech Skoczni 1997/1998 w Oberstdorfie, gdzie zajął 15. miejsce, zdobywając pierwsze w karierze punkty PŚ. 5 lutego 1998 roku na skoczni w Sapporo uplasował się na 25. miejscu, co po raz drugi w karierze dało mu punkty. 21 marca na Velikance w Planicy zajął 38. miejsce, a dzień później był 43. W łącznej klasyfikacji Pucharu Świata 1997/1998 Ammann został sklasyfikowany na 70. pozycji.
W Turnieju Czterech Skoczni 1997/1998 wystartował tylko w dwóch spośród czterech konkursów. 29 grudnia 1997 roku na skoczni w Oberstdorfie zajął piętnastą lokatę. Do noworocznego konkursu w Garmisch-Partenkirchen nie awansował, a 4 stycznia na Bergisel w Innsbrucku zajął ostatnie, 50. miejsce. Nie wystartował w ostatnim konkursie turnieju i zajął ostatecznie 48. pozycję.
Przed Zimowymi Igrzyskami Olimpijskimi 1998 w Nagano wystartował indywidualnie w mistrzostwach świata juniorów w narciarstwie klasycznym, gdzie na skoczni w szwajcarskim Sankt Moritz uplasował się na 8. miejscu.
Debiut w zimowych igrzyskach olimpijskich Simon Ammann zaliczył w 1998 roku w Nagano. 8 lutego podczas konkursu drużynowego na dużej skoczni, wraz z Sylvainem Freiholzem, Marco Steinauerem i Bruno Reutelerem, zajął szóstą pozycję. Trzy dni później w indywidualnym konkursie na normalnej skoczni Ammann był 35., a 15 lutego na dużej skoczni został sklasyfikowany na 39. miejscu.
Sezon 1998/1999
W sezonie 1998/1999 Simon Ammann tylko cztery razy wystąpił w konkursach głównych Pucharu Świata. Pierwszy raz 30 grudnia w Oberstdorfie, gdzie zajął 47. miejsce. 10 stycznia w Engelbergu zajął najwyższe w sezonie, 33. miejsce. 11 marca na skoczni Lugnet w Falun był 37., a trzy dni później na Holmenkollbakken w Oslo zajął ostatnią, 50. lokatę.
W Turnieju Czterech Skoczni 1998/1999 Ammann zakwalifikował się tylko do pierwszego konkursu. 30 grudnia 1998 roku na skoczni Schattenbergschanze w Oberstdorfie zajął 47. pozycję. W pozostałych konkursach nie wystartował, gdyż nie przeszedł kwalifikacji, a w klasyfikacji Turnieju zajął 62. miejsce.
26 lutego 1999 roku w Ramsau Simon Ammann zadebiutował w konkursie o mistrzostwo świata w skokach narciarskich, zajmując wówczas 26. miejsce.
W 1999 roku Simon Ammann zadebiutował w Letnim Grand Prix, zajmując w konkursie w Hinterzarten 24. miejsce. W kolejnym konkursie (w Courchevel) był 41., a w ostatnim konkursie LGP w Sapporo zajął najwyższe 14. miejsce.
Sezon 1999/2000
W sezonie 1999/2000 Simon Ammann kilkakrotnie zdobył punkty do klasyfikacji Pucharu Świata. W inauguracji sezonu, 27 listopada 1999 roku w Kuopio zajął 21. miejsce (dziesięć punktów PŚ). Dzień później na tej samej skoczni był 67. 4 grudnia na skoczni w Predazzo Ammann był 22., a dzień później zajął najwyższe w sezonie, dwunaste miejsce. Dwa tygodnie później podczas zawodów Pucharu Świata w Zakopanem Simon Ammann zajął 44. i 48. miejsce. 8 stycznia 2000 roku w Engelbergu Ammann został sklasyfikowany na 49. miejscu, wyprzedzając tylko Franka Löfflera i Jöla Morreroda. Następnego dnia na tej samej skoczni był 31. 23 stycznia na skoczni Ōkurayama w Sapporo Ammann zajął 32. pozycję. Trzy dni później w Hakubie był 38. 26 lutego 2000 roku na skoczni w Iron Mountain uplasował się na 36. miejscu, a dzień później zajął 26. miejsce, dzięki czemu zdobył ostatnie punkty do klasyfikacji Pucharu Świata w sezonie. Ostatni występ Ammanna w sezonie 1999/2000 miał miejsce 12 marca 2000 roku na skoczni Holmenkollbakken w Oslo, gdzie zajął 44. miejsce. W łącznej klasyfikacji sezonu 1999/2000 Simon Ammann zdobył 48 punktów, co dało mu 45. pozycję.
