Zatrucie u kota: Przyczyny, objawy i pierwsza pomoc w kontakcie z toksynami

Koty to wyjątkowo wrażliwe zwierzęta, posiadające delikatny układ trawienny, niezwykle podatny na zatrucia. Właścicielom często wydaje się, zupełnie niesłusznie, że ich futrzak posiada jakiś rodzaj „magicznej intuicji”, która ustrzeże go przed kontaktem z potencjalnie niebezpiecznymi substancjami. Niestety, nie ma reguły i bardzo często zdarza się tak, że ciekawski zwierzak zdecyduje się na spróbowanie czegoś, co może mu zaszkodzić. Dotyczy to zwłaszcza kociąt i młodych osobników, ale również kotów wychodzących.

Dlaczego koty są podatne na zatrucia?

Przede wszystkim koty nie posiadają pewnych enzymów, co powoduje, że substancje, które dla człowieka nie są szkodliwe, dla futrzaków będą skrajnie toksyczne. Często nie zdajemy sobie nawet sprawy z faktu, że niegroźna dla nas potrawa czy roślina, będzie niebezpieczna dla naszego pupila. Dodatkowo, ze względu na swoje zwyczaje higieniczne, koty są narażone na zlizanie trucizny z futra, jeśli miały z nią kontakt.

Najczęstsze źródła zatruć u kotów

Leki i farmaceutyki

Skrajnie niebezpieczne są wszelkie leki - nawet jedna tabletka może skutkować ciężkim zatruciem, a w efekcie śmiercią zwierzęcia. Popularne środki przeciwbólowe, takie jak choćby paracetamol obecny w mnóstwie tabletek czy syropów, to potencjalne zagrożenie. Podobnie niebezpieczne są ibuprofen i naproksen, a także leki antydepresyjne. Dlatego należy pamiętać, aby zawsze chować blistry i butelki, najlepiej zamknięte w jakiejś szafce, do której kot nie ma dostępu.

Rośliny toksyczne dla kotów

Większość z nas nie zdaje sobie sprawy, jak bardzo trujące są popularne i często obecne w naszych domach rośliny doniczkowe. Prym wśród „trucicieli” wiedzie bożonarodzeniowa gwiazda betlejemska (inaczej nazywana poinsecją) - wilczomlecz prowadzący do agonii. Lista jest niezwykle długa i warto się z nią zapoznać, a następnie wyeliminować potencjalne zagrożenie. Difenbachia, anturium, skrzydłokwiat, rododendron, azalie, aloes, zamiokulkas, draceny, bluszcz - wymieniać można naprawdę w nieskończoność. Niebezpieczne są również rośliny ogródkowe i te, które umieszczamy w wazonach - np. skrajnie trujące konwalie czy lilie. Pierwszym sygnałem, że mruczek zjadł trującą roślinę o żrącym soku, może być ślinotok albo tarcie łapką po pyszczku - zwracajmy uwagę na to zachowanie.

Chemia gospodarcza i środki czystości

Ciekawskie zwierzaki są w stanie zatruć się różnymi płynami i substancjami. Znane są przykłady wypicia przez spragnionego kota, zamkniętego niechcący w garażu, płynu do chłodnicy (glikol etylenowy). Koty mogą zatruć się, stąpając łapkami po świeżo umytej, źle spłukanej powierzchni czy pomalowanej farbą. Chemikalia, takie jak np. popularne detergenty (w tym Cif), zostają na ich poduszkach, drażnią je, a to powoduje ich wylizywanie. Kotom zdarza się również zaglądanie do zlewów - wystarczy nieopatrznie zalać odkryty garnek wodą z dodatkiem płynu do mycia naczyń i nieszczęście gotowe. Podobnie trujące mogą być opary, np. użytego przez nas środka z chlorem. Inne substancje, którymi mruczek może się zatruć, to nawozy do roślin, pestycydy, wybielacze, tabletki do zmywarki.

Produkty spożywcze szkodliwe dla kotów

Wiele osób uważa za doskonały pomysł podzielenie się ze zwierzęciem resztkami z obiadu. Rosołek, kawałek kotleta, wędlina czy ryba z puszki - wydają się bezpiecznym pokarmem. Tymczasem rzadko kto zastanawia się, ile przypraw znalazło się w danej potrawie. Wiele używanych przez nas gotowych mieszanek ziołowych zawiera sproszkowany czosnek czy cebulę, ale również szkodliwe dla zwierząt substancje konserwujące czy wzmacniające smak, jak glutaminian sodu. Szkodliwa jest również używana przez nas sól.