W Turnieju Czterech Skoczni 1999/2000 Simon Ammann zaliczył tylko jeden występ. 29 grudnia 1999 roku podczas pierwszego z konkursów Turnieju na skoczni Schattenbergschanze w Oberstdorfie zajął 44. miejsce, uzyskując 68,2 punktu. W kwalifikacjach do pozostałych trzech konkursów zajął miejsca poza 50. Z tego powodu nie wystartował w konkursach i w końcowej klasyfikacji Turnieju zajął 70. miejsce.
W pierwszym z konkursów Letniego Grand Prix 2000, 6 sierpnia na skoczni w Hinterzarten był 46. Trzy dni później w Kuopio zajął 48. miejsce. 14 sierpnia w Courchevel uplasował się na 43. miejscu. 26 sierpnia w Hakubie zajął 35. pozycję, a dzień później na tej samej skoczni był 43. 2 września na skoczni Ōkurayama w Sapporo został sklasyfikowany na 39. miejscu.
Sezon 2000/2001
W sezonie 2000/2001 Simon Ammann wystąpił tylko w jednym konkursie zaliczanym do Pucharu Świata. 3 grudnia 2000 roku na skoczni Puijo w Kuopio zajął 41. miejsce.
Występy w Letniej Grand Prix na igelicie w 2001 roku Ammann rozpoczął od drugiego konkursu tej imprezy. Na skoczni K-95 w Hinterzarten, po skoku na 90,5 metra (103,5 punktu), nie przeszedł do drugiej serii konkursu. W następnych zmaganiach na obiekcie K-120 w Courchevel oddał skoki na 114 i 118 metrów, co dało mu łącznie 214,6 punktów i 11. miejsce. W kolejnych zawodach na skoczni K-105 w Stams, po skokach na 105 i 107,5 metra, uplasował się na 5. miejscu. W trzech następnych i ostatnich zawodach turnieju, które odbyły się w Japonii (w Sapporo na skoczni K-120 i dwa razy w Hakubie na skoczni K-120) nie brał udziału. W generalnej klasyfikacji indywidualnej zajął 22. miejsce ex aequo ze Stephanem Hocke.
Przełom i złote medale olimpijskie
Sezon 2001/2002: Rok olimpijskich triumfów
Sezon 2001/2002 Pucharu Świata Ammann rozpoczął 23 listopada 2001 roku w Kuopio, zajmując 30. miejsce i zdobywając jeden punkt PŚ. 15 grudnia na skoczni w Engelbergu po raz pierwszy w karierze zajął miejsce w pierwszej dziesiątce (był siódmy). Następnego dnia na tej samej skoczni po raz pierwszy stanął na podium, zajmując drugą pozycję, przegrywając tylko z Adamem Małyszem. 21 grudnia 2001 roku w Predazzo uplasował się na trzeciej pozycji, tuż za Małyszem i Andreasem Widhölzlem.
11 stycznia 2002 roku podczas treningu przed konkursem Pucharu Świata w Willingen Simon Ammann zaliczył silny upadek, co spowodowało liczne stłuczenia i lekkie wstrząśnienie mózgu. Z powodu tego zdarzenia Ammann nie startował w zawodach aż do olimpiady w Salt Lake City.