• Ryby z puszki - tego typu produkty zawierają enzymy, które stopniowo niszczą tiaminę - substancję kluczową dla komórek nerwowych kotów, której niedobór prowadzi do drgawek, a przy najgorszym scenariuszu do śpiączki.
• Mleko - z niewiadomych przyczyn nawet w popularnych dobranockach spotyka się kotki pijące mleko, tymczasem nie posiadają one enzymu trawiącego laktozę! O ile jest on obecny u kociąt do 3 miesiąca, o tyle w późniejszym wieku całkowicie zanika. Mleko jest kaloryczne i nie zawiera żadnych substancji wspomagających rozwój zwierzaka, spowoduje u kota bóle brzucha i biegunkę. W sklepach zoologicznych dostępne są specjalnie przygotowane mieszanki mleczne i tylko takie mogą się znaleźć w diecie naszych futrzaków.
• Inne niebezpieczne produkty to czekolada, kawa, herbata (zawierające teobrominę i kofeinę), winogrona i rodzynki.

Trutki na gryzonie

Jeśli to kot wychodzący, to warto zastanowić się, co się dzieje w okolicy. Może ktoś rozsypał trutkę na szczury i myszy? Wiele kotów to koty wychodzące, przebywające na zewnątrz bez nadzoru, co może być przyczyną spożycia wyłożonej trutki.

Objawy zatrucia u kotów

Objawy zatrucia u kotów mogą być bardzo różne, a stopień ich nasilenia jest uzależniony m.in. od rodzaju i spożytej dawki danej substancji. Zazwyczaj jednak typowe przy zatruciu są objawy gwałtowne, nasilone i pojawiające się nagle. Koty to mistrzowie kamuflażu, tak stworzyła je natura. Nierozwiązany problem z czasem narasta, dlatego szybka reakcja jest kluczowa.

Najczęstsze objawy zatrucia to:

• Objawy ze strony układu pokarmowego: biegunka, wymioty (mogą nie występować w każdym przypadku), brak apetytu, nadmierne ślinienie się, bolesność brzucha. Czasem jedynym objawem wynikającym z mdłości jest ślinienie się.
• Zmiany w zachowaniu i aktywności: apatia, ospałość (co jest trudne do rozpoznania, ponieważ nawet zdrowy kot przesypia większość dnia), osłabienie, brak chęci do zabawy, wzmożone pragnienie lub odwrotnie - brak chęci do picia.
• Objawy ze strony układu nerwowego: chwiejny chód, problemy z utrzymaniem równowagi lub paraliż, drgawki, drżenie mięśni, zaburzenia koordynacji, niepokój, zmiany w źrenicach (np. czarne źrenice, które nie reagują na światło).
• Problemy z oddychaniem: trudności z oddychaniem, duszności, przyspieszony oddech, charczenie, kaszel, próby wymiotowania.
• Problemy z sercem: przyspieszone bicie serca, arytmia serca.
• Inne objawy: gorączka (może osiągać 40-41 stopni Celsjusza), zmiana koloru błon śluzowych (np. sinica), krwiomocz, krwawienia wewnętrzne (np. z nosa, w moczu, w kale), uszkodzenia narządów wewnętrznych (np. wątroby, trzustki, nerek).

O ile część objawów jest obserwowalna, o tyle gorsze są sytuacje, gdy stan zwierzaka ulega pozornej poprawie i wydaje się, że była to zwykła niestrawność. Najgroźniejsze są zatrucia, które rozwijają się w sposób ukryty lub mało zauważalny. Kot trochę więcej pije, częściej wydala mocz, a później odwrotnie - prawie przestaje się załatwiać i skrajnie odwadnia. To, że zwierzak uległ zatruciu, pokazałyby wyniki badań - np. drastyczny wzrost mocznika i kreatyny, świadczące o tym, że nerki zostały uszkodzone.

Pierwsza pomoc i dalsze postępowanie w przypadku zatrucia

Warto wiedzieć, że tego typu zatrucie u kota nie przechodzi samo! W żadnym wypadku nie należy ograniczać naszych działań np. do przegłodzenia zwierzęcia w nadziei na to, że organizm poradzi sobie sam z tym problemem. W przypadku zatruć pokarmowych decydująca jest jak najszybsza reakcja.

Co robić natychmiast?