Na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2002 w Salt Lake City Simon Ammann dwukrotnie został mistrzem olimpijskim, zarówno 10 lutego na skoczni K-90, jak i 13 lutego na skoczni K-120. Po igrzyskach Simon Ammann wystartował we wszystkich konkursach Turnieju Skandynawskiego. 1 marca na skoczni w Lahti zajął szóste miejsce. 12 dni później na skoczni Lugnets w Falun był siódmy. 15 marca w Trondheim zajął czwartą lokatę. Dwa dni później na Holmenkollbakken w Oslo, podczas ostatnich zawodów Pucharu Świata w sezonie, Simon Ammann po raz pierwszy w karierze wygrał. Rosnąca popularność po jego pierwszym zwycięstwie olimpijskim doprowadziła do udziału w David Letterman's Talkshow w USA oraz w programie „Wetten, dass...?”. Ammann został wybrany w Szwajcarii Sportowcem Roku 2002.
9 marca 2002 roku Simon Ammann zadebiutował w mistrzostwach świata w lotach narciarskich w Harrachovie, gdzie zajął piąte miejsce.
Po drugim skoku w Salt Lake City Ammann nie musiał patrzeć na tablicę wyników; wiedział, że ma złoty medal. Odpiął narty, zdjął kask, ukląkł na śniegu i zastygł na kilka chwil. Mało kto spodziewał się osiem lat później, że podwójny mistrz olimpijski z Salt Lake City kiedykolwiek powtórzy tamten sukces. W 2002 roku, miesiąc po ciężkim wypadku w Willingen, gdy skakał po pierwsze złoto igrzysk, przy zeskoku nie było nawet jednego dziennikarza ze Szwajcarii.
Skoki narciarskie – drużyna mężczyzn K120 (90 m) – Zimowe Igrzyska Olimpijskie Salt Lake City 2002
Sezon 2002/2003
Sezon 2002/2003 Ammann rozpoczął od 37. miejsca w zawodach PŚ 29 listopada w Ruce. Dzień później na tej samej skoczni zajął 40. lokatę. Pierwsze punkty w sezonie zdobył 7 grudnia 2002 roku w Trondheim, gdzie był 25. Następnego dnia na tej samej skoczni zajął 27. miejsce. 14 grudnia w Titisee-Neustadt został sklasyfikowany na 21. miejscu, a dzień później na tej skoczni był 29. Podczas konkursów w Engelbergu, 21 i 22 grudnia, Simon Ammann nie zakwalifikował się do finałowej serii żadnego z nich. W pierwszym był 35., a w drugim 45.
Podczas drugiego konkursu Turnieju Czterech Skoczni, 1 stycznia w Garmisch-Partenkirchen, Ammann był szósty. 18 stycznia 2003 roku na Wielkiej Krokwi w Zakopanem uplasował się na trzydziestym miejscu (jeden punkt PŚ). Następnego dnia na tej samej skoczni był 39. 23 stycznia w Hakubie zajął 10. miejsce. Dwa dni później na skoczni Ōkurayama w Sapporo uplasował się na 28. pozycji, a 26 stycznia zajął 36. lokatę. Najwyższe miejsce w sezonie Simon Ammann zajął 9 marca 2003 roku na skoczni Holmenkollbakken w Oslo, gdzie był piąty. Podczas ostatniego weekendu sezonu, 22-23 marca na Velikance w Planicy, Simon Ammann zajął 12. i 20. miejsce. W łącznej klasyfikacji Pucharu Świata Ammann uzyskał 202 punkty, co dało mu 28. pozycję.
W Turnieju Czterech Skoczni 2002/2003 Simon Ammann zajął 24. miejsce. W pierwszym z konkursów, 29 grudnia w Oberstdorfie, został sklasyfikowany na 27. miejscu. W noworocznym konkursie w Garmisch-Partenkirchen uplasował się na szóstej pozycji. Trzy dni później na Bergisel w Innsbrucku Simon Ammann zajął 27. lokatę.
W Turnieju Skandynawskim w 2003 roku Simon Ammann zajął 13. miejsce. 9 marca na skoczni Holmenkollbakken w Oslo został sklasyfikowany na piątym miejscu (ex aequo z Noriakim Kasai). 14 marca w Lahti był 43. Dzień później na tej samej skoczni uplasował się na 11. miejscu.
W pierwszym konkursie skoków na Mistrzostwach Świata w Narciarstwie Klasycznym 2003 w Val di Fiemme, 22 lutego na skoczni K-120 Simon Ammann został sklasyfikowany na 17. miejscu. Dzień później w konkursie drużynowym na tej samej skoczni, wraz z Marco Steinauerem, Sylvainem Freiholzem i Andreasem Küttelem, zajął dziewiątą pozycję.
Sezon 2003/2004
W konkursie inaugurującym sezon 2003/2004, 29 listopada w Ruce, Simon Ammann uplasował się na 14. miejscu. 6 grudnia w Trondheim zajął przedostatnie, 49. miejsce. 20 grudnia w Engelbergu Ammann był 37. Tym samym nie zdobył punktów do klasyfikacji Pucharu Świata. We wszystkich czterech konkursach Turnieju Czterech Skoczni Ammann zdobył punkty PŚ. W pierwszym konkursie po TCS, 10 stycznia w Libercu, został sklasyfikowany na czwartym miejscu. Następnego dnia na tej samej skoczni Simon Ammann uplasował się na 42. miejscu i nie zakwalifikował się do drugiej serii. 23 stycznia w Hakubie zajął szesnaste miejsce, co dało mu 15 punktów PŚ. Dzień później w Sapporo był 21. 25 stycznia na tej samej skoczni uplasował się na 26. pozycji. 7 lutego na mamuciej skoczni w Oberstdorfie Ammann był szósty. Tydzień później w Willingen zajął 33. lokatę. 28 lutego w Park City po raz pierwszy w sezonie stanął na podium PŚ, przegrywając jedynie z Noriakim Kasai. W ostatnich czterech konkursach sezonu (Turnieju Skandynawskiego) Ammann zajmował miejsca w czołowej dziesiątce. W końcowej klasyfikacji PŚ w sezonie 2003/2004 Ammann zajął 13. miejsce.
W pierwszym konkursie Turnieju Czterech Skoczni 2003/2004, 29 grudnia 2003 roku w Oberstdorfie, Simon Ammann zajął 14. miejsce. W noworocznym konkursie w Garmisch-Partenkirchen został sklasyfikowany na 13. pozycji. 4 stycznia na Bergisel w Innsbrucku Ammann był 27. W ostatnim konkursie Turnieju w Bischofshofen uplasował się na 17. miejscu. W końcowej klasyfikacji Turnieju Czterech Skoczni Simon Ammann zajął 14. miejsce.
7 marca w pierwszym konkursie Turnieju Nordyckiego 2004 w Lahti Simon Ammann zajął ósme miejsce. Trzy dni później w Kuopio uplasował się na piątej pozycji. 12 marca w Lillehammer zajął drugie miejsce ex aequo z Bjørnem Einarem Romørenem. W ostatnim konkursie sezonu 2003/2004, 14 marca 2004 roku na Holmenkollbakken w Oslo, Simon Ammann uplasował się na drugim miejscu.
Od "Harry'ego Pottera" do światowej czołówki
Simon Ammann zawsze będzie pamiętany jako chłopak w długim srebrnym płaszczu i dziecięcych okularach, który w Salt Lake City opowiadał, że w domu jego rodziców nie ma telewizora. Miał wtedy 20 lat. Pytania o Harry’ego Pottera znosi od lat z zaskakującą cierpliwością, choć to był przydomek równie sympatyczny, co lekceważący.
Ammann jest najweselszym skoczkiem Pucharu Świata, ale jest też pracoholikiem. Nawet gdy ostatniego lata skakał ze spadochronem i nurkował w Japonii, przy okazji ćwiczył wzrok z myślą o skokach. Na lewe oko widzi znacznie gorzej niż na prawe i uważał, że przez to źle się układa w powietrzu. Poprawił nie tylko to, w testach siły i szybkości przed sezonem wyszło mu, że jest mocny jak nigdy.
Złoto z Whistler w 2010 roku (kolejne dwa złote medale olimpijskie) to nagroda za to, że przetrwał ponad cztery lata bez pucharowego zwycięstwa, od marca 2002 do grudnia 2006. Nie załamał się po igrzyskach w Turynie, gdzie był 15. i 38. Gdy nowe przepisy dotyczące kombinezonów i wagi skoczków zawracały go z dobrej drogi, próbował dalej. Od 2007 roku jest ciągle w czołówce. Został mistrzem i wicemistrzem świata w Sapporo, zaczął regularnie wygrywać w PŚ.