1. Natychmiast skontaktuj się z weterynarzem! W przypadku zatruć obowiązuje zasada: im wcześniej udasz się z pupilem do weterynarza, tym większe są jego szanse na wyleczenie! Szanse na uratowanie zwierzaka zależą od szybkości twojej reakcji.
2. Zachowaj spokój. Nerwowe i chaotyczne zachowanie przeniesie się na Twojego kota.
3. Zabezpiecz próbkę trucizny lub wymiocin/kału. Jeżeli wiesz, jaką substancję spożył kot, koniecznie zabierz ze sobą jej trochę, lub jej opakowanie. Dzięki temu lekarz uzyska niezbędne informacje dotyczące substancji czynnej. Jeżeli nie wiemy, co to mogło być, lecz kot miał biegunkę lub wymiotował, pobierz trochę wymiocin lub kału. To niezbyt przyjemne, ale zbadanie ich może uratować pupilowi życie.
4. W przypadku, gdy kot jest nieprzytomny, umieść go w bezpiecznej pozycji. Wyciągnij język z pyszczka, tak by uniemożliwić zakrztuszenie się wymiocinami.

Czego NIE robić?

• Nie próbuj wywoływać u kota wymiotów przy użyciu wody utlenionej! Część chemikaliów podczas wymiotów może ponownie uszkodzić przełyk kota, a nawet dostać się w ten sposób do płuc zwierzęcia! Lekarz weterynarii może zadecydować o wywołaniu wymiotów, ale to jego decyzja i pod jego nadzorem.
• Nie czekaj! Nie próbuj leczyć kota na własną rękę domowymi sposobami.

Diagnoza i leczenie zatrucia przez weterynarza

W większości przypadków opiekun nie zna substancji będącej przyczyną zatrucia. Z tego też względu bardzo ważne jest przekazanie weterynarzowi wszystkich informacji, jakie się posiada (np. co mogło zmienić się w otoczeniu kota, czy był remont, nowe rośliny, czy dzieci mogły poczęstować kota czymś niedozwolonym). Podczas wywiadu weterynarz zbada kota, sprawdzając temperaturę ciała, stan błon śluzowych, puls, oddech i odruchy.

Możliwe badania diagnostyczne:

• Badanie krwi (morfologia, profil biochemiczny surowicy) - w celu ustalenia, czy spożyta toksyna uszkodziła kotu wątrobę, jelita lub nerki. Wyniki, np. drastyczny wzrost mocznika i kreatyny, świadczą o uszkodzeniu nerek.
• Badanie moczu.
• Badania obrazowe (RTG, USG) - w celu kontroli narządów wewnętrznych i wykluczenia innych schorzeń (np. niedrożności lub urazu jelit), które mogą dawać podobne objawy.
• Testy na pasożyty jelitowe.

Metody leczenia:

• Jeżeli zatrucie nastąpiło niedawno - parę minut bądź godzin wcześniej, weterynarz może podać kotu środki wymuszające wymioty.
• W celu usunięcia trucizny stosuje się również płukanie żołądka.
• Jeżeli nie znasz czasu spożycia trucizny, ale wiesz o jaką substancję chodzi, weterynarz może podać kotu odtrutkę (antidotum), w celu neutralizacji trutki. Przykładowo, w przypadku zatrucia trutką na szczury witamina K stosowana jest jako antidotum.
• Terapia płynowa i medyczna - w celu stabilizacji układu krążenia, odtrucia organizmu oraz wsparcia uszkodzonych narządów. Może obejmować elektrolity, witaminy, leki osłonowe na wątrobę i trzustkę, leki przeciwgorączkowe, antybiotyki.
• Hospitalizacja - ze względu na poważne konsekwencje zatrucia, większość weterynarzy pozostawia koty na obserwacji w klinice, co umożliwia natychmiastowe i właściwe reagowanie w przypadku ewentualnego pogorszenia się funkcji życiowych.

Niestety, zatrucia takie jak teobrominą (z czekolady), po początkowych objawach, takich jak wymioty, skutkują arytmią serca, epilepsją, krwotokami wewnętrznymi, zawałem serca, a w ostateczności śmiercią naszego pupila! Zatrucie lilią prowadzi do ostrego uszkodzenia nerek - skutki są zazwyczaj nieodwracalne. Difenbachia powoduje z kolei ostrą reakcję alergiczną. Dlatego należy podkreślić: żadna dieta nie jest w stanie pomóc futrzakowi! Konieczna jest fachowa pomoc.

Profilaktyka zatruć u kotów

Toksyczne substancje są wszędzie - zarówno na zewnątrz, jak i w naszych domach. Nie zawsze możliwe jest usunięcie wszystkich substancji toksycznych, ale należy uważać na to, by wszelkie lekarstwa i potencjalnie toksyczne produkty spożywcze znalazły się poza zasięgiem kota. Warto przebiec myślą, co mogło się zmienić w otoczeniu czworonoga i eliminować potencjalne zagrożenia. Nie pozwalaj kotu zbliżać się do martwych myszy, które mogą być zatrute.

tags: #moj #kot #napil #sie #cifa