Sukcesy i osiągnięcia
Simon Ammann jest jednym z najbardziej utytułowanych skoczków narciarskich w historii tej dyscypliny. Do jego najważniejszych osiągnięć należą:
- Czterokrotny indywidualny mistrz olimpijski: dwukrotnie w 2002 roku (Salt Lake City) oraz dwukrotnie w 2010 roku (Vancouver).
- Czterokrotny medalista mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym: mistrz i wicemistrz z 2007 roku, brązowy medalista z 2009 i 2011 roku.
- Zdobywca Kryształowej Kuli za zwycięstwo w Pucharze Świata: w sezonie 2009/2010.
- Inne czołowe miejsca w Pucharze Świata: drugi zawodnik sezonów 2008/2009 i 2010/2011, trzeci sezonu 2006/2007.
- Zdobywca Pucharu KOP: w sezonie 2009/2010.
- Trzeci zawodnik Pucharu Świata w lotach narciarskich: w sezonach 2006/2007 (nieoficjalnie), 2008/2009, 2009/2010 i 2011/2012.
- Czołowe miejsca w Turnieju Czterech Skoczni: drugi zawodnik 57. i 59. edycji (2009 i 2011), trzeci zawodnik 55. i 62. Turnieju (2007 i 2014).
- Zwycięzca Turnieju Nordyckiego: w 2010 roku, oraz trzeci zawodnik tego turnieju w latach 2004, 2007 i 2009.
- Zwycięzca Letniego Grand Prix: w 2009 roku, oraz zaliczanego do niego Turnieju Czterech Narodów.
- Rekordzista Szwajcarii w długości skoku narciarskiego: 239,5 m.
Fizjologiczne i techniczne aspekty sukcesu
Specjaliści dochodzą do wniosku, że o sukcesach Szwajcara przesądza znakomita technika. Odpowiednie ustawienie ciała w locie pozwala mu osiągać niesamowite odległości. Dokumentalny cykl „Mistrzowski organizm” skupia się na analizie tych fizycznych i psychicznych uwarunkowań, które umożliwiają sportowcom dokonywanie nieprawdopodobnych wyczynów.
Według profesora Jerzego Żołądzia, fizjologa i twórcy sukcesów Adama Małysza, o skuteczności skoczka narciarskiego decyduje maksymalna moc mięśni. Cecha ta utrzymuje się dość długo na bardzo wysokim poziomie w przypadku racjonalnego treningu. Taki, nieforsujący organizmu, powoduje, że potrzebną moc można utrzymać do wieku 35 lat i później. Załamanie następuje w granicach 40. roku życia i dotyczy większości sportowców.
Doktor Aleksander Winiarski, lekarz kadry skoczków, podkreśla, że treningi w skokach narciarskich są piekielnie wymagające, zwłaszcza te przedsezonowe. To wieloskoki powtarzane setki razy z dużymi obciążeniami, żeby wzmocnić siłę kończyn dolnych, bo one są w tym sporcie najważniejsze.
Długowieczność w sporcie i wyzwania
Podatność na urazy, nierzadko wynikające z historii treningu, czy biologiczne tempo starzenia się organizmu sprawiają, że czas dla skoczków narciarskich - jak podkreśla prof. Żołądź - nie płynie jednakowo. Noriaki Kasai to fenomen, który potrafił wywalczyć olimpijski medal przed 42. urodzinami, ale na drugim biegunie jest choćby Gregor Schlierenzauer, rekordzista pod względem liczby zwycięstw w PŚ, który mimo 30 lat nie potrafi odzyskać dawnego blasku.
Prof. Żołądź uważa, że Kasai pokazał, iż po 40. roku życia można coś zrobić, ale i on później się rozsypał i trudno mu się pozbierać. Podobny kryzys starzenia się przeżywa obecnie 39-letni Simon Ammann, który pomimo ogromnego doświadczenia i doskonałej techniki nie jest w stanie poradzić sobie w tym wieku. Poziom w skokach nakręcają młodzi zawodnicy, którzy przesuwają granicę, a starsi sprawdzają, czy są w stanie rywalizować.
tags: #mistrzowski #organizm #ammann